त एव भुवनं सर्वं पुंनति स्वाङ्घ्रिपांशुना
त्यांच्या पायांच्या धुळीने तेच हे संपूर्ण जग पावन करतात.
तत्रैव सर्वदेवाश्च तिष्टन्ति श्रीहरिस्तथा
त्या ठिकाणी सर्व देवताही राहतात आणि श्रीहरि देखील तेथेच असतो.
तत्र सर्वाणि श्रेयांसि वर्द्धत्यहरहर्द्विज
तेथे सर्व शुभ गोष्टी दररोज वाढत जातात, हे द्विजा.
न बाधन्ते ग्रहास्तत्र भूतवेताल कादयः
तेथे ग्रह, भुते, वेताळ आणि अशा गोष्टी त्रास देत नाहीत.
यतः संनिहितस्तत्र भगवान्मधुसूदनः
कारण तिथेच भगवंत मधुसूदन उपस्थित असतो.
श्मशानसदृशं विद्यात्तद गृहं शुभवार्जितम् पुराणन्यायमीमांसा धर्मशास्त्राणि च द्विज
हे द्विजा, ज्या घरात पुराण, न्याय, मीमांसा आणि धर्मशास्त्र नाहीत, ते घर जरी शुभ मार्गाने मिळवले असले तरी ते स्मशानासारखेच समजावे.
सांगा वेदास्तथा सर्वे विष्णोरूपं प्रकीर्तितम्
सर्व वेद आणि त्यांचे अंग, हे सर्व विष्णूचेच रूप आहे असे सांगितले आहे.
ते ऽपि यान्ति परं स्थानं सर्वकर्मनिबर्हणम्
तेही त्या परम स्थानाला पोहोचतात, जिथे सर्व कर्मे थांबतात.
यां शृण्वतां कीर्तयतां सद्यः पापक्षयो भवेत्
हे ऐकणाऱ्याला किंवा कीर्तन करणाऱ्याला लगेचच पापांचा नाश होतो.
संवादः सुमहानासीत्तं वक्ष्यामि निशामय
एक महान संवाद घडला, तो मी सांगणार आहे—ऐक.
अप्सरोगणसंकीर्णो बृहस्पतिमभाषत
अpsराांच्या समूहाने वेढलेले असताना, त्याने बृहस्पतींना सांगितले.
अतीतब्रह्मणः कल्पे सृष्टिः कीदृग्विधा प्रभो
हे प्रभो, गेल्या ब्रह्मकल्पात सृष्टी कशी होती?
तेषां च कीदृशं कर्म यथावद्वक्तुमर्हसि
आणि त्यांच्या कृती कशा होत्या, तेही तू योग्य प्रकारे सांग.
वर्तमानदिनस्यापि दुर्ज्ञेयं प्रतिभाति मे
आता चालू असलेल्या दिवसातील घडामोडीदेखील मला समजायला कठीण वाटतात.
यो विजानाति तं ते ऽद्य कथयामि निशामय
जो जाणतो, त्याच्याबद्दल मी आज तुला सांगतो—ऐक.
भुञ्जानो दिव्यभोगांश्च ब्रह्मलोकादिहागतः
ब्रह्मलोकातील दिव्य सुखे उपभोगून तो येथे आला.
एवमुक्तस्तु गुरुणा शक्रस्तेन समन्वितः
गुरूंनी असे सांगितल्यावर, इंद्र त्यांच्या सोबत गेला.
देवतागणसंकीर्णः सुधर्मनिलयं ययौ
सर्व देवतांच्या समूहाने वेढलेला तो, सुधर्मा या निवासस्थानी गेला.
दृष्ट्वा यथार्हं देवर्षे पूजयामास सादरम्
देवर्षीला योग्य त्या प्रकारे पाहून, त्याने आदराने त्यांची पूजा केली.
मनसा विस्मयाविष्टः प्रोवाच विनयान्वितः
मनात आश्चर्याने भरून, तो नम्रतेने बोलू लागला.
तदाख्याहि समायात एतत्प्रष्टुं सयाजकः
हे ऋषी, मी आणि याजक मंडळी हे विचारण्यासाठी आलो आहोत, कृपया सांगावे.
तद्वदस्वाधिकः कस्मादस्मद्भ्यो ऽपि दिवि स्थितः
तो आम्हा सर्वांपेक्षा स्वर्गात राहून कसा श्रेष्ठ आहे, हे स्पष्टपणे सांग.
दानेन वा तपोभिर्वा कथमेतादृशः प्रभो
हे प्रभो, त्याने दानाने का तपस्येने अशी महानता मिळवली आहे का?
प्रोवाच विनयाविष्टः पूर्ववृत्तं यथाविधि
तो नम्रतेने भरून, पूर्वी घडलेल्या गोष्टी योग्य प्रकारे सांगू लागला.
एकस्मिन् दिवसे शक्र मनवश्च चतुर्दश
एका दिवशी, हे इंद्रा, चौदा मनू होते.
इन्द्राणां चैव सर्वेषां मन्वादीनां च वासव
आणि तसेच, हे वासव, सर्व इंद्र आणि मनूपासून सुरू होणारे प्रजापती होते.
तेषां नामानि वक्ष्यामि शृणुष्व सुसमाहितः
मी त्यांची नावे सांगतो, तू लक्षपूर्वक ऐक.
उत्तमस्तामसश्चैव रैवतश्चाक्षुषस्तथा
उत्तम, तामस, रैवत आणि अक्षुष हेही.
नवमो दक्षसावर्णिः सर्वदेवहिते रतः
नववा म्हणजे दक्ष सावर्णी, जो सर्व देवतांच्या कल्याणात रमलेला आहे.
ततस्तु रुद्रसावर्णी रोचमानस्ततः स्मृतः
त्याच्यानंतर रुद्र सावर्णी, आणि मग रोचमान असे स्मरणात आहे.