नित्यं कामादिभिर्युक्तो मूढधीः प्रोच्यते तु सः
जो नेहमी कामादी वासनांमध्ये गुंतलेला असतो, त्याला मूढ मनाचा म्हणतात.
निःशङ्गः प्रोच्यते सद्भिरिहामात्र च सत्तमाः
पण या जगात सज्जन लोक त्यांना निःस्पृह म्हणतात.
गच्छध्वं स्वालयं स्वस्थाः क्रीडयिष्यति वो न सः
तुम्ही सर्वजण शांतपणे आपल्या घरी जा; तो तुम्हाला त्रास देणार नाही.
इति दत्वा वरं तेषामतसीकुसुमप्रभः
मोगऱ्याच्या फुलासारखा तेजस्वी असलेल्या त्या परमेश्वराने त्यांना वर दिला.
तुष्टात्मानः सुरगणां ययुर्नाकं यथागतम्
मनःपूर्वक संतुष्ट होऊन, देवांचे समुदाय जसे आले तसे स्वर्गात परतले.
अरुपं परमं ब्रह्मस्वप्रकाशं निरञ्जनम्
रूपरहित, सर्वोच्च, स्वतः प्रकाशमान आणि निष्कलंक असे ब्रह्म.
दिव्यायुधधरं दृष्ट्वा मृकण्डुर्विस्मितो ऽभवत्
दिव्य शस्त्र धारण केलेला तो पाहून मृकंडू आश्चर्यचकित झाला.
प्रसन्नवदनं शान्तं धातारं विश्वतेजसम्
त्याने प्रसन्न चेहरा असलेला, शांत, सर्व विश्वात तेज पसरवणारा सृष्टीकर्ता पाहिला.
ननाम दण्डवद्भूमौ देवदेव सनातनम्
तो देवांचा सनातन स्वामी आहे, हे जाणून मृकंडू जमिनीवर लोळण घालून नमस्कार केला.
शिरस्यञ्चलिमाधाय स्तोतुं समुपचक्रमे
त्याने दोन्ही हात डोक्यावर ठेवून स्तुती करायला सुरुवात केली.
अपारपाराय परानुकर्त्रे नमः परेभ्यः परपारणाय
जे दोन्ही काठांच्या पलीकडे आहेत, श्रेष्ठांमध्येही श्रेष्ठ आहेत, आणि सर्वांना तारतात, अशा परमात्म्याला माझा नमस्कार.
बहुस्वरुपो ऽपि निरञ्जनो यस्तमीशमीढ्यं परमं भजामि
अनेक रूपे असूनही ज्यांना काहीही लागून राहत नाही, अशा त्या परमेश्वराची, जो नेहमी स्तुतीस पात्र आहे, मी भक्तीने पूजा करतो.
अनूपमं भक्ति जनानुकम्पिनं भजामि सर्वेश्वरमादिमीड्यम्
ज्यांची तुलना कोणाशीच होऊ शकत नाही, भक्तांना दया करणारे, सर्वांचे स्वामी आणि आद्य स्तुत्य, अशा परमेश्वराची मी भक्ती करतो.
निवृत्तमोहाः परमं पवित्रं नतो ऽस्मि संसारनिर्वर्त्तकं तम्
माझ्या मनातील मोह नाहीसा झाला आहे, मी त्या अत्यंत पवित्र आणि संसारातून मुक्त करणाऱ्या परमेश्वराला वंदन करतो.
जगत्सेव्यं जगाद्धाम परेशं करुणाकरम्
ज्यांची सेवा सर्व जग करते, जे जगाचे निवासस्थान आहेत, जे परमेश्वर आणि दयेचे सागर आहेत.
अवाप परमां तुष्टिं शङ्खचक्रगदाधरः
शंख, चक्र आणि गदा धारण करणाऱ्या त्या परमेश्वराला अत्युच्च समाधान मिळाले.
उवाच परमं प्रीत्या वरं बरय सुव्रत
त्यांनी अत्यंत प्रेमाने म्हटले, 'हे दृढव्रती, तू इच्छित असलेला वर माग.'
मनसा यदभिप्रेतं वरं वरय सुव्रत
'हे दृढव्रती, तुझ्या मनात जे अभिप्रेत आहे, तोच वर माग.'
त्वद्दर्शनमपुण्यानां दुर्लभं च यतः स्मृतम्
'कारण तुझे दर्शन मिळणे अपात्रांनाही फार दुर्मिळ आहे, म्हणून ते सदैव लक्षात ठेवले जाते.'
धर्मिष्टा दीक्षिताश्वापि वीतरागा विमत्सराः
'धर्मनिष्ठ, दीक्षित, रागरहित आणि मत्सररहित लोकसुद्धा—'
एतेनैव कृतार्थो ऽस्मि जनार्दन जगद्धरो
'हे जनार्दन, जगाला धारण करणारा प्रभो, या तुझ्या दर्शनामुळे मी पूर्ण समाधानी झालो आहे.'
तत्पदे परमं यान्नि ते दृष्ट्वा किषुनाच्युत
'हे अच्युत, तुझे दर्शन घेऊन जे परमपद मिळते—'
मदृर्शनं हि विफलं न कदाचिद्भविष्यति
'माझे तुझे दर्शन कधीच व्यर्थ जाणार नाही.'
तदेव पालयिष्यामि मज्जनो नानृतं वदेत्
'हेच मी पाळीन; माझ्या लोकांनी कधीही असत्य बोललेले नाही.'
समस्तगुणसंयुक्तो दीर्घजीवी स्वरुपवान्
सर्व गुणांनी युक्त, दीर्घायुषी आणि आपल्या खऱ्या स्वरूपात असलेला.
मयि तुष्टे मुनिश्रेष्ठ किमसाध्यं जगत्रये
मुनिश्रेष्ठा, मी समाधानी झाल्यावर या तिन्ही लोकांत अशक्य असे काहीच उरत नाही.
अन्तर्दधे मृकण्डुश्च तपसः समवर्तत
मृकंडु अदृश्य झाला आणि त्याने तपश्चर्या थांबवली.
किं चकार च तद्ब्रुहि हरिर्भार्गववंशजः
भृगुवंशातील हरिने पुढे काय केले, ते मला सांग.
अपश्यद्वैष्णवीं मायां चिरञ्जीव्यस्य संप्लवे
त्याने दीर्घायुषी माणसाच्या महापुरात वैष्णवी माया पाहिली.
विष्णुभक्तिसमायुक्तां मार्कुण्डेयमुनिं प्रति
ती विष्णुभक्तीने युक्त होती आणि मार्कंडेय ऋषीकडे वळलेली होती.