प्रलंबाष्टभुजं विष्णुमथ वापि चतुर्भुजम्
लांब आठ भुजा असलेला किंवा चार भुजा असलेला विष्णू असे ध्यान करावे.
चिन्तयेद्बूह्यभूतं तं पीतनिर्मलवाससम्
त्याचे प्रकट आणि समोर असलेले रूप, शुद्ध पिवळ्या वस्त्रात ध्यानात घ्यावे.
शार्ङ्गशङ्खगदाखड्गप्रकाशवलयाञ्चितम्
शार्ङ्ग धनुष्य, शंख, गदा, खड्ग आणि झगमगणाऱ्या कंगणांनी सुशोभित असा तो आहे.
तावद्यावद् दृढीभूता तत्रैव नृप धारणा
राजा, धारणा तिथेच टिकते, जोपर्यंत ती दृढ होते.
नापयाति यदा चित्तात्सिद्धां मन्येत तां तदा
जेव्हा धारणा मनातून कधीच जात नाही, तेव्हा ती सिद्ध झाली असे समजावे.
चिन्तये द्भगवद्रूपं प्रशान्तं साक्षसूत्रकम्
भगवंताचे शांत, छातीवर यज्ञोपवीत असलेले रूप ध्यानात घ्यावे.
किरीटकेयूरमुखैर्भूषणै रहितं स्मरेत्
किरिट, केयूर, हार यांसारख्या दागिन्यांशिवाय त्याला स्मरण करावे.
कुर्यात्ततो ऽवयविनि प्राणिधानपरो भवेत्
त्यानंतर प्रत्येक अवयवात प्राण स्थिर करण्याचा प्रयत्न करावा.
तद्ध्यानं प्रथमैरङ्गैः षङ्भिर्निष्पाद्यते नृप
राजा, हे ध्यान प्रथम सहा अंगांनी साध्य होते.
मनसा ध्याननिष्पाद्यं समाधिः सो ऽभिधीयते
मनाने साध्य झालेले ध्यान हेच समाधी म्हणतात.
प्रापणीयस्तथैवात्मा प्रक्षीणाशेषभावनः
जसा सर्व उरलेला संस्कार संपला की आत्मा मिळवता येतो, तसंच आहे.
निष्पाद्य मुक्तिकार्यं वै कृतकृत्यो निवर्तते
मोक्षाचं कार्य पूर्ण केल्यावर, सर्व कर्तव्ये पार पाडल्यावर मनुष्य मागे हटतो.
भवत्यभेदी भेदश्च तस्याज्ञानकृतो भवेत्
एकता आणि भिन्नता दोन्ही येतात; पण त्याच्यासाठी भिन्नता ही अज्ञानामुळेच असते.
आत्मनो ब्रह्मणाभेदं संमतं कः करिष्यति
आत्मा आणि ब्रह्म यांच्यातील अभिन्नता मान्य असताना, ती कोणी नाकारू शकेल?
संक्षेपविस्तराभ्यां तु किमन्यत्क्रियतां तव
संक्षिप्त किंवा विस्ताराने, आता तुझ्यासाठी अजून काय करायचं उरलं आहे?
तवोपदेशात्सकलो नष्टश्चित्तमलो मम
तुझ्या उपदेशामुळे माझ्या मनातील सर्व अशुद्धता नाहीशी झाली.
नरेद्रं गदितुं शक्यमपि विज्ञेयवेदभिः
ज्यांना वेदांचा ज्ञान आहे, ते सुद्धा नरेंद्राबद्दल सांगू शकत नाहीत.
परमार्थस्त्व संलाप्यो वचसां गोचरो न यः
परम सत्य हे अनुभवायचं असतं, ते शब्दांनी सांगता येत नाही.
यद्विमुक्तिपरो योगः प्रोक्तः केशिद्वजाव्ययः
जी मुक्तीकडे नेणारी योगपद्धती सांगितली गेली, तीच आहे, केशिद्वज, अजर अमर राजा.
आजगाम पुरं ब्रह्मंस्ततः केशिध्वजो नृपः
मग केशिद्वज राजा ब्रह्मनगरीकडे गेला.
विशालामगमत्कृष्णे समावेशितमानसः
त्याचं मन पूर्णपणे एकाग्र झालं आणि तो कृष्णाची विशाल नगरी गाठली.
विष्ण्वाख्ये निर्मले ब्रह्मण्यवाप नृपतिर्लयम्
विशुद्ध, विष्णू नावाच्या ब्रह्मात त्या राजाने विलय पावला.
बुभुजे विषयान्कर्म चक्रे चानभिसंधितम्
त्याने विषयांचा आस्वाद घेतला आणि कर्मे केली, पण त्याला त्यांच्याशी आसक्ती नव्हती.
अवाप सिद्धिमत्यन्तत्रितापक्षपणीं मुने
मुनी, त्याने ती सिद्धी मिळवली जी सर्व दुःख दूर करते.
तापत्रयचिकित्सार्थं किमन्यत्कथयामि ते
तीन प्रकारच्या दुःखांवर उपाय म्हणून मी तुला अजून काय सांगू?
तथापि मे मनो भ्रान्तं न स्थितिं लभतेंऽजसा
तरीही माझं मन अजूनही गोंधळलेलं आहे, आणि सहज स्थिर होत नाही.
सोढुं शक्येत मनुजैस्तन्ममाख्याहि मानद
हे मानद, हे सहन कसं करावं हे मला सांग.
उवाच हर्षसंयुक्तः स्मरन्भघरतचेष्टितम्
तो आनंदाने भरून, पुण्यश्लोक राजाच्या कृती आठवत बोलू लागला.
यं श्रुत्वा त्वन्मनो भ्रान्तमास्थानं लभते भूशम्
ज्याचं ऐकल्यावर तुझं मन गोंधळून गेलेलं असलं तरी, ते पुन्हा आपल्या जागी स्थिर होतं.
आर्षभो यस्य नाम्नेदं भारतं खण्डमुच्यते
ज्याचं नाव ऋषभ आहे, त्याच्यामुळे ह्या देशाला 'भारत' असं नाव पडलं.