ततः सा सिंहसन्नादादुत्प्लुता निम्नगातटम्
मग सिंहाच्या डरकाळीने घाबरून ती उडी मारून नदीच्या काठावर गेली.
तमुह्यमानं वेगेन वीचिमालापरिप्लुतम्
वेगाने वाहणाऱ्या प्रवाहात, लाटांनी झाकली जाऊन, तो वाहून गेला.
गर्भप्रच्युतिदुःखेन प्रोत्तुङ्गाक्रणेन च
गर्भपाताच्या वेदनेने आणि शरीर उंच उचलल्यामुळे ती त्रस्त झाली.
हरिणीं तां विलोक्याथ विपन्नां नृपतापसः
ती हरिणी अशी संकटात सापडलेली पाहून, राजऋषीला फार वाईट वाटलं.
चकारानुदिनं चासौ मृगपोतस्य वै नृपः
राजाने दररोज त्या मृगशावकाची काळजी घेतली.
चचाराश्रमपर्यन्तं तृणानि गहनेषु सः
तो आश्रमाच्या आजूबाजूला, दाट झाडीत गवत शोधत भटकत असे.
प्रातर्गत्वादिदूरं च सायमायात्यथाश्रमम्
तो सकाळी दूरवर जायचा आणि संध्याकाळी आश्रमात परत यायचा.
तस्यतस्मिन्मृगे दूरसमीपपरिवर्तिनि
तेथे तो हरिण कधी जवळ, कधी दूर भटकत असे.
विमुक्तराज्यतनयः प्रोज्झिताशेषबान्धवः
त्याने आपले राज्य, मुले आणि सर्व नातेवाईक सोडले होते.
किं वृकैभक्षितो व्याघ्नैः किं सिंहेन निपातितः
कोणत्या लांडग्याने त्याला खाल्ले का? वाघाने मारले का? की सिंहाने ठार केले?
प्रीतिप्रसन्नवदनः पार्श्वस्थे चाभवन्मृगे
तो आनंदाने आणि प्रेमाने उजळलेल्या चेहऱ्याने त्या हरिणाजवळ बसून राहायचा.
कालेन गच्छता सो ऽथ कालं चक्रे महीपतिः
काळ जसा गेला, तसा त्या राजाचा शेवट झाला.
मृगमेव तदाद्राक्षीत्त्यजन्प्राणानसावपि
त्या वेळी, हरिणाकडे पाहताना त्यानेही प्राण सोडले.
जाति स्मरत्वादुद्विग्नः संसारस्य द्विजोत्तम
मागील जन्माची आठवण असल्याने तो संसारामुळे अस्वस्थ झाला, हे श्रेष्ठ द्विजा.
शुष्कैस्तृणैस्तथा पर्णैः स कुर्वन्नात्मपोषणम्
तो तेथे कोरड्या गवताने आणि पानांनी आपला उदरनिर्वाह करायचा.
तत्र चोत्सृष्टदेहो ऽसौ जज्ञे जातिस्मरो द्विजः
तेथेच, देह सोडल्यानंतर, तो पुन्हा ज्या जन्माची आठवण होती असा द्विज म्हणून जन्माला आला.
सर्वविज्ञान संपन्नः सर्वशास्त्रार्थतत्त्ववित्
तो सर्व ज्ञानाने परिपूर्ण होता आणि सर्व शास्त्रांचे खरे अर्थ त्याला माहीत होते.
आत्मनोधिगतज्ञानाद्द्वेवादीनि महामुने
स्वतःच्या आत्मज्ञानामुळे, हे महर्षे, त्याला आरंभ आणि अंत दोन्ही माहीत होते.
न पपाठ गुरुप्रोक्तं कृतोपनयनः श्रुतम्
उपनयन झाल्यावरही, त्याने गुरूने सांगितलेले काहीही वाचले नाही.
उक्तो ऽपि बहुशः किञ्चिज्जण्ड वाक्यमभाषत
अनेकदा सांगितले तरी, तो थोडीशीच आणि तीही मंद वाणी बोलायचा.
अपद्धस्तवपुः सो ऽपि मलिनांबरधृङ् मुने
तोही, हे मुनी, वाकडा होता आणि मळके वस्त्र घालत असे.
संमानेन परां हानिं योगर्द्धेः कुरुते यतः
मान मिळाल्याने योगशक्तीला मोठी हानी होते.
तस्माञ्चरेत वै योगी सतां धर्ममदूषयन्
म्हणून योग्याने सत्पुरुषांच्या धर्माला कलंक न लावता वागावे.
हिरण्यगर्भवचनं विचिन्त्येत्थं महामतिः
हिरण्यगर्भाच्या वचनांचा विचार करत तो महात्मा...
भुङ्क्ते कुल्माषवटकान् शाकं त्रन्यफलं कणान्
तो जाड धान्याच्या पोळ्या, भाज्या, रानातील फळं आणि बिया खातो.
पितर्युपरते सो ऽथ भ्रातृभ्रातृव्यबान्धवैः
वडील गेल्यावर तो भावंडं, चुलत भावंडं आणि नातेवाईकांसोबत राहतो.
सरूक्षपीनावयवो जडकारी च कर्मणि
त्याचे हातपाय खरबरीत आणि सुजलेले असतात, आणि तो कामात मंदपणे वागतो.
तं तादृशमसंस्कारं विप्राकृतिविचेष्टितम्
अशा प्रकारे संस्कार न झालेला तो, ब्राह्मणाला शोभेल असं वागणं करत नाही.
स राजा शिबिकारूढो गन्तुं कृतमतिर्द्विज
तो राजा, पालखीवर बसून, निघायचं ठरवतो, हे ब्राह्मण.
श्रेयः किमत्र संसारे दुःखप्राये नृणामिति
तो विचार करतो, 'या दुःखाने भरलेल्या जगात माणसांसाठी खरं कल्याण काय आहे?'