तदुपायं यथातत्त्वं ब्रूहि मे वदतां वर
माझ्या सर्वश्रेष्ठ वक्त्या, त्या परमपदाचा खरा उपाय मला जसा आहे तसा सांग.
यज्ज्ञानं भक्तिमूलं च भक्तिः कर्मवतां तथा
ज्या ज्ञानाचा पाया भक्ती आहे, ते कोणते? आणि कर्म करणाऱ्यांसाठी भक्ती म्हणजे काय?
येन जन्मसहस्रेषु तस्य भक्तिर्भवेद्धरौ
ज्यामुळे हजारो जन्मांत त्याच्या हृदयात हरिप्रती भक्ती निर्माण होते, तो उपाय कोणता?
श्रद्धया परया चैव सर्वं पापं प्रणश्यति
परम श्रद्धेमुळे सर्व पापे नष्ट होतात.
सैव बुद्धिः समाख्याता ज्ञानशब्देन सूरिभिः
हीच समज शहाण्यांनी ज्ञान म्हणून सांगितली आहे.
योगस्तु द्विविधः प्रोक्तः कर्मज्ञानप्रभेदतः
योग दोन प्रकारचा सांगितला आहे—कर्म आणि ज्ञान या भेदाने.
क्रियायोगरतस्तस्माच्छ्रद्धया हरिमर्चयेत्
म्हणून जो कर्मयोगात रमतो, त्याने श्रद्धेने हरिची पूजा करावी.
प्रतिमाः केशवस्यैता पूज्य एतासु भक्तितः
केशवाच्या या मूर्ती भक्तीने पूजाव्या; त्यातच भक्ती दाखवावी.
तस्मात्सर्वगतं विष्णुं पूजयेद्भक्तिसंयुतः
म्हणून सर्वत्र असणाऱ्या विष्णूची भक्तीभावाने पूजा करावी.
अनीर्ष्या च दया चैव योगयोरूभयोः समाः
द्वेषाचा अभाव आणि दया—हे दोन्ही योगांत सारखेच आहेत.
इति निश्चित्य मनसा योगद्वितयमभ्यसेत्
असे मनाशी ठरवून, दोन्ही योगांचा अभ्यास करावा.
ते जानन्ति परं भावं देवदेवस्य चक्रिणः
तेच देवांचा देव, चक्रधारी याचे परमस्वरूप जाणतात.
न तस्य तुष्यते विष्णुर्यतो धर्मपतिः स्मृतः
जो धर्माचा स्वामी म्हणून ओळखला जातो, त्याच्यामुळे विष्णू संतुष्ट होत नाही.
दंभाचारः स विज्ञेयः सर्वपातकिभिः समः
ज्याचे वर्तन दांभिक आहे, तो सर्व पाप्यांइतकाच समजावा.
तत्तपः सा च पूजा च तद्ध्यानं हि निरर्थकम्
अशी तपश्चर्या, पूजा आणि ध्यान हे सर्व व्यर्थ आहे.
मुक्तयर्थमर्चयेत्सम्यक् क्रियायोगपरो नरः
मुक्तीसाठी जो कर्मयोगी आहे, त्याने योग्य रीतीने पूजा करावी.
समर्चयति देवेशं क्रियायोगः स उच्यते
जो देवांचा स्वामी आहे, त्याची विधीपूर्वक पूजा करणे हाच कर्ममार्ग समजला जातो.
स्तोत्राद्यैः स्तौति यो विष्णुं कर्मयोगी स उच्यते
जो स्तोत्रे वगैरे म्हणून विष्णूची स्तुती करतो, त्याला कर्मयोगी म्हणतात.
पुष्पाद्यैश्चार्चनं विष्णोः क्रियायोग उदाहृतः
फुलांसारख्या वस्तूंनी विष्णूची पूजा करणे हाच क्रियायोग आहे असे सांगितले आहे.
सर्वपापानि नश्यन्ति पूर्वजन्मार्जितानि वै
पूर्वजन्मी मिळवलेली सर्व पापेही नष्ट होतात.
ज्ञानं हि मोक्षदं ज्ञेयं तदुपायं वदामि ते
खरे ज्ञान मोक्ष देते; ते मिळवण्याचा उपाय मी तुला सांगतो.
सम्यग् विचारयेद्धीमान्सद्भिः शास्त्रार्थकोविदैः
शहाणा मनुष्य शास्त्रार्थ जाणणाऱ्या सज्जनांसोबत नीट विचार करावा.
अनित्यानि परित्यज्य नित्यमेव समाश्रयेत्
क्षणिक गोष्टी सोडून नेहमीच शाश्वताचा आधार घ्यावा.
अविरक्तो भवेद्यस्तु स संसारे प्रवर्तते
ज्याला विरक्ती नाही, तो संसारातच अडकून राहतो.
तस्य संसारविच्छित्तिः कदाचिन्नैव जायते
त्याला संसारातून मुक्ती कधीच मिळत नाही.
शमादिगुणहीनस्य ज्ञानं नैव च सिध्यति
शमादी गुण नसलेल्या माणसाला ज्ञान मिळत नाही.
हरिध्यानपरो नित्यं मुमुक्षुरभिधीयते
जो नेहमी हरिच्या ध्यानात मग्न असतो, त्याला मुक्तीची इच्छा असलेला म्हणतात.
सर्वगं भावयेद्विष्णुं सर्वभूतदयापरः
त्याने विष्णूला सर्वत्र भरलेला समजावे आणि सर्व प्राण्यांवर दया ठेवावी.
इति जानाति यो विप्रतज्ज्ञानं योगजं विदुः
जो असे जाणतो, ब्राह्मण, त्याला योगातून जन्मलेले ज्ञान मिळाले आहे असे समजावे.
योगो ज्ञानं विशुद्धं स्यात्तज्ज्ञानं मोक्षदं विदुः
योग हे शुद्ध ज्ञान आहे; तेच ज्ञान मोक्ष देते असे मानले जाते.