तीर्थेषु स्वगृहे वापि गङ्गातीरे विशेषतः
तीर्थस्थळी, आपल्या घरी किंवा विशेषतः गंगाकाठी,
प्रदक्षिणीकृत्य विप्रं दक्षिणाभिः प्रतोष्य च
ब्राह्मणाची प्रदक्षिणा करून आणि त्याला दक्षिणा देऊन संतुष्ट केल्यावर,
ततः संपूजयेद्गङ्गां विधिना सुसमाहितः
नंतर योग्य विधीने आणि एकाग्रतेने गंगेची पूजा करावी.
शालितन्दुलप्रस्थेन द्विप्रस्थपयसा तथा
तांदळाच्या एका प्रमाणात आणि दोन प्रमाण दूध,
प्रत्येकं पलमात्रं च भक्तिभावेन संयुतः
प्रत्येक वस्तू एक पळ एवढी, भक्तिभावाने अर्पण करावी.
तथा गुञ्जार्द्धमात्रं च सुवर्णं रूप्यमेव च
तसेच अर्धा गुंजा सोनं आणि त्याचप्रमाणे चांदी,
बिल्वपत्राणि दूर्वाश्च रोचना सितचन्दनम्
बिल्वपत्र, दुर्वा, रोचना आणि पांढरं चंदन,
यथाशक्ति महाभक्त्या गङ्गायां चैव निक्षिपेत्
आपल्या सामर्थ्यानुसार आणि मोठ्या भक्तीने हे सर्व गंगेत अर्पण करावे.
ओङ्गङ्गायै नारायण्यै शिवायै च नमोनमः
‘ॐ गंगायै नारायण्यै शिवायै नमोनमः’ असा मंत्र म्हणावा.
पौर्णमास्यामपायां वा कार्यं प्रातः समाहितैः
पौर्णिमेला किंवा प्रस्थानाच्या वेळी, सकाळी एकाग्रतेने हे करावं.
हविष्याशी मिताहारो ब्रह्मचर्यसमन्वितः
हविष्याचं जेवण घ्यावं, कमी खावं आणि ब्रह्मचर्य पाळावं.
संवत्सरान्ते तस्येषा गङ्गा दिव्यवपुर्द्धरा
वर्षाच्या शेवटी, त्याला गंगेचं दिव्य रूप दिसतं.
प्रत्यक्षरूपा पुरतस्तिष्टत्येव वरप्रदा
ती प्रत्यक्ष त्याच्या समोर उभी राहते आणि वर देते.
दृष्ट्वा स्व चक्षुषा मर्त्यः कृतकृत्यो भवेच्छुभे
तीला स्वतःच्या डोळ्यांनी पाहून, तो माणूस कृतार्थ आणि पावन होतो.
निष्कामस्तु लभेन्मोक्षं विप्रस्तेनैव जन्मना
ज्याच्या मनात कोणतीही इच्छा नाही, असा ब्राह्मण या जन्मातच मुक्ती प्राप्त करतो.
गङ्गार्चनं मुक्तिकरं व्रतं त्त सांवत्सरं श्रीपतितुष्टिदं हि
गंगेची पूजा ही मुक्ती देणारी व्रत आहे आणि हे व्रत वर्षभर पाळल्यास लक्ष्मीपती प्रसन्न होतो.
पुनः पप्रच्छ राजेन्द्रं तं विप्रं स्वपुरोहितम्
राजाने पुन्हा आपल्या कुलपुरोहित ब्राह्मणाला विचारले.
अधुना श्रोतुमिच्छामि गङ्गाव्रतमनुत्तमम्
आता मला गंगेच्या श्रेष्ठ व्रताबद्दल ऐकायचे आहे.
किं फलं वद सर्वज्ञ त्वामहं शरणं गता
सर्वज्ञा, या व्रताचे फळ काय ते मला सांग. मी तुझ्या शरण आलो आहे.
पत्या विरहिता चाहं पुत्रहीना विदांवर
विद्वानांमध्ये श्रेष्ठा, मी पतीपासून वेगळी आहे आणि मला मुलगाही नाही.
देवताराधनं ब्रूहि यच्छ्रुत्वा मुच्यते ह्यघात्
जे ऐकून पापातून मुक्ती मिळते, असे देवतेचे पूजन मला सांग.
सभाज्य मोहिनीं भूप प्राह वेदविदां वरः
राजा, मोहिनीचे सन्मान करून वेदज्ञ श्रेष्ठ ब्राह्मण बोलू लागला.
साधु पृष्टं त्वया देवि लोकानां हितकाम्यया
देवी, लोकांच्या कल्याणासाठी तू फार योग्य प्रश्न विचारलास.
वृषध्वजेन कथितं शिवेन दयया पुरा
हे पूर्वी करुणावश होऊन वृषध्वज शिवाने सांगितले होते.
देवैस्तु भुक्तं पूर्वाह्णे मध्याह्ने ऋषिभिस्तथा
देवतांनी सकाळी आणि ऋषींनी दुपारी हे व्रत केले होते.
सर्वा वेला अतिक्रम्य नक्तभोजनमुत्तमम्
सर्व वेळा उलटून गेल्यावर, रात्रीच जेवणे हे उत्तम मानले आहे.
अयाचिताद्वारं नक्तं तस्मान्नक्तं समाचरेत्
म्हणून, कुणाकडेही मागितल्याशिवाय, दारावर मिळणारे अन्न घेऊन रात्री जेवावे.
अग्निकार्य्यमधःशय्यां नक्ताशी षट् समाचरेत्
अग्निकर्म करावे, जमिनीवर झोपावे आणि सहा दिवस फक्त रात्रीच जेवावे.
शिवायतनपार्श्वे तु कृशरं घृतसंयुतम्
शिवाच्या मंदिराजवळ तुपात शिजवलेला भात खावा.
काष्ठमौनेन भुञ्जानो जिह्वालौल्यं विवर्जयेत्
काठीचे मौन पाळून, शांतपणे जेवताना जिभेचा लोभ टाळावा.