अयाज्ययाजकं चैव नालपेत्सर्वदा व्रती
जो व्रत पाळतो त्याने नेहमी यज्ञ न करणाऱ्यांशी किंवा चुकीने यज्ञ करणाऱ्यांशी कधीच बोलू नये.
भिषजं काव्यकर्त्तारं देवद्विजविरोधिनम्
डॉक्टर, कवी किंवा देव आणि ब्राह्मण यांच्याशी विरोध करणाऱ्यांशीही संवाद साधू नये.
व्रतोपवासनिरतो वाङ्मात्रेणापि नार्चयेत्
जो व्रत आणि उपवास करतो त्याने अशा लोकांना तोंडदेखील सन्मान देऊ नये.
उपवासपरो भूत्वा परां सिद्धिमवान्पुयात्
जो उपवासात मन लावतो तो श्रेष्ठ सिद्धी मिळवतो आणि पवित्र होतो.
नास्तु विष्णुसमं दैवं तपो नानशनात्परम्
विष्णूइतका दुसरा कोणी देव नाही आणि उपवासापेक्षा मोठं तप नाही.
नास्ति ज्ञानसमो लाभो लाभो न च धर्म समः पिता
ज्ञानासारखं दुसरं काही मिळवणं नाही, धर्मासारखं दुसरं काही लाभ नाही आणि धर्मासारखा दुसरा वडील नाही.
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम्
इथेही एक प्राचीन कथा सांगितली जाते.
पुरा हिगालवो नाम मुनिः सत्यपरायणः
पूर्वी गालव नावाचा एक सत्यनिष्ठ ऋषी होता.
बहुवृक्षसमाकीर्णे गजभल्लुनिषेविते
तो अनेक झाडांनी वेढलेल्या, हत्ती आणि हरिणांनी वावरलेल्या ठिकाणी राहत होता.
कन्दमूलफलैः पूर्णे मुनिवृन्दनिषेदिते
त्या ठिकाणी कंद, मूळं, फळं भरपूर होती आणि तिथे अनेक ऋषी राहत असत.
तस्याभवद्भद्रशील इति ख्यातः सुतो वशी
त्याला भद्रशील नावाचा, संयमी आणि प्रसिद्ध असा मुलगा होता.
बालक्राडनकाले ऽपि भद्रशीलो महामतिः
लहानपणी खेळताना सुद्धा भद्रशील हा अत्यंत बुद्धिमान होता.
वयस्यान्बोधयेच्चापि विष्णुः पूज्यो नरैः सदा
तो आपल्या मित्रांना नेहमी सांगायचा की, विष्णूची लोकांनी नेहमी पूजा केली पाहिजे.
एवं ते बोधितास्तेन शिशवो ऽपि मुनीश्वर
म्हणून, हे श्रेष्ठ ऋषी, त्या मुलांनी लहानपणीच त्याच्याकडून हे शिकले.
अर्चयन्ति महाभागा विष्णुभक्तिपरायणाः
ते सर्व पुण्यवान, विष्णूभक्तीमध्ये रमणारे, मोठ्या श्रद्धेने पूजा करीत.
सर्वेषां जगतां स्वस्ति भूयादित्यब्रवीदिदम्
तो म्हणाला, 'सर्व जगांना कल्याण लाभो.'
एकादशीति संकल्प्यव्रतं यच्छति केशवे
त्याने एकादशीचं व्रत ठरवलं आणि केशवाला अर्पण केलं.
अपृच्छद्विस्मयाविष्टः समालिङ्ग्य तपोनिधिः
आश्चर्यचकित होऊन, त्या तपस्व्याने त्याला मिठी मारली आणि विचारले.
चरितं मङ्गलं यत्ते योगिनामपि दुर्लभम्
तुझं वर्तन अत्यंत शुभ आहे आणि ते योगींनाही दुर्मिळ असं आहे.
निर्द्धन्द्वो निर्ममः शान्तो हरिध्यानपरायाणः
तू द्वंद्वांपासून मुक्त, काहीही आपलं समजत नाहीस, शांत आहेस आणि हरिच्या ध्यानात मग्न आहेस.
विनापि महतां सेवां हरिभक्तिर्हि दुर्लभा
महान लोकांची सेवा न करता देखील, हरिभक्ती मिळणं फार कठीण आहे.
प्रवर्त्तते मतिर्वत्स कथं ते ऽलौकिकी कृतिः
बाळा, तुझ्या या अद्भुत निश्चयाचा उदय कसा झाला?
जायते भगवद्भक्तिस्तदहं विस्मयं गतः
भगवंताची भक्ती तुझ्यात निर्माण झाली आहे; म्हणून मी आश्चर्यचकित झालो आहे.
भद्रशीलो मुनिश्रेष्ठः पित्रैवं सुविकल्पितैः
भद्रशील हा श्रेष्ठ ऋषी, आपल्या वडिलांना अशा प्रकारे विचारत होता.
स्वानभ्रुतं यथाव्रतं सर्वं पित्रे न्यवेदयत्
त्याने आपल्या वडिलांना आपण जसं व्रत केलं तसंच सर्व काही सांगितलं.
जातिस्मरत्वाज्जानामि यमेन परिभाषितम्
माझ्या जन्मांची आठवण असल्यामुळे, यमाने काय सांगितलं ते मला माहीत आहे.
उवाच प्रीतिमापन्नो भद्रशीलं महामतिम्
तो आनंदित होऊन, भद्रशील या बुद्धिमानाला बोलला.
कस्य वा केन वा हेतोस्तत्सर्वं वक्तुमर्हसि
हे सर्व कोणासाठी किंवा कोणत्या कारणासाठी आहे, ते सांगणं तुझं कर्तव्य आहे.
धर्मकीर्तिरिति ख्यातो दत्तात्रघेयेण शासितः
मी धर्मकीर्ती म्हणून प्रसिद्ध आहे, दत्तात्रेयांच्या आज्ञेने शिकवलं गेलो.
अधर्माश्च तथा धर्मा मया तु बहवः कृताः
मी अनेक अधर्म आणि धर्म असे दोन्ही प्रकारचे कर्म केले आहेत.