नहि सौम्य वृथा घ्नन्ति सज्जना अपि पापिनः
मृदू स्वभावाच्या माणसा, सज्जन माणसंही कारण नसताना पापी माणसांना मारत नाहीत.
विरोधं नहि कुर्वन्ति सज्जनाः शान्तचेतसः
शांत मनाचे सज्जन लोक कधीच वैर धरण्याचा मार्ग धरत नाहीत.
तमुत्तमं नरं प्राहुर्विष्णोः प्रियतरं सदा
अशा माणसाला श्रेष्ठ मानतात आणि तो नेहमी विष्णूला प्रिय असतो.
छेदे ऽपि चन्दनतरुः सुरभयति मुखं कुठारस्य
चंदनाचं झाड जरी तोडलं, तरी ते कुऱ्हाडीला सुगंध देतं.
सर्वसंगविहीनो ऽपि बाध्यते हि दुरात्मना
सर्व आसक्ती सोडलेला असला तरी वाईट माणसांमुळे त्याला त्रास होतो.
तत्रापि साधून्बाधन्ते न समानान्कदाचन
तरीही, सज्जन लोकांना त्रास होतो, पण कधीच समकक्ष लोकांकडून नाही.
लुब्धकधीवरपिशुना निष्कारणवैरिणो जगति
या जगात शिकारी, मच्छीमार आणि निंदा करणारे हे कारण नसताना शत्रू असतात.
पुत्रमित्रकलत्रार्थं सर्वं दुःखेन योजयेत्
मुलगा, मित्र, पत्नी आणि संपत्ती यासाठी माणूस सर्व दुःख सहन करतो.
अन्ते तत्सर्वमुत्सृज्य एक एव प्रयति वै
शेवटी हे सगळं सोडून माणूस एकटाच निघून जातो.
ममेदमिति जन्तूनां ममता बाधते वृथा
'हे माझं आहे' अशी भावना जीवांना व्यर्थ त्रास देते.
धर्माधर्मौं सहैवास्तामिहामुत्र न चापरः
धर्म आणि अधर्म दोन्ही इथे आणि तिथे राहू देत; दुसरं काही नाही.
मृतमग्निमुखे हुत्वा घृतान्नं भुञ्जते हि ते
मृताच्या तोंडात तुपासह अन्न अर्पण केल्यावर, तेच लोक ते अन्न खातात.
धर्माधर्मौं न च धनं न पुत्रा न च बान्धवाः
धर्म, अधर्म, धन, मुले किंवा नातेवाईक कुणीही शेवटी उरत नाही.
कामः संक्षयमायाति नराणां पुण्यकर्मणाम्
पुण्यवान माणसांच्या मनातली इच्छा हळूहळू कमी होत जाते.
वृथैव व्याकुला लोका धनादानां सदार्जने
लोक धन मिळवणं आणि दान देणं यात व्यर्थच त्रास घेतात.
इति निश्चितबुद्धीनां न चिन्ता बाधते क्वचित्
ज्यांच्या मनात असं ठाम निश्चय असतो, त्यांना कधीच काळजी सतावत नाही.
तस्माज्जन्म च मृत्युं च दैवं जानाति नापरः
म्हणून जन्म आणि मृत्यू याचं खरं ज्ञान फक्त नशिबालाच असतं, दुसऱ्या कोणालाही नाही.
लोकस्तु तत्र विज्ञाय वृथायासं करोति हि
हे सगळं माहीत असूनही लोक व्यर्थ मेहनत करतच राहतात.
महापापानि कृत्वापि परान्पुष्यान्ति यत्नतः
मोठमोठे पाप केल्यानंतरही, ते इतरांचं भलं व्हावं म्हणून खूप प्रयत्न करतात.
स्वयमेकतमो मूढस्तत्पापफलमश्नुते
पण एक मूर्ख माणूस मात्र त्या पापाचं फळ एकटाच भोगतो.
गुलिकः प्राञ्जलिः प्राह क्षमस्वेति पुनः पुनः
गुलिक दोन्ही हात जोडून पुन्हा पुन्हा म्हणू लागला, 'माफ करा.'
गतपापो लुबग्दकश्च ह्यनुतापीदमब्रवीत्
पापमुक्त झालेला आणि आता पश्चात्ताप करणारा तो शिकारी म्हणाला:
तानि सर्वाणि नष्टानि विप्रेन्द्र तव दर्शनात्
ब्रह्मणश्रेष्ठा, तुमच्या दर्शनामुळे माझी सगळी पापं नष्ट झाली.
कथं मे निष्कृतिर् भूयो यामि कं शरणं विभोः
मी पुन्हा कसा प्रायश्चित्त करू? प्रभो, मी कोणाचा आश्रय घ्यावा?
अत्रापि पापजालानि कृत्वा कां गतिमाप्नुयाम्
इथे मी ही पापांची जाळी विणली, आता मला कोणती स्थिती मिळेल?
प्रातिक्रिया नैव कृता मयैषां गतिश्च का स्यान्ममजन्म किं वा
या पापांसाठी मी काहीही उपाय केलेला नाही; माझं पुढचं नशीब काय असेल, किंवा पुढचं जन्म काय असेल?
कथं च यत्पापफलं हि भोक्ष्ये कियत्सु जन्मस्वहमुग्रकर्मा
आणि मी असे कठोर कर्म करणारा, किती जन्मांमध्ये या पापफळाचा भोग भोगावा लागेल?
अन्तस्तापाग्निसंतप्तः सद्यः पञ्चत्वमागतः
मनातल्या पश्चात्तापाच्या आगीने जळून तो लगेच मरण पावला.
विष्णुपादोदकेनैवमभ्यषिञ्चन्महामतिः
मग त्या ज्ञानी माणसाने त्याला विष्णूच्या पादोदकाने अभिषेक केला.
दिव्यं विमानमारुह्य मुनिमेतदथाब्रवीत्
तो दिव्य विमानावर बसून, मग त्या ऋषीला म्हणाला: