गाढान्धकाराशअच गुहाः कण्टकावरणं महत्
कुठे खोल, काळोख्या गुहा असतात आणि मोठे काटेरी जंगले असतात.
शर्कराश्च तथा लोष्टाः सूचीतुल्याश्च कण्टकाः
कुठे खडी आणि मातीचे ढेकळ असतात, तर काटे सुईसारखे तीक्ष्ण असतात.
क्वचिव्द्याव्राश्च गर्जन्ते वर्धन्ते च क्वचिज्ज्वराः
कुठे जंगली प्राणी डरकाळ्या फोडतात, तर कुठे ताप वाढतो.
क्रोशन्तश्च रुदन्तश्च म्लायन्तश्चैव पापिनः
पापी लोक किंचाळतात, रडतात आणि फुलासारखे कोमेजतात.
शास्त्रास्त्रैस्ताड्यमानाश्च पृष्टतो यान्ति पापिनः
शस्त्रांनी आणि शास्त्रांनी मागून मारले जाऊन पापी पुढे जातात.
वहॄन्तश्चायसां भारं शिश्राग्रेण प्रयान्ति वै
ते लोखंडाचे ओझे वाहत, मान खाली घालून पुढे चालतात.
कर्णाभ्यां च तथा केचिद्वहॄन्तो यान्ति पापिनः
काही पापी कानांनीही ओझे वाहत पुढे जातात.
अत्यर्थोच्ङ्वसिताः केचित्केचिदाच्छत्रलोचनाः
काहींचे शरीर फार सुजलेले असते, काहींच्या डोळ्यांना छत्रीसारखा आकार आलेला असतो.
शोचन्तः स्वानि कर्मणि ज्ञानाज्ञानकृतानि च
ते आपली कृत्ये, जाणून किंवा न जाणता केलेली, यांचा पश्चात्ताप करतात.
अतीव सुखसंपन्नास्ते यान्ति धर्ममन्दिरम्
जे अत्यंत सुखी आहेत, ते धर्माच्या निवासस्थानी जातात.
घृतदा मधुदाश्चैव क्षीरदाश्च द्विजोत्तम
घी, मध आणि दूध देणारे, हे श्रेष्ठ द्विज, तेथे जातात.
शाकदाः पायसं भुञ्जंन्दीपदो ज्वलयन्दिशः
भाजीपाला देणारे, पायसं खात असताना, आणि दिवा लावणारे दिशांना उजळवतात.
पुराकरप्रदो याति स्तूयमानो ऽमरैः पथि
जो मनुष्य एखादं नगर दान करतो, त्याला देवतांच्या स्तुतीसह मार्गावरून पुढे जाता येतं.
भूमिदो गृहदश्चैव विमाने सर्वसंपदि
जो जमीन किंवा घर दान करतो, तो सर्व संपत्तीने युक्त अशा विमानात बसून पुढे जातो.
हयदो यानदश्चापि गजदश्च द्विजोत्तम
जो घोडे, वाहन किंवा हत्ती दान करतो, हे श्रेष्ठ द्विजांनो,
अनडुद्दो मुनिश्रेष्ठ यानारुढः प्रयाति वै
जो बैल दान करतो, हे श्रेष्ठ मुनी, तो वाहनावर बसून पुढे जातो.
तांबूलदो नरो याति प्रहृष्टोर् धममन्दिरम्
जो तांबूल दान करतो, तो आनंदाने धर्माच्या मंदिरात पोहोचतो.
स याति परितुष्टात्मा पूज्यमानो दिविस्थितैः
तो पूर्ण समाधानी होऊन, स्वर्गातील वासीयांकडून सन्मानित होत पुढे जातो.
द्विजग्र्यब्राह्मणानां च स यात्वतिसुखान्वितः
तो द्विजश्रेष्ठ आणि ब्राह्मणांच्या संगतीत, अत्यंत सुखाने पुढे जातो.
सर्वभोगान्वितेनासौ विमानेन प्रयाति च
तो सर्व भोगांनी युक्त अशा विमानात बसून पुढे जातो.
पुराणपठको याति स्तूयमानो मुनीश्वरैः
जो पुराणाचे पठण करतो, तो श्रेष्ठ मुनींच्या स्तुतीसह पुढे जातो.
यमश्चतुर्मुखो भूत्वा शङ्खचक्रगदासिभृत्
यम, चार तोंडांचा होऊन, शंख, चक्र, गदा आणि तलवार धारण करतो.
भो भो बुद्धिमतां श्रेष्ठानरकक्लेषभीरवः
हे बुद्धिमानांमध्ये श्रेष्ठ, नरकातील यातना फार भयंकर आहेत.
मनुषथ्य जन्म यः प्राप्य सुकृतं न करोति च
जो मनुष्य जन्म मिळवूनही सत्कर्म करत नाही,
अनित्यं प्राप्य मानुष्यं नित्यं यस्तु न साधयेत्
क्षणभंगुर मानव जन्म मिळवूनही, जो शाश्वत साधत नाही,
शरीरं यातनारुपं मलाद्यैः परिदूषितम्
हे शरीर यातनांचे रूप असून, ते मलादी अशुद्धींनी भरलेले आहे.
सर्वेषु प्राणिनः श्रेष्ठास्तेषु वै बुद्धिजीविनः
सर्व प्राण्यांमध्ये बुद्धी असलेलेच श्रेष्ठ आहेत.
ब्राह्मणेषु च विद्वांसो विद्वत्सु कृतबुद्धयः
ब्राह्मणांमध्ये विद्वान श्रेष्ठ; विद्वानांमध्ये ज्यांची बुद्धी स्थिर आहे ते श्रेष्ठ.
ब्रह्मवादिष्वपि तथा श्रेष्ठो निर्मम उच्यते
ब्रह्मज्ञान सांगणाऱ्यांमध्येही, ज्याच्यात ममत्व नाही तोच श्रेष्ठ मानला जातो.
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कर्त्तव्यो धर्मसंग्रहः
म्हणून सर्वतोपरी प्रयत्न करून धर्मसंग्रह करावा.