पुनः पप्रच्छ सनकं ज्ञानविज्ञानपारगम्
पुन्हा त्याने ज्ञान आणि अनुभूतीत पारंगत असलेल्या सनकाला विचारले.
परया दयया तथवं ब्रूहिं शास्त्रार्थपारग
तू मोठ्या दयाळूपणाने, शास्त्रार्थ जाणणारा आहेस म्हणून मला सांग.
दुःस्वन्पनाशनं पुण्यं धर्म्यं पापहरं शुभम्
जे वाईट स्वप्नांचा नाश करणारे, पुण्यदायक, धर्मयुक्त, पाप हरणारे आणि मंगल आहे—
सर्वरोगप्रशमनमायुर्वर्ध्दनकारणम्
जे सर्व रोग शांत करणारे आणि आयुष्य वाढविण्याचे कारण आहे—
गङ्गायमुनयोर्योगं वदन्ति परमर्षयः
गंगा आणि यमुना यांच्या संगमाबद्दल श्रेष्ठ ऋषी सांगतात.
मुनयो मनवश्चैव सेवन्ते पुण्यकाङ्क्षिणः
पुण्य मिळवायची इच्छा असलेले ऋषी आणि माणसं तिथे सेवा करतात.
रविजा यमुना ब्रह्मंस्तयोर्योगः शुभावहः
सूर्यापासून जन्मलेली यमुना आणि ब्रह्मा, यांच्या संगमामुळे शुभ घडतं.
सर्वपापक्षयकरी सर्वोपद्र वनाशिनी
ती सर्व पापं नाहीशी करते आणि सगळ्या संकटांपासून मुक्त करते.
तेषां पुण्यतमं ज्ञेयं प्रयागाख्यं महामुने
त्यात सगळ्यात पवित्र म्हणून प्रसिद्ध असलेलं स्थान म्हणजे प्रयाग, हे ओ महर्षी, समजावं.
तथैव मुनयः सर्वे चक्रश्च विविधान्मखान्
त्याच ठिकाणी सर्व ऋषींनी विविध यज्ञ केले.
गङ्गाबिन्द्वभिषेकस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम्
गंगेच्या एका थेंबाने स्नान केल्याचं पुण्य, त्या यज्ञांना सुद्धा सोळाव्या भागाइतकंही मिळत नाही.
सो ऽपि मुच्येत पापेभ्यः किमु गङ्गाभिषेकवान्
तो देखील पापातून मुक्त होतो, मग गंगेच्या स्नान करणाऱ्याचं काय सांगावं!
संसेव्या मुनिभिर्देवः किं पुनः पामरैर्जनै
देवाची सेवा ऋषींनी करावीच, मग सामान्य लोकांनी तर नक्कीच करावी.
तत्रैव नेत्रं विज्ञेयं विध्यर्द्धाधः समुज्ज्वलत्
त्याच ठिकाणी, वेदीच्या अर्ध्या भागाखाली उजळणारे नेत्र ओळखावं.
सारुप्यदायकं विष्णोः किमस्मात्कथ्यते परम
यापेक्षा अधिक काय सांगावं? कारण ते विष्णूसारखं रूप देतं.
महद्विमानमारुढाः प्रयान्ति परमं पदम्
मोठ्या दिव्य विमानावर बसून ते परमपदाला पोहोचतात.
सहस्राणि समुद्धृत्य विष्णुलोके व्रजन्ति वै
हजारो लोकांना उचलून, ते खरोखर विष्णुलोकात जातात.
पुण्यक्षेत्रेषु सर्वेषौ स्थितवान्नात्र संशयः
तो सर्व पुण्यभूमींमध्ये उभा राहिला आहे—यात काहीच शंका नाही.
मदङ्गस्पर्शेमात्रेण देवानामाधपो भवेत्
माझ्या अंगाचा स्पर्श जरी झाला, तरी तो देवांसारखा होतो.
गङ्गोद्भवा तु मृल्लोकान्नयत्यच्युतरुपताम्
गंगेपासून उत्पन्न झालेली माती, माणसाला अच्युताचं रूप मिळवून देते.
अत्यन्तदुर्ल्लभा नॄणां भक्तिर्द्धर्मप्रवक्तरि
धर्म सांगणाऱ्यावर भक्ती माणसांत फारच दुर्मिळ असते.
मूलोद्भवां भक्तियुतो मनुष्यो धृत्वा शिरस्येति पदं च विष्णोः
जो भक्तीने मूळ मिळवून डोक्यावर ठेवतो, तो विष्णूचं स्थान मिळवतो.
वाञ्च्छत्यपि च यो ह्येवं सो ऽपि विष्णुपदं व्रजेत्
जो फक्त अशी इच्छा करतो, तोही विष्णूचं स्थान मिळवतो.
न शक्यते विष्णुनापि किमन्यैर्बहुभाषितैः
स्वतः विष्णूलाही हे शक्य नाही, मग इतरांनी कितीही बोललं तरी काय होणार?
यतो वै नरकं यान्ति गङ्गानात्रि स्थिते ऽपि हि
म्हणूनच, गंगा आणि यमुना यांच्या संगमावर राहूनही काही लोक नरकात जातात.
तथा तुलस्या भक्तिश्च हरिकीर्तिप्रवक्तरि
तसंच, तुळशीची भक्ती आणि हरिचं कीर्तन सांगणाऱ्याविषयी प्रेम—
सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकं स गच्छति
जो सर्व पापांपासून मुक्त होतो, तो विष्णूचं लोक गाठतो.
सर्वपापविनिर्मुक्तः सूर्यलोकं समेति हि
जो सर्व पापांपासून मुक्त होतो, तो सूर्याचं लोकही मिळवतो.
मेषतौलिमृगाकर्षु पावयत्यखिलं जगत्
मेष, वृषभ आणि मकर यांच्या संक्रमणामुळे सगळं जग पवित्र होतं.
तुङ्गभद्रा च कावेरी कालिंन्दी बाहुदा तथा
तुंगभद्रा, कावेरी, कालिंदी आणि बाहुदा ह्या सुद्धा—