त्यक्तकामसुखारंभः स्वर्गस्तस्य न दुर्लभः
ज्याने कामसुखांचा त्याग केला आहे, त्याला स्वर्गप्राप्ती कठीण नाही.
वानप्रस्थाः खल्वपि धर्ममनुसरन्तः पुण्यानि तीर्थानि नदीप्रस्त्रवणानि स्वभक्तेष्वरण्येषु मृगवराहमहिष शार्दूलवनगजाकीर्णेषु तपस्यन्ते अनुसंचरन्ति
वनवास करणारेही धर्माचे पालन करत, पुण्य तीर्थे, नद्यांचे उगम आणि आपल्या भक्तांनी वावरलेल्या जंगलांत, जिथे हरिण, रानडुक्कर, म्हैस, वाघ आणि हत्ती असतात, तिथे तपश्चर्या करतात आणि फिरतात.
समित्कुशकुसुमापहारसंमार्जनलब्धविश्रामाः शीतोष्णपवनविष्टं भविभिन्नसर्वत्वचो विविधनियमयोगचर्यानुष्टानविहितपरिशुष्कमांसशोणितत्वगस्थिभूता धृतिपराः सत्त्वयोगाच्छरीराण्युद्वहॄन्ते
समीद, कुशा, फुले गोळा करून, स्वच्छता करून विश्रांती घेतात; थंडी-उष्णता-वारा सहन करतात; विविध नियमांचे पालन करून त्यांची त्वचा, मांस, रक्त, हाडे सुकलेली असतात; पण ते धैर्याने शरीर पेलतात, कारण त्यांचा मनोबल प्रबळ असतो.
स दहेदग्निवद्दोषाञ्जयेल्लोकांश्च दुर्जायान्
तो अग्नीप्रमाणे दोष जाळतो आणि जिंकता येत नाहीत अशी लोकही जिंकतो.
समलोष्टाश्मकाञ्चनास्त्रिवर्गप्रवृत्तेष्वसक्तबुद्धयः
त्यांना मातीचे ढेकूळ, दगड आणि सोने सारखेच वाटते; आणि तीन पुरुषार्थांच्या गोष्टींमध्ये त्यांचे मन कुठेही आसक्त राहत नाही.
अरिमित्रोदासीनां तुल्यदर्शनाः स्थावरजरायुजाण्डजस्वेदजानां भूतानां वाङ्मनृःकर्मभिरनभिरनभिद्रोहिणो ऽनिकेताः पर्वतपुलिनवृक्षमूलदेवायतनान्यनुसंचरन्तो वा सार्थमुपेयुर्नगरं ग्रामं वा न क्रोधदर्पलोभमोहकार्पण्यदंभपरिवादाभिमाननिर्वृत्तहिंसा इति
न तस्य सर्वभूतेभ्यो भयमुत्पद्यते क्वचित्
त्याच्यामुळे कोणत्याही प्राण्याला कधीच भीती वाटत नाही.
विप्रस्तु भैक्षोपगतैर्हविर्भिश्चिता ग्निना संव्रजते हि सोकान्
ब्राह्मण भिक्षेने मिळवलेल्या हविष्याने अग्नीमध्ये होम करून पितृलोकात जातो.
अनिन्धनं ज्योतिरिव प्रशान्तं स ब्रह्मलोकं श्रयते द्विजातिः
इंधन नसलेल्या शांत ज्योतीसारखा तो द्विज ब्रह्मलोक प्राप्त करतो.
तमहं ज्ञातुमिच्छामि तद्भवान्वक्तुमर्हति
हे मला जाणून घ्यायचे आहे; कृपया तुम्ही ते मला सांगावे.
पुण्यः क्षेम्यश्च काम्यश्च स परो लोक उच्यते
तो सर्वोच्च लोक पुण्यवान, सुरक्षित आणि सर्वांना हवासा आहे असे म्हटले जाते.
लोभमोहपरित्यक्ता मानवा निरुपद्रवाः
त्या ठिकाणी माणसे लोभ आणि मोह यांना सोडून शांत आणि त्रासरहित असतात.
