पालयामास धर्मेण पितृबद्रञ्जयन् प्रजाः
त्याने धर्माने राज्य केलं आणि प्रजेला वडिलांसारखं आनंद दिला.
सर्वदेवात्मकं ध्यायन्नानाकर्मसु तन्मतिः
त्याचं मन सगळ्या देवांचा सारांश म्हणून ध्यानात गुंतलेलं होतं, आणि तो वेगवेगळ्या कामांत मग्न होता.
मुक्त्वा राज्यं ययौ विद्वान्पुलस्त्यपुहाश्रमम्
शहाण्या राजाने आपलं राज्य सोडून पुलस्त्याच्या आश्रमात गेला.
तत्रासौ तापसो तापसो भूत्वा विष्णोराराधनं मुने
तिथे त्याने तापस्वी होऊन, हे मुनी, विष्णूची भक्ती केली.
नित्यं प्रातः समाप्लुत्य निर्मले ऽभलि नारद
दररोज सकाळी स्वच्छ पाण्यात स्नान करून, हे नारद, तो आपली पूजा करत असे.
अथाश्रमे समागत्य वासुदेवं जगत्पतिम्
मग आश्रमात येऊन त्याने वासुदेव, जगाचा स्वामी, याची पूजा केली.
फलैः पुष्पैंस्तथा पत्रैस्तुलस्याः स्वच्छवारिभिः
फळं, फुलं, तुळशीची पानं आणि स्वच्छ पाणी याने त्याने पूजा केली.
सचैकदा महाभागः स्नात्वा प्रातः समाहितः
एकदा, हे महाभागा, सकाळी स्नान करून, तो एकाग्र मनाने बसला होता.
अथाजगाम तत्तीरं जलं पातुं पिपासिता
मग त्याने तहान लागल्यामुळे नदीच्या काठी पाणी प्यायला गेला.
ततः समभवत्तत्र पीतप्राये जले तया
तिथे, ती पाणी पित असताना जवळजवळ संपवत असताना, काही घडलं.
ततः सा सिंहसन्नादादुत्प्लुता निम्नगातटम्
मग सिंहाच्या डरकाळीने घाबरून ती उडी मारून नदीच्या काठावर गेली.
तमुह्यमानं वेगेन वीचिमालापरिप्लुतम्
वेगाने वाहणाऱ्या प्रवाहात, लाटांनी झाकली जाऊन, तो वाहून गेला.
गर्भप्रच्युतिदुःखेन प्रोत्तुङ्गाक्रणेन च
गर्भपाताच्या वेदनेने आणि शरीर उंच उचलल्यामुळे ती त्रस्त झाली.
हरिणीं तां विलोक्याथ विपन्नां नृपतापसः
ती हरिणी अशी संकटात सापडलेली पाहून, राजऋषीला फार वाईट वाटलं.
चकारानुदिनं चासौ मृगपोतस्य वै नृपः
राजाने दररोज त्या मृगशावकाची काळजी घेतली.
चचाराश्रमपर्यन्तं तृणानि गहनेषु सः
तो आश्रमाच्या आजूबाजूला, दाट झाडीत गवत शोधत भटकत असे.
प्रातर्गत्वादिदूरं च सायमायात्यथाश्रमम्
तो सकाळी दूरवर जायचा आणि संध्याकाळी आश्रमात परत यायचा.
तस्यतस्मिन्मृगे दूरसमीपपरिवर्तिनि
तेथे तो हरिण कधी जवळ, कधी दूर भटकत असे.
विमुक्तराज्यतनयः प्रोज्झिताशेषबान्धवः
त्याने आपले राज्य, मुले आणि सर्व नातेवाईक सोडले होते.
किं वृकैभक्षितो व्याघ्नैः किं सिंहेन निपातितः
कोणत्या लांडग्याने त्याला खाल्ले का? वाघाने मारले का? की सिंहाने ठार केले?
प्रीतिप्रसन्नवदनः पार्श्वस्थे चाभवन्मृगे
तो आनंदाने आणि प्रेमाने उजळलेल्या चेहऱ्याने त्या हरिणाजवळ बसून राहायचा.
कालेन गच्छता सो ऽथ कालं चक्रे महीपतिः
काळ जसा गेला, तसा त्या राजाचा शेवट झाला.
मृगमेव तदाद्राक्षीत्त्यजन्प्राणानसावपि
त्या वेळी, हरिणाकडे पाहताना त्यानेही प्राण सोडले.
जाति स्मरत्वादुद्विग्नः संसारस्य द्विजोत्तम
मागील जन्माची आठवण असल्याने तो संसारामुळे अस्वस्थ झाला, हे श्रेष्ठ द्विजा.
शुष्कैस्तृणैस्तथा पर्णैः स कुर्वन्नात्मपोषणम्
तो तेथे कोरड्या गवताने आणि पानांनी आपला उदरनिर्वाह करायचा.
तत्र चोत्सृष्टदेहो ऽसौ जज्ञे जातिस्मरो द्विजः
तेथेच, देह सोडल्यानंतर, तो पुन्हा ज्या जन्माची आठवण होती असा द्विज म्हणून जन्माला आला.
सर्वविज्ञान संपन्नः सर्वशास्त्रार्थतत्त्ववित्
तो सर्व ज्ञानाने परिपूर्ण होता आणि सर्व शास्त्रांचे खरे अर्थ त्याला माहीत होते.
आत्मनोधिगतज्ञानाद्द्वेवादीनि महामुने
स्वतःच्या आत्मज्ञानामुळे, हे महर्षे, त्याला आरंभ आणि अंत दोन्ही माहीत होते.
न पपाठ गुरुप्रोक्तं कृतोपनयनः श्रुतम्
उपनयन झाल्यावरही, त्याने गुरूने सांगितलेले काहीही वाचले नाही.
उक्तो ऽपि बहुशः किञ्चिज्जण्ड वाक्यमभाषत
अनेकदा सांगितले तरी, तो थोडीशीच आणि तीही मंद वाणी बोलायचा.