प्रावश्चित्तं विधानं तु सर्वत्र मुनिसत्तम
हे मुनीश्रेष्ठा, प्रायश्चित्ताची ही नियमावली सर्वत्र लागू होते.
गौडी पैष्टी च माध्वी च विज्ञेया त्रिविधा सुरा
गौडी, पैष्टि आणि माध्वी — या तीन प्रकारच्या सुरा ओळखाव्यात.
क्षीरं घृतं वा गोमूत्रमेतेष्वन्यतमं मुने
दूध, तूप किंवा गोमूत्र — यापैकी काहीही, हे मुनी.
पक्वायसनिभं कृत्वा पिबेज्चैवोदकं ततः
ते लोहासारखे शिजवून, नंतर ते पाणी प्यावे.
ताम्रेण वाथं पात्रेण तत्पीत्वा मरणं व्रजेत्
तांब्याच्या भांड्यातून ते प्यायल्यास मृत्यू येतो.
अज्ञानादात्मबुद्द्या तु सुरां पीत्वा द्विजश्चरेत्
कोणी द्विज अज्ञानाने, ते मद्य आहे हे न समजता, ते प्यायल्यास त्यानुसार वागावे.
यदि रोगानिवृत्त्यर्थमौषधार्थं सुरां पिबेत्
रोग बरा करण्यासाठी किंवा औषध म्हणून जर कोणी मद्य पित असेल,
सुरासंस्पृष्टपात्रं तु सुराभाण्डोदकं तथा
मद्याने स्पर्शलेले भांडे आणि मद्याच्या भांड्यातील पाणी,
तालं च पानसं चैव द्राक्षं खार्जूरसंभवम्
ताडाचे मद्य, पानस, द्राक्ष आणि खजुरापासून तयार झालेले,
गौडी माध्वी सुरा मद्यमेवमेकादश स्मृताः
गौडी, माध्वी, सुरा आणि मद्य — असे एकूण अकरा प्रकार सांगितले आहेत.
एतेष्वन्यतमं यस्तु पिवेदज्ञानतो द्विजः
या सर्वांपैकी कोणतेही एक द्विज अज्ञानाने प्यायल्यास,
समक्षं वा परोक्षं वा बलाच्चौयण वा तथा
ते उघडपणे, लपून किंवा जबरदस्तीने प्यायले असो,
सुवर्णस्य प्रमाणं तु मन्वाद्यैः परिभाषितम्
सोने मोजण्याचा प्रमाण मनू व इतरांनी असे सांगितले आहे:
गवाक्षागतमार्तण्डरश्मिमध्ये प्रदृश्यते
गवाक्षातून येणाऱ्या सूर्यकिरणांत ठेवले असता ते दिसते.
त्रसरेण्वष्टकं निष्कस्तत्रयं राजसर्षपः
आठ धुळीचे कण मिळून निष्क बनतो; त्यापैकी तीन मिळून राजसरसप होतो.
यवत्रयं कृष्णलः स्यान्माषस्तत्पञ्चकं स्मृतः
तीन ज्वारीचे दाणे मिळून कृष्णल होते; त्यापैकी पाच मिळून माषा बनतो असे सांगितले आहे.
हत्वा ब्रह्मस्वमज्ञानाद्द्वादशांब्दं तु पूर्ववत्
अज्ञानाने ब्राह्मणाचे धन घेतल्यास, पूर्वीप्रमाणे बारा वर्षे प्रायश्चित्त करावे.
गुरुणां यज्ञकतॄणां धार्मिष्टानां तथैव च
गुरू, यज्ञ करणारे आणि धर्मनिष्ठ यांच्या मालमत्तेसाठीही हेच लागू आहे.
कृतानुतापो देहे च संपूर्णे लेपयेद् धृतम्
शरीरात खरेच पश्चात्ताप वाटला की, पूर्णपणे ठरलेले प्रायश्चित्त करावे.
ब्रह्मस्वं क्षत्रियो हृत्वा पश्चात्तापमवाप्य च
क्षत्रियाने ब्राह्मणाचे धन घेतले आणि नंतर त्याला पश्चात्ताप झाला,
तत्र सांतपनं कृत्वा द्वादशाहोपवासतः
तेथे सांत्तपन प्रायश्चित्त करून, बारा दिवस उपवास करावा.
रन्तासनमनुष्यस्त्रीधेनुभूम्यादिकेषु च
जो दुसऱ्याच्या आसनावर बसतो, किंवा गायी, जमीन वगैरे घेतो,
त्रसरेणुसमं हेम हृत्वा कुर्यात्समाहितः
जर एखाद्याने धुळीच्या कणाएवढं सोनं चोरलं, तर त्याने एकाग्रतेने प्रायश्चित्त करावं.
प्राणायामत्रयं कुर्याद्धृत्वा निष्कप्रमाणकम्
निष्काएवढं सोनं घेतल्यावर, तीन प्रकारचे प्राणायाम करावेत.
गौरसर्षपमानं तु हृत्वा हेम विचक्षणः
ज्याने गायीच्या मोहरीच्या दाण्याएवढं सोनं चोरलं, त्या समजूतदाराने तशीच योग्य कृती करावी.
यवमात्रसुवर्णस्य स्तेयाच्छुद्धो भवेद्दिजः
जर द्विजाने जवाच्या दाण्याएवढं सोनं चोरलं, तर तो शुद्ध होतो.
हेम कृष्णलमात्रं तु हृत्वा सांतपनं चरेत्
काळ्या मोहरीच्या दाण्याएवढं सोनं चोरलं, तर सांत्तपन नावाचं प्रायश्चित्त करावं.
गोमूत्रपक्वयवभुग्वर्षेणैकेन शुद्ध्यति
गायीच्या मूत्रात शिजवलेलं ज्वारी एक वर्ष खाल्ल्यानं शुद्धी मिळते.
ब्रह्महत्याव्रतं कुर्याद्द्वादशाब्दं समाहितः
बारा वर्षे एकाग्रतेने ब्रह्महत्येचं व्रत पाळावं.
कुर्यात्सांतपनं सम्यगन्यथा पतितो भवेत्
सांत्तपन प्रायश्चित्त नीट करावं, नाहीतर पतित होतो.