काले मृत्युः प्रबवति स्पृशन्ति व्याधयो न च
मृत्यू फक्त योग्य वेळीच येतो आणि आजार त्यांना स्पर्शही करत नाहीत.
नान्यो हि वध्यते तत्र द्रव्येषु च न विस्मयः
तेथे कोणी दुसरा मारला जात नाही आणि संपत्तीबद्दल कोणालाही आश्चर्य वाटत नाही.
कृतस्य तु फलं तत्र प्रत्यक्षमुपलभ्यते
तेथे प्रत्येकाच्या कर्माचे फळ प्रत्यक्ष अनुभवता येते.
सर्वकामैर्वृताः केचिद्धेमाभरणभूषिताः
काही जण सर्व सुखांनी वेढलेले आणि सोन्याच्या दागिन्यांनी सजलेले असतात.
श्रमेण महता केचित्कुर्वन्ति प्राणधारणम्
काही जण मोठ्या कष्टाने आपले जीवन चालवतात.
सुखिता दुःखिताः केचिन्निर्धना धनिनो परे
काही सुखी, काही दुःखी; काही गरीब, तर काही श्रीमंत असतात.
लोभश्चार्थकृतो तॄणां येन मुह्यन्त्यपण्डिताः
संपत्तीमुळे निर्माण होणारा लोभ अज्ञ लोकांना गवतासारखा फसवतो.
सोपधे निकृतिः स्तेयं परिवादो ऽभ्यसूयता
स्वार्थासाठी फसवणूक, चोरी, निंदा आणि मत्सर—
एतान्संसेवते यस्तु तपस्तस्य प्रहीयते
जो कोणी हे करतो, त्याचे तप कमी होते.
इह चिन्ता बहुविधा धर्माधर्मस्य कर्मणः
इथे धर्म आणि अधर्माच्या कर्मांबद्दल अनेक प्रकारच्या चिंता असतात.
शुभैः शुभमवाप्नोति तथाशुभमथान्यथा
सत्कर्माने चांगले फळ मिळते, तसेच दुष्कर्माने वाईट फळ मिळते.
इष्टेष्टतपसः पूता ब्रह्मलोकमुपाश्रिताः
यज्ञ आणि तपाने शुद्ध झालेले लोक ब्रह्मलोकात पोहोचतात.
इहस्थास्तत्र जायन्ते ये वै पुण्यकृतो जनाः
इथे पुण्य करणारे लोक तिथे जन्म घेतात.
क्षीणायुषस्तथा चान्ये नश्यन्ति पृथिवीतले
जे लोकांचे आयुष्य संपले आहे, ते पृथ्वीवरच नष्ट होतात.
इहैव परिवर्त्तन्ते न च यान्त्युत्तरां दिशम्
ते इथेच फिरत राहतात आणि वरच्या दिशेला जात नाहीत.
पन्थानं सर्वालोकानां विजानन्ति मनीषिणः
ज्ञानी लोक सर्व लोकांच्या मार्गांना ओळखतात.
धर्माधर्मौं हि लोकस्य यो वै वेत्ति स बुद्धिमान्
जो माणूस या जगातील धर्म आणि अधर्म खरोखर ओळखतो, तोच खरा बुद्धिमान आहे.
यदध्यात्मं यथा चैतत्तन्मे ब्रूहि तपोधन
हे तपश्चर्येने युक्ता, आत्म्याशी संबंधित जे काही आहे आणि ते कसे आहे, ते मला सांग.
मित्र, शत्रू आणि अपरिचित सर्वांना सारखेच पाहतात; स्थावर, अंडज, जरायुज, स्वेदज सर्व प्राण्यांना वाणी, मन किंवा कृतीने कधीच त्रास देत नाहीत; त्यांना कुठेही घर नसते, पर्वत, नदीकिनारे, झाडांच्या मुळाशी, देवळांमध्ये किंवा कधी कधी गावात, शहरातही जातात; पण त्यांच्यात कधीच राग, गर्व, लोभ, मोह, दुःख, दांभिकपणा, निंदा, अहंकार किंवा हिंसा नसते.