को ऽहं मम क्रिया केति स्वयमेव व्यक्तिन्तयत्
मी कोण आहे? माझे कृत्य काय? असे तो स्वतःच विचार करू लागला.
एवं विचारणपरोः दिवानिशमतन्द्रितः
अशा विचारात तो रात्रंदिवस थकवा न येता मग्न राहिला.
पुनर्जानन्तिमागम्य प्रणम्येदमुवाच ह
पुन्हा त्या ज्ञानी व्यक्तीकडे जाऊन, त्याने वाकून हे शब्द सांगितले.
को ऽहं मम क्रिया का च मम जन्म कथं वद
मी कोण आहे? माझे कृत्य काय? माझा जन्म कसा झाला? हे मला सांग.
अविद्यानिलर्य चित्तं कथं सद्भावगगमेष्यति
अज्ञानाच्या वाऱ्याने हलणारे मन खरे अस्तित्व कसे मिळवेल?
अहॄङ्कारो मनोधर्म आत्मनो नहि पण्डित
अहंकार आणि मनाचे गुण आत्म्याचे नसतात, हे ज्ञानी मना.
मम जात्यादि शून्यस्य कथं नाम करोम्यहम्
माझ्यात जात किंवा इतर काही नाही, मग मी कसे कृत्य करू शकतो?
नीरूपस्याप्रमेयस्य कथं नाम करोम्यहम्
माझा आकार नाही, मी मोजता येत नाही, मग मी कसे कृत्य करू शकतो?
अविच्छिन्नस्वभावस्य कथ्यते च कथं क्रिया
ज्याचे स्वरूप अखंड आहे, त्याच्यासाठी कृत्य कसे सांगता येईल?
अनन्तस्य क्रिया चैव कथं जन्म च कथ्यते
अनंतासाठी कृत्य आणि जन्म कसे सांगता येतील?
परिपूर्णं परानन्दं तस्मान्नान्यदिह द्विज
इथे सर्वत्र पूर्ण आणि सर्वोच्च आनंदच आहे, दुसरे काही नाही, हे द्विजा.
ज्ञाने त्वनाहते सिद्धे सर्वं ब्रह्ममयं भवेत्
जेव्हा ज्ञान अखंड आणि सिद्ध होते, तेव्हा सर्व काही ब्रह्ममय होते.
मुमोद पश्यन्नात्मानमात्मन्येवाच्युतं प्रभुम्
त्याने स्वतःमध्येच अच्युत परमेश्वराला पाहून आत्म्यात आनंद मानला.
अहमेवेति निश्चित्य परां शान्तिमवाप्तवान्
'मीच तो आहे' हे ठामपणे जाणून त्याने सर्वोच्च शांतता मिळवली.
गुरुं प्रणम्य जानन्ति सदा ध्यानपरो ऽभवत्
गुरूंना वंदन करून, तो ज्ञानी नेहमी ध्यानात मग्न राहिला.
वाराणसीपुरं प्राप्य परं मोक्षमवाप्तवान्
वाराणसी नगरीत पोहोचून त्याने सर्वोच्च मुक्ती मिळवली.
स कर्मपाशविच्छेदं प्राप्य सौख्यमवान्पुयात्
कर्माच्या बंधनातून मुक्त होऊन ज्याने सुख मिळवलं, तो शुद्ध होवो.
यज्ञमाली सुमाली च तयोः कर्माधुनोच्यत
यज्ञमाळी आणि सुमाळी यांच्या कृत्यांची आता सांगता येते.
धनं द्विधा कनिष्टस्य भागमेकं ददौ तदा
त्याने त्या वेळी लहान भावाच्या संपत्तीचा हिस्सा दोन भाग करून दिला.
अपादाना दिभिश्चैव नाशयामास भो द्विज
त्याने वेगवेगळ्या उपायांनी आणि उधळपट्टीने ते धन नष्ट केलं, हे द्विजा.
वेश्याविभ्रमलुब्धो ऽसौ परदारतो ऽभवत्
तो वेश्यांच्या मोहात पडला आणि दुसऱ्यांच्या स्त्रियांमध्ये आसक्त झाला.
अपहृत्य परं द्रव्यं वारस्त्रीनिरतो ऽभवत्
दुसऱ्याचं धन चोरून तो वेश्यांमध्ये रमला.
बभूव दुःखितो ऽत्यर्थं भ्रातरं चेदमब्रवीत्
तो फारच दुःखी झाला आणि भावाला असे म्हणाला.
त्वमेक एव दुष्टात्मा महापापरतो ऽभवः
फक्त तूच वाईट मनाचा असून मोठ्या पापात गुंतला आहेस.
हनिष्यामीति निश्चित्य खड्गहस्तः कचे ऽग्रहीत्
त्याला मारायचं ठरवून त्याने हातात तलवार घेतली.
बबन्धुर्नागराश्चैनं कुपितास्ते सुमालिनम्
नगरातील लोक रागावून सुमाळीला बांधून ठेवले.
बन्धनान्मोचयामास भ्रातृस्नेहविमोहितः
भावाबद्दलच्या मोहामुळे त्याने त्याला कैदेतून सोडून दिलं.
आददे स्वयमर्द्धं च ददावर्द्धं यवीयसे
त्याने अर्धा हिस्सा स्वतः घेतला आणि उरलेला अर्धा लहान भावाला दिला.
मूर्खैः पारंवडचण्डालैर्बुभुजे च सहोद्धतः
तो गर्विष्ठपणे मूर्ख, चांडाळ आणि रानटी लोकांसोबत जेवला.
पिचुमन्दः फलाढ्यो ऽपि काकैरेवोपभुज्यते
पिचुमंद झाड फळांनी भरलेलं असलं तरी त्याचा आस्वाद फक्त कावळेच घेतात.