स भोक्तुं सर्वलपापानि स्पृहयालुर्नसंशयः
जो त्या दिवशी जेवायची इच्छा करतो, तो नक्कीच सर्व पापांची इच्छा धरतो, यात शंका नाही.
एकादश्यां निराहारो यदि मुक्तिमभीप्सति
एकादशीला जो मुक्तीची इच्छा करतो, त्याने पूर्ण उपवास करावा.
एकादश्यां निराहारो यदि मुक्तिमभीप्सति एकादश्यां निराहारो यदि मुक्तिमभीप्सति
जो मुक्तीची इच्छा करतो, त्याने एकादशीला उपवास करावा.
अन्नमाश्रित्य तिष्टन्ति तानि विप्र हरेर्दिने एकादश्यां तु यो भुङ्क्ते तस्य नैवास्ति निष्कृतिः
ब्राह्मणांनो, हरिदिन म्हणजे एकादशीला सर्व जीव अन्नावर जगतात; पण जो त्या दिवशी अन्न खातो, त्याला काहीही प्रायश्चित्त नाही.
एकादश्यां निराहारः स्थित्वा याति परां गतिम्
एकादशीला उपवास केल्याने मनुष्याला श्रेष्ठ मार्ग मिळतो.
संसेव्या सर्वथा विप्रैः संसारच्छे दलिप्सुभिः
ज्यांना संसारातून मुक्त व्हायचे आहे, अशा ब्राह्मणांनी नेहमीच हे व्रत पाळावे.
स्नापयेद्विधिवद्विष्णुं पूजयेत्प्रयतेन्द्रियः
शरीर व मन संयमित ठेवून, योग्य पद्धतीने विष्णूचे स्नान घालावे आणि पूजा करावी.
शयीत सन्निधौ विष्णोर्नारायणपरायणः
जो नारायणाचा भक्त आहे, त्याने विष्णूच्या सान्निध्यात झोपावे.
गन्धपुष्पादिभिः सम्यक् ततस्त्वे वसुदीरयेत्
नंतर सुगंध, फुले इत्यादींनी नीट अर्पण करावे.
भोक्ष्यामि पुण्डरीकाक्ष शरणं मे भवाच्युत
कमळनयन, मी अन्न घेईन; अच्युत, तू माझा आधार हो.
भक्तिभावेन तुष्टात्मा उपवासं समर्पयेत्
भक्तिभावाने तृप्त मनाने उपवास अर्पण करावा.
गीतैर्वाद्यैशअच नृत्यैश्च पुराणश्रवणादिभिः
गाणी, वाद्य, नृत्य आणि पुराणकथा ऐकणे याने पूजा करावी.
स्नात्वा च विधिवद्विष्णुं पूजयत्प्रयतेन्द्रियः
शरीर व मन संयमित ठेवून, योग्य पद्धतीने स्नान करून विष्णूची पूजा करावी.
द्वादश्यां पयसा विप्र हरिसारुपप्यमषश्नुते
द्वादशीला, ब्राह्मणांनो, दूध पिऊन हरिसारूप्य मिळते.
प्रसीद सुमुखो भूत्वा ज्ञानदृष्टिप्रदो भव
सुंदर चेहरा करून कृपा कर आणि ज्ञानदृष्टी दे.
ब्रह्मणान्भोजयेच्छक्त्या दद्याद्वै दक्षिणां तथा
आपल्या शक्तीनुसार ब्राह्मणांना जेवू घालावे आणि त्यांना दक्षिणा द्यावी.
कृतपञ्चमहायज्ञः स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः
पंचमहायज्ञ करून, मनुष्याने मौन पाळून स्वतः जेवावे.
स याति विष्णुभवनं पुनरावृत्तिदुर्लभम्
तो विष्णूच्या निवासस्थानी जातो, जिथून पुन्हा परत येणे कठीण असते.
चाण्डालान्पतकितांश्चैव नेक्षेदपि कदाचन
चांडाळ आणि पापी यांच्याकडे कधीही पाहू नये.
उपवास व्रतपरो नालपेच्च कदाचन
जो उपवास आणि व्रत पाळतो, त्याने कधीही बोलू नये.
अयाज्ययाजकं चैव नालपेत्सर्वदा व्रती
जो व्रत पाळतो त्याने नेहमी यज्ञ न करणाऱ्यांशी किंवा चुकीने यज्ञ करणाऱ्यांशी कधीच बोलू नये.
भिषजं काव्यकर्त्तारं देवद्विजविरोधिनम्
डॉक्टर, कवी किंवा देव आणि ब्राह्मण यांच्याशी विरोध करणाऱ्यांशीही संवाद साधू नये.
व्रतोपवासनिरतो वाङ्मात्रेणापि नार्चयेत्
जो व्रत आणि उपवास करतो त्याने अशा लोकांना तोंडदेखील सन्मान देऊ नये.
उपवासपरो भूत्वा परां सिद्धिमवान्पुयात्
जो उपवासात मन लावतो तो श्रेष्ठ सिद्धी मिळवतो आणि पवित्र होतो.
नास्तु विष्णुसमं दैवं तपो नानशनात्परम्
विष्णूइतका दुसरा कोणी देव नाही आणि उपवासापेक्षा मोठं तप नाही.
नास्ति ज्ञानसमो लाभो लाभो न च धर्म समः पिता
ज्ञानासारखं दुसरं काही मिळवणं नाही, धर्मासारखं दुसरं काही लाभ नाही आणि धर्मासारखा दुसरा वडील नाही.
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम्
इथेही एक प्राचीन कथा सांगितली जाते.
पुरा हिगालवो नाम मुनिः सत्यपरायणः
पूर्वी गालव नावाचा एक सत्यनिष्ठ ऋषी होता.
बहुवृक्षसमाकीर्णे गजभल्लुनिषेविते
तो अनेक झाडांनी वेढलेल्या, हत्ती आणि हरिणांनी वावरलेल्या ठिकाणी राहत होता.
कन्दमूलफलैः पूर्णे मुनिवृन्दनिषेदिते
त्या ठिकाणी कंद, मूळं, फळं भरपूर होती आणि तिथे अनेक ऋषी राहत असत.