ज्ञानं हि मोक्षदं ज्ञेयं तदुपायं वदामि ते
खरे ज्ञान मोक्ष देते; ते मिळवण्याचा उपाय मी तुला सांगतो.
सम्यग् विचारयेद्धीमान्सद्भिः शास्त्रार्थकोविदैः
शहाणा मनुष्य शास्त्रार्थ जाणणाऱ्या सज्जनांसोबत नीट विचार करावा.
अनित्यानि परित्यज्य नित्यमेव समाश्रयेत्
क्षणिक गोष्टी सोडून नेहमीच शाश्वताचा आधार घ्यावा.
अविरक्तो भवेद्यस्तु स संसारे प्रवर्तते
ज्याला विरक्ती नाही, तो संसारातच अडकून राहतो.
तस्य संसारविच्छित्तिः कदाचिन्नैव जायते
त्याला संसारातून मुक्ती कधीच मिळत नाही.
शमादिगुणहीनस्य ज्ञानं नैव च सिध्यति
शमादी गुण नसलेल्या माणसाला ज्ञान मिळत नाही.
हरिध्यानपरो नित्यं मुमुक्षुरभिधीयते
जो नेहमी हरिच्या ध्यानात मग्न असतो, त्याला मुक्तीची इच्छा असलेला म्हणतात.
सर्वगं भावयेद्विष्णुं सर्वभूतदयापरः
त्याने विष्णूला सर्वत्र भरलेला समजावे आणि सर्व प्राण्यांवर दया ठेवावी.
इति जानाति यो विप्रतज्ज्ञानं योगजं विदुः
जो असे जाणतो, ब्राह्मण, त्याला योगातून जन्मलेले ज्ञान मिळाले आहे असे समजावे.
योगो ज्ञानं विशुद्धं स्यात्तज्ज्ञानं मोक्षदं विदुः
योग हे शुद्ध ज्ञान आहे; तेच ज्ञान मोक्ष देते असे मानले जाते.
द्वे ब्रह्मणी वेदितव्ये इति चाथर्वर्णी श्रुतिः
अथर्ववेदातील श्रुती म्हणते: 'दोन ब्रह्म जाणावे.'
तयोरभेदविज्ञानं योग इत्यभिधीयते
या दोघांमध्ये भेद नाही हे जेव्हा उमगते, तेव्हा त्याला योग म्हणतात.
अपरः प्रोच्यते सद्भिः परमात्मा परः स्मृतः
खालचे ब्रह्म ज्ञानी लोक सांगतात; उच्च ब्रह्म म्हणजेच परमात्मा असे ओळखले जाते.
अव्यक्तः परमः शुद्धः परिपूर्ण उदाहृतः
परमात्मा अव्यक्त, शुद्ध आणि पूर्ण आहे असे सांगितले जाते.
भवेत्तदा मुनिश्रेष्ठ पाशच्छेदो ऽपरात्मनः
त्या वेळी, श्रेष्ठ मुनी, वेगळ्या आत्म्याच्या बंधनांचा छेद होतो.
नृणां विज्ञानभेदेन भेदवानिव लक्ष्यते
लोकांमध्ये समजुतीतील फरकामुळे वेगळेपण असल्यासारखे दिसते.
गीयमानं च वेदान्तैस्तस्मान्नास्ति परं द्विज
वेदांतात सांगितल्याप्रमाणे, द्विजा, याहून श्रेष्ठ काहीच नाही.
कर्त्तृत्वं वापि भोक्तृत्वं निर्गुणस्य परात्मनः
गुणरहित परात्म्याला कर्तेपण किंवा भोक्तेपण नसते.
किमप्यन्यद्यतो नास्ति तज्ज्ञेयं मुक्तिहेतवे
कारण दुसरे काहीच नाही, म्हणून मुक्तीसाठी जे जाणून घ्यायचे ते हेच आहे.
तद्विचारोद्भवं ज्ञानं परं मोक्षस्य साधनम्
त्या विचारातून जे ज्ञान मिळते, तेच मुक्तीचे सर्वोच्च साधन आहे.
परमज्ञानिनामेतत्परब्रह्मात्मकं द्विज
परमज्ञानी लोकांसाठी, द्विजा, हेच परब्रह्मस्वरूप आहे.
भाति विज्ञानभेदेन बहुरुपधरो ऽव्ययः
समजुतीतील फरकामुळे अविनाशी एक अनेक रूपांनी प्रकटतो.
तस्मान्मायां त्यजेद्योगान्मुमुक्षुर्द्विजसत्तम्
म्हणून, श्रेष्ठ द्विजा, मुक्तीच्या इच्छुकाने योगाने माया सोडावी.
अनिर्वाच्या ततो ज्ञेया भेदबुद्धिप्रदार्यिनी
नंतर माया ही वर्णन करता येत नाही, तीच भेदबुद्धी देणारी आहे असे समजावे.
तस्मादज्ञानविच्छेदो भवेद्रौजितमायिनाम्
म्हणून, ज्यांनी माया ओलांडली आहे, त्यांनी अज्ञानाचा नाश करावा.
ज्ञानिनां परमात्मा वै हृदि भाति निरन्तरम्
ज्ञानी लोकांच्या हृदयात परात्मा सतत प्रकाशतो.
अष्टाङ्गैः सिद्ध्यते योगस्तानि वक्ष्यामि तत्त्वतः
योग आठ अंगांनी सिद्ध होतो; मी ती तुला खरीखुरी सांगतो.
प्राणायामः प्रत्याहारो धारणा ध्यानमेव च
ती म्हणजे प्राणायाम, प्रत्याहार, धारणा आणि ध्यान.
एषां संक्षेपतो वक्ष्ये लक्षणानि मुनीश्वर
मी या सर्वांची लक्षणे थोडक्यात सांगतो, मुनीश्वर.
अक्रोधश्चानसूया च प्रोक्ताः संक्षेपतो यमाः
राग न ठेवणे आणि मत्सर न करणे हे थोडक्यात यम आहेत असे सांगितले आहे.