विष्णुभक्तिविहीनानां किं तपोभिर्व्रतैरपि
ज्यांच्या हृदयात विष्णूभक्ती नाही, त्यांना तप किंवा व्रतांचा काय उपयोग?
वेदान्तवेद्यं भवरोगवैद्यं ते यान्ति मर्त्याः पदमच्युतस्य
जे माणसे वेदांताने जाणता येणाऱ्या आणि संसाररूपी आजारावर औषध असलेल्या अच्युताच्या पदाला पोहोचतात—
ज्योतिः स्वरुपं परमच्युताख्यं स्मृत्वा समभ्येति नरः सखायम्
परम तेजस्वी, अच्युतस्वरूप आठवून, मनुष्य आपल्या सखा जवळ जातो.
इदानीं श्रोतुमिच्छामि यममार्गं सुदुर्गमम्
आता मला यमाचा मार्ग, जो अतिशय कठीण आहे, तो ऐकायची इच्छा आहे.
सुखदं पुण्यशीलानां पापिनां भयदायकम्
सद्गुणी लोकांना हे सुख देणारे आहे, तर पाप करणाऱ्यांना भीती वाटते.
यममार्गस्य विस्तारः कथैतः पूर्वसूरिभिः
यमाच्या मार्गाचा विस्तार प्राचीन ऋषींनी सांगितला आहे.
धर्मशून्या नरा यान्ति दुःखेन भृशमर्दिताः
धर्म नसलेल्या माणसांना खूप त्रास सहन करत जावे लागते.
क्रदन्तो विस्तरं दीनाः पापिनो यान्ति तत्पथि
पाप करणारे लोक रडत, दुःखी होऊन तो सारा मार्ग जातात.
हन्यमाना यमभटैः प्रतोदाद्यैस्तथायुधैः
त्यांना यमाचे दूत चाबक आणि शस्त्रांनी मारतात.
क्वचिद्वै दावरुपेणः तीक्ष्णधाराः शिलाः क्वचित्
कुठे जळणारी अग्नी असते, तर कुठे धारदार दगड पडलेले असतात.
गाढान्धकाराशअच गुहाः कण्टकावरणं महत्
कुठे खोल, काळोख्या गुहा असतात आणि मोठे काटेरी जंगले असतात.
शर्कराश्च तथा लोष्टाः सूचीतुल्याश्च कण्टकाः
कुठे खडी आणि मातीचे ढेकळ असतात, तर काटे सुईसारखे तीक्ष्ण असतात.
क्वचिव्द्याव्राश्च गर्जन्ते वर्धन्ते च क्वचिज्ज्वराः
कुठे जंगली प्राणी डरकाळ्या फोडतात, तर कुठे ताप वाढतो.
क्रोशन्तश्च रुदन्तश्च म्लायन्तश्चैव पापिनः
पापी लोक किंचाळतात, रडतात आणि फुलासारखे कोमेजतात.
शास्त्रास्त्रैस्ताड्यमानाश्च पृष्टतो यान्ति पापिनः
शस्त्रांनी आणि शास्त्रांनी मागून मारले जाऊन पापी पुढे जातात.
वहॄन्तश्चायसां भारं शिश्राग्रेण प्रयान्ति वै
ते लोखंडाचे ओझे वाहत, मान खाली घालून पुढे चालतात.
कर्णाभ्यां च तथा केचिद्वहॄन्तो यान्ति पापिनः
काही पापी कानांनीही ओझे वाहत पुढे जातात.
अत्यर्थोच्ङ्वसिताः केचित्केचिदाच्छत्रलोचनाः
काहींचे शरीर फार सुजलेले असते, काहींच्या डोळ्यांना छत्रीसारखा आकार आलेला असतो.
शोचन्तः स्वानि कर्मणि ज्ञानाज्ञानकृतानि च
ते आपली कृत्ये, जाणून किंवा न जाणता केलेली, यांचा पश्चात्ताप करतात.
अतीव सुखसंपन्नास्ते यान्ति धर्ममन्दिरम्
जे अत्यंत सुखी आहेत, ते धर्माच्या निवासस्थानी जातात.
घृतदा मधुदाश्चैव क्षीरदाश्च द्विजोत्तम
घी, मध आणि दूध देणारे, हे श्रेष्ठ द्विज, तेथे जातात.
शाकदाः पायसं भुञ्जंन्दीपदो ज्वलयन्दिशः
भाजीपाला देणारे, पायसं खात असताना, आणि दिवा लावणारे दिशांना उजळवतात.
पुराकरप्रदो याति स्तूयमानो ऽमरैः पथि
जो मनुष्य एखादं नगर दान करतो, त्याला देवतांच्या स्तुतीसह मार्गावरून पुढे जाता येतं.
भूमिदो गृहदश्चैव विमाने सर्वसंपदि
जो जमीन किंवा घर दान करतो, तो सर्व संपत्तीने युक्त अशा विमानात बसून पुढे जातो.
हयदो यानदश्चापि गजदश्च द्विजोत्तम
जो घोडे, वाहन किंवा हत्ती दान करतो, हे श्रेष्ठ द्विजांनो,
अनडुद्दो मुनिश्रेष्ठ यानारुढः प्रयाति वै
जो बैल दान करतो, हे श्रेष्ठ मुनी, तो वाहनावर बसून पुढे जातो.
तांबूलदो नरो याति प्रहृष्टोर् धममन्दिरम्
जो तांबूल दान करतो, तो आनंदाने धर्माच्या मंदिरात पोहोचतो.
स याति परितुष्टात्मा पूज्यमानो दिविस्थितैः
तो पूर्ण समाधानी होऊन, स्वर्गातील वासीयांकडून सन्मानित होत पुढे जातो.
द्विजग्र्यब्राह्मणानां च स यात्वतिसुखान्वितः
तो द्विजश्रेष्ठ आणि ब्राह्मणांच्या संगतीत, अत्यंत सुखाने पुढे जातो.
सर्वभोगान्वितेनासौ विमानेन प्रयाति च
तो सर्व भोगांनी युक्त अशा विमानात बसून पुढे जातो.