भक्तिभावेन तुष्टात्मा उपवासं समर्पयेत्
भक्तिभावाने तृप्त मनाने उपवास अर्पण करावा.
गीतैर्वाद्यैशअच नृत्यैश्च पुराणश्रवणादिभिः
गाणी, वाद्य, नृत्य आणि पुराणकथा ऐकणे याने पूजा करावी.
स्नात्वा च विधिवद्विष्णुं पूजयत्प्रयतेन्द्रियः
शरीर व मन संयमित ठेवून, योग्य पद्धतीने स्नान करून विष्णूची पूजा करावी.
द्वादश्यां पयसा विप्र हरिसारुपप्यमषश्नुते
द्वादशीला, ब्राह्मणांनो, दूध पिऊन हरिसारूप्य मिळते.
प्रसीद सुमुखो भूत्वा ज्ञानदृष्टिप्रदो भव
सुंदर चेहरा करून कृपा कर आणि ज्ञानदृष्टी दे.
ब्रह्मणान्भोजयेच्छक्त्या दद्याद्वै दक्षिणां तथा
आपल्या शक्तीनुसार ब्राह्मणांना जेवू घालावे आणि त्यांना दक्षिणा द्यावी.
कृतपञ्चमहायज्ञः स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः
पंचमहायज्ञ करून, मनुष्याने मौन पाळून स्वतः जेवावे.
स याति विष्णुभवनं पुनरावृत्तिदुर्लभम्
तो विष्णूच्या निवासस्थानी जातो, जिथून पुन्हा परत येणे कठीण असते.
चाण्डालान्पतकितांश्चैव नेक्षेदपि कदाचन
चांडाळ आणि पापी यांच्याकडे कधीही पाहू नये.
उपवास व्रतपरो नालपेच्च कदाचन
जो उपवास आणि व्रत पाळतो, त्याने कधीही बोलू नये.
अयाज्ययाजकं चैव नालपेत्सर्वदा व्रती
जो व्रत पाळतो त्याने नेहमी यज्ञ न करणाऱ्यांशी किंवा चुकीने यज्ञ करणाऱ्यांशी कधीच बोलू नये.
भिषजं काव्यकर्त्तारं देवद्विजविरोधिनम्
डॉक्टर, कवी किंवा देव आणि ब्राह्मण यांच्याशी विरोध करणाऱ्यांशीही संवाद साधू नये.
व्रतोपवासनिरतो वाङ्मात्रेणापि नार्चयेत्
जो व्रत आणि उपवास करतो त्याने अशा लोकांना तोंडदेखील सन्मान देऊ नये.
उपवासपरो भूत्वा परां सिद्धिमवान्पुयात्
जो उपवासात मन लावतो तो श्रेष्ठ सिद्धी मिळवतो आणि पवित्र होतो.
नास्तु विष्णुसमं दैवं तपो नानशनात्परम्
विष्णूइतका दुसरा कोणी देव नाही आणि उपवासापेक्षा मोठं तप नाही.
नास्ति ज्ञानसमो लाभो लाभो न च धर्म समः पिता
ज्ञानासारखं दुसरं काही मिळवणं नाही, धर्मासारखं दुसरं काही लाभ नाही आणि धर्मासारखा दुसरा वडील नाही.
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम्
इथेही एक प्राचीन कथा सांगितली जाते.
पुरा हिगालवो नाम मुनिः सत्यपरायणः
पूर्वी गालव नावाचा एक सत्यनिष्ठ ऋषी होता.
बहुवृक्षसमाकीर्णे गजभल्लुनिषेविते
तो अनेक झाडांनी वेढलेल्या, हत्ती आणि हरिणांनी वावरलेल्या ठिकाणी राहत होता.
कन्दमूलफलैः पूर्णे मुनिवृन्दनिषेदिते
त्या ठिकाणी कंद, मूळं, फळं भरपूर होती आणि तिथे अनेक ऋषी राहत असत.
तस्याभवद्भद्रशील इति ख्यातः सुतो वशी
त्याला भद्रशील नावाचा, संयमी आणि प्रसिद्ध असा मुलगा होता.
बालक्राडनकाले ऽपि भद्रशीलो महामतिः
लहानपणी खेळताना सुद्धा भद्रशील हा अत्यंत बुद्धिमान होता.
वयस्यान्बोधयेच्चापि विष्णुः पूज्यो नरैः सदा
तो आपल्या मित्रांना नेहमी सांगायचा की, विष्णूची लोकांनी नेहमी पूजा केली पाहिजे.
एवं ते बोधितास्तेन शिशवो ऽपि मुनीश्वर
म्हणून, हे श्रेष्ठ ऋषी, त्या मुलांनी लहानपणीच त्याच्याकडून हे शिकले.
अर्चयन्ति महाभागा विष्णुभक्तिपरायणाः
ते सर्व पुण्यवान, विष्णूभक्तीमध्ये रमणारे, मोठ्या श्रद्धेने पूजा करीत.
सर्वेषां जगतां स्वस्ति भूयादित्यब्रवीदिदम्
तो म्हणाला, 'सर्व जगांना कल्याण लाभो.'
एकादशीति संकल्प्यव्रतं यच्छति केशवे
त्याने एकादशीचं व्रत ठरवलं आणि केशवाला अर्पण केलं.
अपृच्छद्विस्मयाविष्टः समालिङ्ग्य तपोनिधिः
आश्चर्यचकित होऊन, त्या तपस्व्याने त्याला मिठी मारली आणि विचारले.
चरितं मङ्गलं यत्ते योगिनामपि दुर्लभम्
तुझं वर्तन अत्यंत शुभ आहे आणि ते योगींनाही दुर्मिळ असं आहे.
निर्द्धन्द्वो निर्ममः शान्तो हरिध्यानपरायाणः
तू द्वंद्वांपासून मुक्त, काहीही आपलं समजत नाहीस, शांत आहेस आणि हरिच्या ध्यानात मग्न आहेस.