शीर्णपर्णाशनं दृष्ट्वा वेदमालिर्ननाम तम्
झाडावरून गळून पडलेली पाने खाऊन जगणारा तो पाहून वेदमाळीने त्याला वंदन केले.
कन्दमूलफलाद्यैस्तु नारायणधिया मुने
मुनिवर, तो माणूस कंद, मुळं, फळं वगैरे खाऊन, मनानं नेहमी नारायणातच रमला होता.
विनयावनतो भूत्वा प्रोवाच वदतां वरम्
तो नम्रपणे वाकून, सर्वश्रेष्ठ वक्त्याला बोलू लागला.
मामुद्धर महाभाग ज्ञानदानेन पण्डित
हे भाग्यवान आणि ज्ञानी, मला ज्ञान देऊन या संसारातून सोडव.
प्रोवाच प्रहसन्वाग्मी वेदमालिं गुणान्वितम्
हसत-हसत, त्या वाक्पटू व्यक्तीने सद्गुणी वेदमाळीला उत्तर दिलं.
प्रवक्ष्यामि समासेन दुर्लभं त्वकृतात्मनाम्
मी तुला थोडक्यात सांगतो, जे आत्मसंयम नसलेल्यांना फार कठीण आहे.
परापवादं पैशुन्यं कदाचिदपि मा कृथाः
कधीही दुसऱ्यांची निंदा किंवा वाईट बोलणं करू नकोस.
हरिपूजापरश्चैव त्यज मूर्खसमागमम्
नेहमी हरिपूजेत मन लाव, आणि मूर्खांच्या संगतीपासून दूर राहा.
परित्यज्यात्मवल्लोकं दृष्ट्वा शान्तिं गमिष्यसि
जसं आपण स्वतःचं शरीर सोडतो, तसं जगाचा त्याग केलास तर तुला शांती मिळेल.
द्रंभाचारमहॄङ्कारं नैष्ठुर्यं च परित्यज
दुजाभाव, दंभ, अहंकार आणि कठोरपणा सोडून दे.
त्वया कृतांश्च धर्मान्वै मा प्रकाशय पुच्छताम्
तू केलेल्या चांगल्या गोष्टी कुणी विचारलं तरी सांगू नकोस.
पूजयस्वातियिं नित्यं स्वकुटुंबाविरोधतः
आपल्या कुटुंबाशी वाद न करता, नेहमी पाहुण्यांचा सन्मान कर.
पूजयस्व जगन्नाथं नारायणमकां मतः
माझ्या मते, जगाचा स्वामी नारायण याची भक्तीभावाने पूजा कर.
अग्रेश्च विधिवद्वप्र परिचर्यापरो भव
आणि नियमाप्रमाणे, नेहमी सेवेत अग्रेसर राहा.
तथोपलेपनं चैव कुरुष्व सुसमाहितः
तसंच, एकाग्रतेने अभिषेक वगैरे विधी कर.
मार्गशोभां च दीपं च विष्णोरायतने कुरु
विष्णूच्या मंदिरात रस्ता सुंदर कर आणि दिवा लाव.
प्रदक्षिणनमस्कारैः स्तोत्राणां पठनैस्तथा
प्रदक्षिणा, नमस्कार आणि स्तोत्रांचे पठण असं कर.
वेदान्तपठनं चैव प्रत्यहं कुरु शक्तितः
आपल्या शक्तीनुसार, रोज वेदांताचे पठण कर.
ज्ञानात्समस्तपापानां मोक्षो भवति निश्चितम्
ज्ञानामुळे सर्व पापांपासून निश्चितपणे मुक्ती मिळते.
तथा ज्ञानरतो नित्यं ज्ञानलेशमवाप्तवान्
जो नेहमी ज्ञानात रमतो, त्याला जरी थोडेसे ज्ञान मिळाले तरी ते त्याच्यासाठी मोठे असते.
को ऽहं मम क्रिया केति स्वयमेव व्यक्तिन्तयत्
मी कोण आहे? माझे कृत्य काय? असे तो स्वतःच विचार करू लागला.
एवं विचारणपरोः दिवानिशमतन्द्रितः
अशा विचारात तो रात्रंदिवस थकवा न येता मग्न राहिला.
पुनर्जानन्तिमागम्य प्रणम्येदमुवाच ह
पुन्हा त्या ज्ञानी व्यक्तीकडे जाऊन, त्याने वाकून हे शब्द सांगितले.
को ऽहं मम क्रिया का च मम जन्म कथं वद
मी कोण आहे? माझे कृत्य काय? माझा जन्म कसा झाला? हे मला सांग.
अविद्यानिलर्य चित्तं कथं सद्भावगगमेष्यति
अज्ञानाच्या वाऱ्याने हलणारे मन खरे अस्तित्व कसे मिळवेल?
अहॄङ्कारो मनोधर्म आत्मनो नहि पण्डित
अहंकार आणि मनाचे गुण आत्म्याचे नसतात, हे ज्ञानी मना.
मम जात्यादि शून्यस्य कथं नाम करोम्यहम्
माझ्यात जात किंवा इतर काही नाही, मग मी कसे कृत्य करू शकतो?
नीरूपस्याप्रमेयस्य कथं नाम करोम्यहम्
माझा आकार नाही, मी मोजता येत नाही, मग मी कसे कृत्य करू शकतो?
अविच्छिन्नस्वभावस्य कथ्यते च कथं क्रिया
ज्याचे स्वरूप अखंड आहे, त्याच्यासाठी कृत्य कसे सांगता येईल?
अनन्तस्य क्रिया चैव कथं जन्म च कथ्यते
अनंतासाठी कृत्य आणि जन्म कसे सांगता येतील?