अपारपाराय परानुकर्त्रे नमः परेभ्यः परपारणाय
जे दोन्ही काठांच्या पलीकडे आहेत, श्रेष्ठांमध्येही श्रेष्ठ आहेत, आणि सर्वांना तारतात, अशा परमात्म्याला माझा नमस्कार.
बहुस्वरुपो ऽपि निरञ्जनो यस्तमीशमीढ्यं परमं भजामि
अनेक रूपे असूनही ज्यांना काहीही लागून राहत नाही, अशा त्या परमेश्वराची, जो नेहमी स्तुतीस पात्र आहे, मी भक्तीने पूजा करतो.
अनूपमं भक्ति जनानुकम्पिनं भजामि सर्वेश्वरमादिमीड्यम्
ज्यांची तुलना कोणाशीच होऊ शकत नाही, भक्तांना दया करणारे, सर्वांचे स्वामी आणि आद्य स्तुत्य, अशा परमेश्वराची मी भक्ती करतो.
निवृत्तमोहाः परमं पवित्रं नतो ऽस्मि संसारनिर्वर्त्तकं तम्
माझ्या मनातील मोह नाहीसा झाला आहे, मी त्या अत्यंत पवित्र आणि संसारातून मुक्त करणाऱ्या परमेश्वराला वंदन करतो.
जगत्सेव्यं जगाद्धाम परेशं करुणाकरम्
ज्यांची सेवा सर्व जग करते, जे जगाचे निवासस्थान आहेत, जे परमेश्वर आणि दयेचे सागर आहेत.
अवाप परमां तुष्टिं शङ्खचक्रगदाधरः
शंख, चक्र आणि गदा धारण करणाऱ्या त्या परमेश्वराला अत्युच्च समाधान मिळाले.
उवाच परमं प्रीत्या वरं बरय सुव्रत
त्यांनी अत्यंत प्रेमाने म्हटले, 'हे दृढव्रती, तू इच्छित असलेला वर माग.'
मनसा यदभिप्रेतं वरं वरय सुव्रत
'हे दृढव्रती, तुझ्या मनात जे अभिप्रेत आहे, तोच वर माग.'
त्वद्दर्शनमपुण्यानां दुर्लभं च यतः स्मृतम्
'कारण तुझे दर्शन मिळणे अपात्रांनाही फार दुर्मिळ आहे, म्हणून ते सदैव लक्षात ठेवले जाते.'
धर्मिष्टा दीक्षिताश्वापि वीतरागा विमत्सराः
'धर्मनिष्ठ, दीक्षित, रागरहित आणि मत्सररहित लोकसुद्धा—'
एतेनैव कृतार्थो ऽस्मि जनार्दन जगद्धरो
'हे जनार्दन, जगाला धारण करणारा प्रभो, या तुझ्या दर्शनामुळे मी पूर्ण समाधानी झालो आहे.'
तत्पदे परमं यान्नि ते दृष्ट्वा किषुनाच्युत
'हे अच्युत, तुझे दर्शन घेऊन जे परमपद मिळते—'
मदृर्शनं हि विफलं न कदाचिद्भविष्यति
'माझे तुझे दर्शन कधीच व्यर्थ जाणार नाही.'
तदेव पालयिष्यामि मज्जनो नानृतं वदेत्
'हेच मी पाळीन; माझ्या लोकांनी कधीही असत्य बोललेले नाही.'
समस्तगुणसंयुक्तो दीर्घजीवी स्वरुपवान्
सर्व गुणांनी युक्त, दीर्घायुषी आणि आपल्या खऱ्या स्वरूपात असलेला.
मयि तुष्टे मुनिश्रेष्ठ किमसाध्यं जगत्रये
मुनिश्रेष्ठा, मी समाधानी झाल्यावर या तिन्ही लोकांत अशक्य असे काहीच उरत नाही.
अन्तर्दधे मृकण्डुश्च तपसः समवर्तत
मृकंडु अदृश्य झाला आणि त्याने तपश्चर्या थांबवली.
किं चकार च तद्ब्रुहि हरिर्भार्गववंशजः
भृगुवंशातील हरिने पुढे काय केले, ते मला सांग.
अपश्यद्वैष्णवीं मायां चिरञ्जीव्यस्य संप्लवे
त्याने दीर्घायुषी माणसाच्या महापुरात वैष्णवी माया पाहिली.
विष्णुभक्तिसमायुक्तां मार्कुण्डेयमुनिं प्रति
ती विष्णुभक्तीने युक्त होती आणि मार्कंडेय ऋषीकडे वळलेली होती.
गार्हस्थ्यमकरोद्धृष्टः शान्तो दान्तः कृतार्थकः
तो निर्धाराने, शांतपणे, संयमितपणे आणि समाधानाने गृहस्थाश्रमात प्रवेश केला.
मनसा वचसा चापि देहेन च पतिव्रता
ती पतिव्रता मनाने, वाणीने आणि शरीराने पतीला समर्पित होती.
रुषुवे दशमासान्ते पुत्रं तेजस्विनां परम्
दहा महिन्यांच्या शेवटी तिने तेजस्वी पुत्राला जन्म दिला.
जातकं कारयामास मङ्गलं विधिपूर्वकम्
त्यांनी विधिपूर्वक आणि मंगलमय जन्मसंस्कार केले.
ततस्तु पञ्चमे वर्षे उपनीय मुदान्वितः
पाचव्या वर्षी त्याचा उपनयन विधी आनंदाने केला.
नमस्कार्या द्विजाः पुत्र सदादृष्टा विधानतः
मुला, द्विजांना नेहमी नियमाप्रमाणे नमस्कार करावा.
वैदिकं कर्म तर्तव्यं वेदाध्ययनपूर्वकम्
वेदांचा अभ्यास करून मग वैदिक कर्मे करावी.
निषिद्धं वर्जनीयं स्यादृष्टसंभाषणादिकम्
निषिद्ध गोष्टी, जसे अयोग्य बोलणे वगैरे, टाळाव्यात.
न द्वेषः कस्यचित्कार्यः सर्वेषां हितमाचरेत्
कोणावरही द्वेष करू नये; सर्वांच्या हितासाठी वागावे.
एवं पित्रा समादिष्टो मार्कण्डेयो मुनीश्वरः
पित्याने असे उपदेश केल्यावर मार्कंडेय ऋषीने तसेच आचरण केले.