ततश्च हस्तपादाकर्षणे न तु क्षमो रुद्रद्भिबन्धुजनैर्वेष्टितो वक्तुमक्षमः स्वार्जितधनादिकं कस्य भविष्यतीति चिन्तापरो बाष्पाविलविलोचनः कण्ठे वुरघुरायमाणे सति शरीरान्निष्क्रान्तप्राणो यमदूतैर्भर्त्स्यमानः पाशयन्त्रितो नरकादीन्पूर्ववदश्नुते
नंतर हातपाय हलवता येत नाहीत, नातेवाईक आणि मित्र रडत भोवती असतात, बोलता येत नाही, 'माझं मिळवलेलं धन कोणाच्या वाट्याला जाईल?' हीच चिंता मनात असते, डोळ्यात पाणी येतं, घशात घरघर होते, प्राण निघून जातो, यमदूत पकडतात, दोरांनी बांधतात आणि पुन्हा नरक वगैरे यातना भोगाव्या लागतात.
तथैव जीविनः सर्व आकर्मप्रक्षयाद् भृशम्
अशाच प्रकारे, सर्व जीवांना कर्म संपेपर्यंत तीव्र वेदना सहन कराव्या लागतात.
अभ्यसेत्परमं ज्ञानं ज्ञानान्मोक्षमवान्पुयात्
उच्चतम ज्ञानाचा सराव केला पाहिजे; कारण ज्ञानामुळेच मुक्ती मिळते.
तस्मात्संसारमोक्षाय परं ज्ञानं समभ्यसेत्
म्हणून संसारातून मुक्त होण्यासाठी श्रेष्ठ ज्ञानाचा सातत्याने अभ्यास करावा.
हरिं न सेवते यस्तु को ऽन्यस्तस्मादचेतनः
जो हरिची सेवा करत नाही, त्याच्यासारखा अज्ञानी दुसरा कोण आहे?
आस्थिते कामदे विष्णो नरा यान्ति हि यातनाम्
जे लोक इच्छांमध्ये गुंतलेले आहेत आणि विष्णूकडे वळत नाहीत, ते खरोखरच दुःख भोगतात.
स्थिते ऽपि ज्ञानरहिताः पच्यन्ते नरकेष्वहो
ज्ञान नसतानाही, जिवंत असतानाच असे लोक नरकात यातना भोगतात—हाय!
शाश्वतं भावयन्त्यज्ञा महामोहसमावृताः
महामोहाने झाकलेले अज्ञानी लोक या जगाला कायमचे समजतात.
संसारच्छेदकं विष्णुं न भजेत्सो ऽतिपातकी
जो संसाराचा नाश करणाऱ्या विष्णूची भक्ती करत नाही, तो मोठा पापी आहे.
हरिध्यानपरो विप्र चण्डालो ऽपि महासुखी
ब्राह्मणांनो, हरिच्या ध्यानात मग्न असलेला चांडाळ सुद्धा मोठे सुख अनुभवतो.
उद्वेग मानवा मूर्खाः किं न यान्ति हि पापिनः
चिंतेने भरलेले मूर्ख आणि पापी लोक का बरं विनाशाकडे जात नाहीत?
तल्लब्ध्वा परलोकार्थं यत्नं कुर्य्याद्विचक्षणः
हे मिळाल्यावर, ज्ञानी माणसाने परलोकासाठी प्रयत्न करावा.
लभन्ते परमं स्थानं पुनरावृत्तिदुर्लभम्
ते लोक त्या सर्वोच्च स्थानाला पोहोचतात, जिथून पुन्हा परत येणे कठीण असते.
यस्मिंश्च विलयं याति स संसारस्य मोचकः
ज्यामध्ये सर्वांचा विलय होतो, तोच संसारातून मुक्त करणारा आहे.
तं समभ्यर्च्य देवेशं संसारात्परिमुच्यते
त्या देवाधिदेवाची भक्ती केल्याने संसारातून पूर्णपणे मुक्ती मिळते.
संसारपाशबद्धानां दुःखानि सुबहूनि च
संसाराच्या बंधनात अडकलेल्या लोकांना खूप दुःखे भोगावी लागतात.
येनोपायेन मोक्षः स्यात्तन्मे ब्रूहि तपोधन
कशा उपायाने मुक्ती मिळू शकते, हे मला सांग, तपस्वी.
भुज्यन्ते च मुनिश्रेष्ठ तेषां नाशः कथं भवेत्
मुनिश्रेष्ठा, त्यांची दुःखे कशी नाहीशी होतील, हेही सांग.
कामाल्लोभाभिभूतः स्याल्लोभात्क्रोधपरायणाः
इच्छेने माणूस लोभी होतो; लोभामुळे तो रागीट बनतो.
प्रनष्टबुद्धिर्मनुजः पुनः पापं करोति च
ज्याची बुद्धी नष्ट होते, तो माणूस पुन्हा पाप करतो.
यथा देहभ्रमत्यक्त्वा मोक्षभाक्स्यात्तथा वद
जसा देह सोडल्यावर मुक्ती मिळते, तसंच सांग.
यस्मात्संसारदुःखान्नो मोक्षोपायमभीप्ससि
कारण तुला या संसाराच्या दुःखांतून सुटका मिळवायची आहे.
हरिश्च पालको रुद्रो नाशकः स हि मोक्षदः
हरि रक्षण करणारा आहे, रुद्र नाश करणारा आहे; आणि तोच मुक्ती देणारा आहे.
तं विद्यान्मोक्षदं विष्णुं नारायणमनामयम्
तो विष्णू, तो नारायण, जो कुठल्याही दुःखापासून दूर आहे, तोच मुक्ती देणारा आहे हे जाण.
तमुग्रमजरं देवं ध्यात्वा दुःखात्प्रमुच्यते
त्या बलवान, कधीही न म्हातारपण येणाऱ्या देवाचे ध्यान केल्याने दुःखातून मुक्ती मिळते.
ज्ञानरुपं सदानन्दं प्राहुर्वैमोक्षसाधनम्
सदैव आनंदी असलेलं ज्ञान हेच मुक्तीचं साधन आहे असं ते सांगतात.
समर्चयन्ति तं विद्याच्छाश्वतस्थानदं हरिम्
जो हरि, शाश्वत स्थान देणारा आहे, त्याची उपासना करणारे खरे ज्ञानी आहेत असं समज.
हृदि पश्यन्ति यं सत्यं तं जामीहि सुखावहम्
ज्यांच्या हृदयात सत्य परमेश्वराचं दर्शन होतं, तोच खरा सुख देणारा आहे हे जाण.
आकाशमध्यगः पूर्णस्तं प्राहुर्मोक्षदं नृणाम्
जो आकाशाच्या मध्यभागी भरलेला आहे, तोच मनुष्यांना मुक्ती देणारा आहे असं सांगतात.
अनूपमो ऽखिलाधारस्तां देवं शरणं व्रजेत्
तो देव अद्वितीय आहे, सर्वांचा आधार आहे; त्याच्या चरणी शरण जावं.