भवव्याधिहरा गङ्गा तस्मात्सेव्या प्रयन्ततः
गंगा हा संसाररूपी आजार दूर करते, म्हणून तिला नेहमी भक्तीने पूजावं.
एतयोर्भक्तिहीनो यस्तं विद्यात्पतितं द्विज
हे द्विजा, ज्याच्याकडे या दोघांवर भक्ती नाही, तो पडलेला समजावा.
उभे ते सर्वपापानां नाशकारणतां गते
ही दोन्ही सर्व पापं नष्ट करण्याची शक्ती मिळवून बसल्या आहेत.
विष्णुशक्तियुते ते द्वे समकामप्रसिद्धेदे
विष्णूची शक्ती लाभलेल्या या दोन्ही, इच्छा पूर्ण करण्यात सारख्याच प्रसिद्ध आहेत.
सर्वलोकानुग्रहार्थं प्रवर्तेते महोत्तमे
सर्व लोकांच्या कल्याणासाठी या दोन महान गोष्टी निर्माण झाल्या आहेत.
तथैव तुलसीभक्तिर्हरिभक्तिश्च सात्त्विकी
तसंच, तुळशीची भक्ती आणि हरिभक्ती या दोन्ही शुद्ध आणि सात्त्विक आहेत.
यत्र स्त्राता नरा यान्ति विष्णोः पदमनुत्तमम्
जिथे रक्षण करणारा असतो, तिथे लोक विष्णूचं श्रेष्ठ स्थान मिळवतात.
गङ्गास्त्रानपराणां तु वाञ्छितार्थफलप्रदः
ज्यांचं गंगा रक्षण करते, त्यांना ती हवी असलेली फळं देते.
सर्वपापविनिर्मुक्तः प्रयाति परमं पदम्
सर्व पापांपासून मुक्त झाल्यावर, मनुष्य श्रेष्ठ स्थान प्राप्त करतो.
विसृज्यराक्षसं भावं संप्रात्पः परमं पदम्
राक्षसी भाव सोडून दिल्यावर, तो मनुष्य सर्वोच्च स्थानाला पोहोचतो.
सगरः को मुनिश्रेष्ठ तन्म्रमाख्यातुमर्हसि
मुनीश्रेष्ठा, सगर याबद्दल मला सांगावं अशी माझी इच्छा आहे.
गतं विष्णुपदं विप्र सर्वलोकोत्तमोत्तमम्
हे ब्राह्मण, त्याने विष्णूचं सर्वश्रेष्ठ स्थान प्राप्त केलं.
बुभुजे पृथिवीं सर्वां धर्मतो धर्मतत्परः
तो धर्मनिष्ठ राहून, संपूर्ण पृथ्वीचा धर्माने उपभोग घेत होता.
स्थापिताः स्वस्वधर्मेषु तेन बाहुर्विशांपतिः
तो लोकांचा राजा सर्वांना त्यांच्या कर्तव्यात स्थिर करीत होता.
अतर्प्पयद्भूमिदेवान् गोभूस्वर्णाशुकादिभिः
त्याने गायी, जमीन, सोनं, वस्त्रं आणि इतर गोष्टी देऊन भूमिदेवांना संतुष्ट केलं.
मेने कृतार्थमात्मानमन्यातपनिवारणम्
इतरांचं दुःख दूर करून, त्याने स्वतःला कृतार्थ मानलं.
भूषिता भूषणौर्दिव्यैस्तद्राष्ट्रे सुखिनो मुने
त्या लोकातील माणसं दिव्य दागिन्यांनी सजलेली होती आणि ते सर्वजण सुखी होते, हे मुनी.
अकृष्टपच्या पृथिवी फलपुष्पसमन्विता
ती माती कुठलाही नांगर न चालवता फळं आणि फुलांनी भरलेली होती.
आधर्मनिरतापाये प्रजा धर्मेण रक्षिताः
अधर्म नाहीसा झाल्यावर प्रजेला धर्मानेच रक्षण मिळत होतं.
अहॄङ्कारो महाञ्जज्ञे सासूयो लोपहेतुकः
तेव्हा मोठा अहंकार निर्माण झाला, त्यासोबत मत्सरही आला आणि त्याचं कारण हरवलेली गोष्ट होती.
कर्त्ता महाक्रतूनां च मत्तः पूज्यो ऽस्ति को ऽपरः
महान यज्ञ करणारा आणि माझ्याशिवाय दुसरा कोण पूजेचा योग्य आहे?
वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञो नीतिशास्त्र विशारदः
तो वेद आणि वेदांग यांचा खरा अर्थ जाणणारा आहे आणि नीतीशास्त्रातही पारंगत आहे.
अहॄङ्कारपरस्यैवं जातासूया परेष्वपि
अशा मोठ्या अहंकार असलेल्या माणसावर दुसऱ्यांनाही मत्सर येतो.
एषु स्थितेषु तु नरो विनाषं यत्यसंशयम्
ही लक्षणं जिथे असतात, तिथे तो माणूस नक्कीच विनाशाकडे जातो.
एकैकमप्यनर्थाय किमु यत्र चतुष्टयम्
यापैकी एक जरी हानीकारक आहे, तर सगळी एकत्र असली तर काय होईल?
स्वदेहनाशिनी विग्र सर्वसंपद्विनाशिनी
वाद स्वतःच्या शरीराचा नाश करतो आणि सर्व संपत्तीही नष्ट करतो.
तुषाग्निं वायुसंयोगमिव जानीहि सुव्रत
हे सुशील, वाद म्हणजे वाऱ्याने पेटलेली तुषाची आगच समज.
परुषोक्तिरतानां च सुखं नेह परत्र च
कडक बोलणाऱ्यांना इथे किंवा पुढच्या जन्मातही सुख मिळत नाही.
प्रियावा तनया वापि बान्धवा अप्यरातयः
आपले प्रियजन, मुलं किंवा नातेवाईकही कधी कधी शत्रू होऊ शकतात.
स स्वसंपद्विनाशाय कुठारो नात्र संशयः
तो स्वतःच्या संपत्तीच्या नाशासाठी कुऱ्हाड ठरतो, याबद्दल शंका नाही.