कामधेन्वा पुष्यमाणश्चित्राभरणभूषितः
तो कामधेनूच्या कृपेने पोसला जात होता आणि सुंदर दागिन्यांनी सजलेला होता.
गच्छन्विष्णुपदं दिव्यंमनुजं पथि दृष्टवान्
तो जेव्हा विष्णूच्या दिव्य स्थानाकडे जात होता, तेव्हा त्याला वाटेत एक मनुष्य दिसला.
इतस्ततः प्राधावन्तं विलपन्तमनाथवत्
तो मनुष्य इकडे तिकडे धावत होता आणि अनाथासारखा रडत होता.
क्रोशन्तं च सुदन्तं च दृष्ट्वा मनसि विव्यथे
तो मोठ्याने ओरडत आणि संयमाने वागत असल्याचे पाहून त्याच्या मनाला खूप वेदना झाली.
को ऽयं भटैर्बाध्यमानं इत्यपृच्छत्कृताञ्जलिः
त्याने हात जोडून विचारले, 'हे कोण आहे, ज्याला रक्षक त्रास देत आहेत?'
असौ सुमाली भ्राता ते पापात्मेति समब्रुवन्
त्यांनी उत्तर दिले, 'हा सुमाळी आहे, तुझा भाऊ, जो पापी आहे.'
मनसा दुःखमापन्नः पुनः पप्रच्छ नारद
मनात दुःख घेऊन त्याने पुन्हा विचारले, नारद,
तदुपायंबदध्वं मे यूयं हि ममबान्धवाः
'यासाठी उपाय सांगा, कारण तुम्ही माझे आप्त आहात.'
सतां साप्तपदी मैत्री सत्सतां त्रिपदी तथा
सज्जनांमध्ये सात पावले चालल्यावर मैत्री होते; चांगल्या लोकांत तीन पावलांतही होते.
सत्सतामपि ये संतस्तेषां मैत्रघी पदे पदे
सज्जन लोक एकत्र असतात, तेव्हा प्रत्येक पावलावर मैत्री आणि वैर दोन्ही असते.
यतो ऽयं मम भ्रातापि मुच्यते तदिहोच्यताम्
म्हणून हा माझा भाऊ असल्याने, तो सुटू शकतो का, ते येथे सांगा.
पुनः स्मितामुखाः प्रोचुर्यज्ञमालिहरिप्रियम्
तेव्हा हसतमुखाने त्यांनी हरिप्रिय यज्ञमाळीला उत्तर दिले.
उपायं तव वक्ष्यामः सुमालिप्रेममुक्तिदम्
मी तुला एक असा उपाय सांगतो, सुमाळी, ज्यामुळे प्रेम आणि मुक्ती मिळते.
प्रवक्ष्यामः समासेन तच्छ्रणुष्व समाहितः
तो उपाय मी थोडक्यात सांगतो; तू लक्ष देऊन ऐक.
त्वया कृतानि पापानि अहन्त्यगणितानि वै
तुझ्याकडून केलेली पापं खरंच अगणित आहेत.
एकदा बन्धुभिस्त्यक्तः शोकसंतापपीडितः
एकदा, नातेवाईकांनी सोडून दिल्यावर, तू दुःख आणि शोकाने त्रस्त झाला होतास.
तदा वृष्टिरभूत्तत्र तत्स्थानं पङ्किलं ह्यभूत
त्या वेळी तिथे पाऊस पडला आणि ते ठिकाण चिखलाने भरून गेलं.
उपलेपनतां प्राप्तं तत्स्थानं विष्णुमन्दिरे
ते ठिकाण चिखलाने माखलं गेलं होतं, आणि ते विष्णूच्या मंदिरात होतं.
दंशितश्चैव सर्पेण प्राप्तं पञ्चत्वमेव च
तुला सापाने दंश केला आणि त्यामुळे तुझा मृत्यू झाला.
विप्रजन्म त्वया प्राप्तं हरि भक्तिस्तथाचला
नंतर तुला ब्राह्मणाचं जन्म मिळालं आणि श्रीहरीची अढळ भक्तीही मिळाली.
वसाद्य ज्ञानमासाद्य परं मोक्षं गमिष्यसि
तिथे राहून ज्ञान मिळवून, तू सर्वोच्च मुक्ती मिळवशील.
उपायं तव वक्ष्यामस्तं निबोध महामते
मी तुला उपाय सांगतो, तो नीट ऐक, हे बुद्धिमान.
दत्त्वोद्धर महाभाग भ्रातरं कृपयान्वितः
हे भाग्यवान, दान दे आणि दयाळूपणाने आपल्या भावाला तार.
तत्फलं प्रददौ तस्मै भ्रात्रे पापविमुक्तये
त्याने ते फळ आपल्या भावाला पापमुक्तीसाठी दिलं.
बभूव यमदूतास्तु तं त्यक्त्वा प्रपलायिताः
तेव्हा यमदूतांनी त्याला सोडून दिलं आणि ते पळून गेले.
तदा सुमाली स्वर्यानमारुह्य मुमुदे मुने
त्या वेळी, ऋषी, सुमाळी स्वर्गात गेला आणि आनंदी झाला.
अवापतुर्भृशं प्रीतिं समालिङ्ग्य परस्परम्
ते दोघं एकमेकांना मिठी मारून फार आनंदले.
गीयमानौ च गन्धर्वैर्विष्णुलोकं प्रजग्मतुः
गंधर्वांनी गाणं गात असताना, ते दोघं विष्णूच्या लोकात गेले.
यज्ञमाली चोषतुस्तौ कल्पमेकं मुदान्वितौ
यज्ञमाळीही तिथे त्याच्यासोबत एक कल्प आनंदात राहिला.
तत्रैव ज्ञानसंपन्नः परं मोक्षमुपागतः
तिथेच ज्ञान मिळवून, त्याने सर्वोच्च मुक्ती प्राप्त केली.