वर्णा इति समाख्याता एतेषु ब्राह्मणो ऽधिकः
हे वर्ण म्हणून ओळखले जातात आणि त्यात ब्राह्मण श्रेष्ठ मानला जातो.
मातृतश्चोपनयनाद्दि जत्वं प्राप्यते त्रिभिः
आईकडून जन्म, उपनयन आणि शिक्षण — या तिघांमुळे जन्म मिळतो.
स्ववर्णधर्मत्यगेन पाषण्डः प्रोच्यते बुधैः
स्वतःच्या वर्णधर्माचा त्याग करणाऱ्याला ज्ञानी लोक पाषंड म्हणतात.
अन्यथा पतितो भूयात्सर्वधर्मबहिष्कृतः
नाहीतर तो पतित होतो आणि सर्व धर्मांपासून दूर राहतो.
देशाचारास्तथाग्राह्याः स्मृतिधर्माविरोधतः
देशातील चालरीती स्मृतिधर्माला विरोध करत नसतील तर स्वीकाराव्यात.
अस्वर्ग्यं लोकविद्विष्टं धर्म्यमप्याचरेन्नतु
कोणतेही कृत्य धर्माचे असले तरी, ते स्वर्गप्राप्तीस योग्य नसेल किंवा लोकांना अप्रिय असेल तर करु नये.
द्विजानामसवर्णासु कन्या सूपयमस्तथा
द्विजांना दुसऱ्या वर्णातील कन्येशी विवाह करणे मान्य आहे.
मांसादनं तथा श्राद्धे वानप्रस्थआश्रमस्तथा
श्राद्धाच्या वेळी मांसभक्षण आणि वानप्रस्थाश्रम यांचा समावेश आहे.
नैष्टिकं ब्रह्मचर्यं च नरमेधाश्चमेधकौ
नैष्ठिक ब्रह्मचर्य, मानवयज्ञ आणि पशुयज्ञ हे देखील आहेत.
एतान्धर्मान्कलियुके वर्ज्यानाहुर्मनीषिणः
या सर्व धर्मांचे आचरण कलियुगात टाळावे, असे ज्ञानी लोक सांगतात.
अन्यथा पतितो ज्ञेयः सर्वधर्मबहिष्कृतः
नाहीतर तो पतित समजावा, सर्व कर्तव्यांपासून दूर ठेवावा.
क्रियाः सामान्यतो वक्ष्ये तच्छृणुष्व समाहितः
आता मी सर्वसाधारण कर्तव्ये सांगतो, तू लक्ष देऊन ऐक.
वृत्त्यर्थं याचयेच्चैव अन्यानध्यापयेत्तथा
आपली उपजीविका चालवण्यासाठी त्याने भिक्षा मागावी आणि इतरांना शिकवावे.
कुर्य्याच्च वेदग्रहणं तथाग्रेश्च परिग्रहम्
त्याने वेदांचे अध्ययन करावे आणि योग्य लोकांकडून दान स्वीकारावे.
सर्वलोकहितं कृर्यान्मृदुवाक्यमुदीरयेत्
सर्व लोकांच्या भल्यासाठी वागावे आणि नेहमी गोड बोलावे.
न कस्याप्यहितं ब्रूयाद्विष्णुपूजापरो भवेत्
कुणाच्याही अहिताचे बोलू नये आणि विष्णूच्या भक्तीत मन लावावे.
कुर्य्याच्च वेदग्रहणं यज्ञैर्द्देवान्यजेत्तथा
त्याने वेदांचे अध्ययन करावे आणि यज्ञांनी देवांची पूजा करावी.
दुष्टानां शासनं कुर्य्याच्छिष्टानां पालनं तथा
दुष्टांना शिक्षा द्यावी आणि सज्जनांचे रक्षण करावे.
वेदस्याध्ययनं चैव वैश्यस्यापि प्रकीर्त्तितम्
वेदांचे अध्ययन हे वैश्यालाही सांगितले आहे.
क्रयविक्रयजर्वापि धनैः कारुक्रियोद्भवैः
खरेदी-विक्री किंवा हस्तकलेने मिळालेल्या संपत्तीने तो उपजीविका करू शकतो.
ब्राह्मणक्षत्रियविशां शुश्रूषानि रतो भवेत्
त्याने ब्राह्मण, क्षत्रिय आणि वैश्य यांची सेवा करण्यात मन लावावे.
सर्वलोकहितोषित्वं मङ्गलं प्रियवादिता
सर्वांच्या भल्याचा विचार, मंगल कार्ये आणि गोड बोलणे—
सामान्यं सर्ववर्णानां मुनिभिः परिकीर्तितम्
हे सर्व वर्णांसाठी ऋषींनी समान सांगितले आहे.
ब्राह्मणः क्षत्रियाचारमाश्रयेदापदि द्विज
द्विजा, आपत्तीच्या काळात ब्राह्मणाने क्षत्रियाचे आचरण स्वीकारावे.
नाश्रयेच्छूद्रवृत्तिं तु अत्यापद्यपि वै द्विजः
पण मोठ्या संकटातसुद्धा द्विजाने शूद्राचे काम कधीही करू नये.
ब्राह्मणक्षत्रियविशां त्रयाणां मुनिसत्तम
मुनीश्रेष्ठा, ब्राह्मण, क्षत्रिय आणि वैश्य या तिघांमध्ये—
ब्रह्मचारी गृही वानप्रस्थो भिक्षुश्च सत्तम
विद्यार्थी, गृहस्थ, वनवासीय आणि भिक्षुक हे चार आश्रम आहेत, हे सज्जना.
विष्णुस्तुष्यति विप्रेन्द्र कर्मयोगरतात्मनः
ब्राह्मणश्रेष्ठा, जो कर्मयोगात मन लावतो त्याच्यावर विष्णू प्रसन्न होतो.
ततो याति परं स्थानं यतो नावर्त्तते पुनः
मग तो असा श्रेष्ठ स्थान मिळवतो, जिथून परत येणं होत नाही.
शृणुष्व तन्मुनिश्रेष्ठ सावधानेन चेतसा
हे मुनीश्रेष्ठ, आता लक्षपूर्वक ऐक.