चेष्टा तस्याप्रमेयस्य व्यापिन्यविहितात्मिका
त्याची क्रिया, जी मोजता येणार नाही आणि सर्वत्र व्यापलेली आहे, तीच त्याचं खऱ्या अर्थाने स्वरूप आहे.
तस्य ह्यात्मविशुद्ध्यर्थं सर्वकिल्बिषनाशनम्
त्याच्या आत्म्याच्या शुद्धीसाठी, ती सर्व पापांचा नाश करते.
तथा चित्तस्थितो विष्णुर्योगिनां सर्वकिल्बिषम्
जेव्हा विष्णू मनात स्थिर होतो, तेव्हा योग्यांचे सर्व पाप नष्ट होते.
कुर्वीत संस्थितं साधु विज्ञेया शुद्धलक्षणा
जे असे दृढपणे स्थिर झाले आहे, त्याला शुद्धतेचे लक्षण समजावे.
त्रिभावभावनातीतो मुक्तये योगिनां नृप
राजा, तीन अवस्थांच्या विचारापलीकडे जाणे हे योग्यांच्या मुक्तीसाठी असते.
अशुद्धास्ते समस्तास्तु देवाद्याः कर्मयोनयः
सर्व देवादी कर्माचे मूळ असलेले स्त्रोत अशुद्धच आहेत.
एषा वै धारणा ज्ञेया यञ्चितं तत्र धार्यते
हीच खरी धारणा समजावी—जेथे जे स्थिर केले जाते, तेथे ते धरले जाते.
तच्छ्रूयता मनाधारे धारणा नोपपद्यते
ऐका, मनाला आधार नसताना धारणा होत नाही.
सुकपोलं सुविस्तीर्णं ललाटफलकोज्ज्वम्
त्याचे सुंदर, गोल कपाळ आणि विस्तीर्ण, तेजस्वी ललाट असे ध्यान करावे.
कम्बुग्रीवं सुविस्तीर्णश्रीवत्सांकितवक्षसम्
शंखासारखी मान, विस्तीर्ण छाती आणि त्यावर श्रीवत्साचा चिन्ह असलेला असा त्याचा विचार करावा.
प्रलंबाष्टभुजं विष्णुमथ वापि चतुर्भुजम्
लांब आठ भुजा असलेला किंवा चार भुजा असलेला विष्णू असे ध्यान करावे.
चिन्तयेद्बूह्यभूतं तं पीतनिर्मलवाससम्
त्याचे प्रकट आणि समोर असलेले रूप, शुद्ध पिवळ्या वस्त्रात ध्यानात घ्यावे.
शार्ङ्गशङ्खगदाखड्गप्रकाशवलयाञ्चितम्
शार्ङ्ग धनुष्य, शंख, गदा, खड्ग आणि झगमगणाऱ्या कंगणांनी सुशोभित असा तो आहे.
तावद्यावद् दृढीभूता तत्रैव नृप धारणा
राजा, धारणा तिथेच टिकते, जोपर्यंत ती दृढ होते.
नापयाति यदा चित्तात्सिद्धां मन्येत तां तदा
जेव्हा धारणा मनातून कधीच जात नाही, तेव्हा ती सिद्ध झाली असे समजावे.
चिन्तये द्भगवद्रूपं प्रशान्तं साक्षसूत्रकम्
भगवंताचे शांत, छातीवर यज्ञोपवीत असलेले रूप ध्यानात घ्यावे.
किरीटकेयूरमुखैर्भूषणै रहितं स्मरेत्
किरिट, केयूर, हार यांसारख्या दागिन्यांशिवाय त्याला स्मरण करावे.
कुर्यात्ततो ऽवयविनि प्राणिधानपरो भवेत्
त्यानंतर प्रत्येक अवयवात प्राण स्थिर करण्याचा प्रयत्न करावा.
तद्ध्यानं प्रथमैरङ्गैः षङ्भिर्निष्पाद्यते नृप
राजा, हे ध्यान प्रथम सहा अंगांनी साध्य होते.
मनसा ध्याननिष्पाद्यं समाधिः सो ऽभिधीयते
मनाने साध्य झालेले ध्यान हेच समाधी म्हणतात.
प्रापणीयस्तथैवात्मा प्रक्षीणाशेषभावनः
जसा सर्व उरलेला संस्कार संपला की आत्मा मिळवता येतो, तसंच आहे.
निष्पाद्य मुक्तिकार्यं वै कृतकृत्यो निवर्तते
मोक्षाचं कार्य पूर्ण केल्यावर, सर्व कर्तव्ये पार पाडल्यावर मनुष्य मागे हटतो.
भवत्यभेदी भेदश्च तस्याज्ञानकृतो भवेत्
एकता आणि भिन्नता दोन्ही येतात; पण त्याच्यासाठी भिन्नता ही अज्ञानामुळेच असते.
आत्मनो ब्रह्मणाभेदं संमतं कः करिष्यति
आत्मा आणि ब्रह्म यांच्यातील अभिन्नता मान्य असताना, ती कोणी नाकारू शकेल?
संक्षेपविस्तराभ्यां तु किमन्यत्क्रियतां तव
संक्षिप्त किंवा विस्ताराने, आता तुझ्यासाठी अजून काय करायचं उरलं आहे?
तवोपदेशात्सकलो नष्टश्चित्तमलो मम
तुझ्या उपदेशामुळे माझ्या मनातील सर्व अशुद्धता नाहीशी झाली.
नरेद्रं गदितुं शक्यमपि विज्ञेयवेदभिः
ज्यांना वेदांचा ज्ञान आहे, ते सुद्धा नरेंद्राबद्दल सांगू शकत नाहीत.
परमार्थस्त्व संलाप्यो वचसां गोचरो न यः
परम सत्य हे अनुभवायचं असतं, ते शब्दांनी सांगता येत नाही.
यद्विमुक्तिपरो योगः प्रोक्तः केशिद्वजाव्ययः
जी मुक्तीकडे नेणारी योगपद्धती सांगितली गेली, तीच आहे, केशिद्वज, अजर अमर राजा.
आजगाम पुरं ब्रह्मंस्ततः केशिध्वजो नृपः
मग केशिद्वज राजा ब्रह्मनगरीकडे गेला.