भग्नक्रियं यथा वैद्यं भग्नशाखं यथा द्रुमम्
जसा काम थांबलेला वैद्य किंवा तुटलेली फांदी असलेला वृक्ष.
विधूम इव सप्तार्चिर्विरश्मिरिव भास्करः
जसा धूर नसलेला सात ज्वाळांचा अग्नी किंवा किरण नसलेला सूर्य.
अतृप्तः कान्तया कान्तः पन्नगश्च विषोज्झितः
जसा प्रेयसीने न तृप्त झालेला प्रियकर किंवा विष नसलेला सर्प.
शिरोभ्रष्टा यथा माला पर्वतो धातुवर्जितः
जशी डोक्यावरून घसरलेली माळ किंवा खनिज नसलेला डोंगर.
स्वरहीनं यथा साम पद्महीनं यथा सरः
जसं सामगानात सूर नसतो, किंवा कमळांशिवाय तळं असतं—
ज्ञानं ममत्वसंयुक्तं पुमांसं प्रकृतिं विना
तसं, ज्ञानात ममत्व असेल, किंवा पुरुषाला त्याचा खरा स्वभाव नसेल.
तेजोहीनां तथापश्यन् मोहिनीं ते दिवौकसः
त्याचप्रमाणे, देवांनी मोहिनीला तेज नसलेली पाहिली.
आक्रोशवचनैः क्रूरैः पुत्रहत्यासमन्विताम्
तीला कठोर शब्दांनी दोष दिला, आणि पुत्रहत्येचा आरोप केला—
स्ववाक्यपालनां चण्डामुचुर्देवाः समागताः
आपलं वचन पाळावं, असं एकत्र जमलेल्या देवांनी कठोरपणे सांगितलं.
नहि माधवभक्तानां विद्यते मानखण्डनम्
माधवाच्या भक्तांचं मान कमी होत नाही.
तन्न सिद्धं वरारोहे स प्रयातो ऽधुनाभवम्
सुंदरी, ते साध्य झालं नाही; तो आता या जगातून निघून गेला.
एकादशी महापुण्या मोहिनी माधवे सिते
शुभ एकादशीला, माधवाच्या मोहिनी या अत्यंत पुण्यदायी दिवशी—
तस्यैवाध्युष्टिरतुला यत्सत्याचच्चलितो न हि
त्याची निष्ठा अपूर्व होती, कारण तो कधीही सत्यापासून ढळला नाही.
कर्मणा मनसा वाचा पुत्रव्यापादने मतिम्
कर्माने, मनाने आणि वाणीने, तो पुत्राचा नाश करण्याच्याच विचारात होता.
तादृशं निकषं प्रोक्ष्य भगवान्मधुसूदनः
अशा प्रकारे त्याची परीक्षा घेऊन, भगवान मधुसूदन—
पुत्रस्य च प्रियायाश्च भावं प्रेक्ष्य नृपस्य च
पुत्र, प्रिय आणि राजाचा भाव पाहिला—
सदेहाः क्षीणकर्माणो ह्य् अङ्गारो ऽग्निरिवाहितः
शरीरासह, कर्म संपलेले, ते अग्नीतील कोळशासारखे राहिले.
सर्वयत्नेन सुभगे दोषः को ऽत्र तवाधुना
भाग्यवती, सर्व प्रयत्न करून, आता तुझ्यात काय दोष आहे?
सिद्धौ वाप्यथ वासिद्धौ कर्मकृत्स्याद्दृथा न हि
सिद्धी झाली किंवा नाही, जो कर्म करतो तो कधीच व्यर्थ जात नाही.
सद्भावे घटमानस्य यदि कर्म न सिद्ध्यति
खर्या मनाने प्रयत्न करूनही जर कर्म यशस्वी झालं नाही—
यो न तस्मै प्रयच्छेत जीवनं जीवनाय वै
जो दुसर्याला जगण्यासाठी जीवन देत नाही—
तस्माद् देयं वरारोहे अभीष्टं वरसुन्दरि
म्हणून, वरारोहे, ज्या गोष्टीची इच्छा आहे ती द्यावी, हे सुंदर स्त्री.
किं न कुर्वन्ति विबुधास् त्वया सह वरानने
सुंदर मुखवाली, तुझ्यासोबत देव काय करणार नाहीत?
विबुधैर् एवम् उक्ता तु मोहिनी लोकमोहिनी
देवतांनी असे म्हटल्यावर, लोकांना मोहात पाडणारी मोहिनी—
धिगिदं जीवितं मह्यं येन कार्यं न साधितम्
हे माझं जीवन धिक्कार आहे, ज्यामुळे माझं काम पूर्ण झालं नाही.
न तु लुप्तं हरिदिनं न भुक्तं हरिवासरे
पण हरिवासराचा पवित्र दिवस मी वाया घालवला नाही, ना त्याचा उपभोग घेतला.
गतो मूर्ध्नि पदं दत्वा मम रुक्माङ्गदो हरिम्
रुक्मांगदाने हरिच्या पायांवर आपलं डोकं ठेवून गेला आहे.
हंसं शुचिपदं व्योम प्रणवं बीजमव्ययम्
त्या हंसाला, पवित्र पाय असणाऱ्या, आकाशासारख्या, ॐकाररूप, अविनाशी बीजाला—
शून्यं वियत्स्वरूपं च ध्येयध्यानविवर्जितम्
त्या शून्याला, आकाशस्वरूपाला, ध्यान आणि ध्येय यापासून मुक्त असणाऱ्याला—
परं धाम मनोग्राह्यं पुरुषाख्यं जगन्मयम्
त्या परम धामाला, मनाने जाणता येणाऱ्याला, पुरुष नाव असणाऱ्या, सर्व जग व्यापणाऱ्याला—