अन्यथा पतितो ज्ञेयः सर्वधर्मबहिष्कृतः
नाहीतर तो पतित समजावा, सर्व कर्तव्यांपासून दूर ठेवावा.
क्रियाः सामान्यतो वक्ष्ये तच्छृणुष्व समाहितः
आता मी सर्वसाधारण कर्तव्ये सांगतो, तू लक्ष देऊन ऐक.
वृत्त्यर्थं याचयेच्चैव अन्यानध्यापयेत्तथा
आपली उपजीविका चालवण्यासाठी त्याने भिक्षा मागावी आणि इतरांना शिकवावे.
कुर्य्याच्च वेदग्रहणं तथाग्रेश्च परिग्रहम्
त्याने वेदांचे अध्ययन करावे आणि योग्य लोकांकडून दान स्वीकारावे.
सर्वलोकहितं कृर्यान्मृदुवाक्यमुदीरयेत्
सर्व लोकांच्या भल्यासाठी वागावे आणि नेहमी गोड बोलावे.
न कस्याप्यहितं ब्रूयाद्विष्णुपूजापरो भवेत्
कुणाच्याही अहिताचे बोलू नये आणि विष्णूच्या भक्तीत मन लावावे.
कुर्य्याच्च वेदग्रहणं यज्ञैर्द्देवान्यजेत्तथा
त्याने वेदांचे अध्ययन करावे आणि यज्ञांनी देवांची पूजा करावी.
दुष्टानां शासनं कुर्य्याच्छिष्टानां पालनं तथा
दुष्टांना शिक्षा द्यावी आणि सज्जनांचे रक्षण करावे.
वेदस्याध्ययनं चैव वैश्यस्यापि प्रकीर्त्तितम्
वेदांचे अध्ययन हे वैश्यालाही सांगितले आहे.
क्रयविक्रयजर्वापि धनैः कारुक्रियोद्भवैः
खरेदी-विक्री किंवा हस्तकलेने मिळालेल्या संपत्तीने तो उपजीविका करू शकतो.
ब्राह्मणक्षत्रियविशां शुश्रूषानि रतो भवेत्
त्याने ब्राह्मण, क्षत्रिय आणि वैश्य यांची सेवा करण्यात मन लावावे.
सर्वलोकहितोषित्वं मङ्गलं प्रियवादिता
सर्वांच्या भल्याचा विचार, मंगल कार्ये आणि गोड बोलणे—
सामान्यं सर्ववर्णानां मुनिभिः परिकीर्तितम्
हे सर्व वर्णांसाठी ऋषींनी समान सांगितले आहे.
ब्राह्मणः क्षत्रियाचारमाश्रयेदापदि द्विज
द्विजा, आपत्तीच्या काळात ब्राह्मणाने क्षत्रियाचे आचरण स्वीकारावे.
नाश्रयेच्छूद्रवृत्तिं तु अत्यापद्यपि वै द्विजः
पण मोठ्या संकटातसुद्धा द्विजाने शूद्राचे काम कधीही करू नये.
ब्राह्मणक्षत्रियविशां त्रयाणां मुनिसत्तम
मुनीश्रेष्ठा, ब्राह्मण, क्षत्रिय आणि वैश्य या तिघांमध्ये—
ब्रह्मचारी गृही वानप्रस्थो भिक्षुश्च सत्तम
विद्यार्थी, गृहस्थ, वनवासीय आणि भिक्षुक हे चार आश्रम आहेत, हे सज्जना.
विष्णुस्तुष्यति विप्रेन्द्र कर्मयोगरतात्मनः
ब्राह्मणश्रेष्ठा, जो कर्मयोगात मन लावतो त्याच्यावर विष्णू प्रसन्न होतो.
ततो याति परं स्थानं यतो नावर्त्तते पुनः
मग तो असा श्रेष्ठ स्थान मिळवतो, जिथून परत येणं होत नाही.
शृणुष्व तन्मुनिश्रेष्ठ सावधानेन चेतसा
हे मुनीश्रेष्ठ, आता लक्षपूर्वक ऐक.
पाषण्डः स हि विज्ञेयः सर्वधर्मबहिष्कृतः
जो सर्व धर्मांपासून दूर राहतो, तो पाषंड मानावा.
स्त्रीणाममन्त्रतः कार्या यथाकालं यथाविधि
स्त्रियांकरिता विधी मंत्रांशिवाय, योग्य वेळी आणि नियमानुसार करावा.
षष्टे वा सत्पमे वापि अष्टमे वापि कारयेत्
सहा, सात किंवा आठव्या वर्षी तो विधी करावा.
कुर्य्याच्च नान्दीश्राद्धं च स्वस्तिवाचनपूर्वकम्
शुभ शब्दांनी सुरुवात करून नंदी श्राद्धही करावं.
अन्नेन कारयेद्यस्तु स चण्डाल समो भवेत्
जो फक्त अन्नाने विधी करतो, तो चांडाळासारखा होतो.
कुर्वीत नामनिर्द्देशं सूतकान्ते यथाविधि
सूतिकाळ संपल्यावर, नियमानुसार नामकरण विधी करावा.
न दद्यान्नाम विप्रेन्द तथा च विषथमाक्षरम्
हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, नाव देऊ नये आणि कठोर किंवा अशुभ अक्षरही टाळावं.
सत्पमे चाष्टमे वापि कुर्याद् गृह्योक्तमार्गतः
सातव्या किंवा आठव्या महिन्यात, गृह्यसूत्रानुसार विधी करावा.
कर्तव्यः पादकृच्छ्रो वै चौले त्वर्द्धं प्रकल्पयेत्
पायांची केशवपन विधी करावी आणि चूडलाही अर्धवट ठेवावी.
आषोडशाब्दपर्यन्तं गौणं कालमुशन्ति च
सोळा वर्षांपर्यंत गौण काल मान्य आहे.