पितुरर्थे हता ये तु मातुरर्थे हतास्तथा
वडिलांसाठी किंवा आईसाठी ज्यांनी प्राण दिले,
भूम्यर्थे पार्थिवार्थे वा देवतार्थे तथैव च
जमिनीच्या, राजाच्या किंवा देवांच्या रक्षणासाठी ज्यांनी प्राण दिले,
तदलं परितापेन जहि मां त्वं वरासिना
अशा दुःखाला काहीच कारण नाही; तू तुझ्या उत्तम तलवारीने मला ठार कर.
धर्मार्थे तनयं हन्याद्भार्यां वापि महीपते
धर्मासाठी राजा आपल्या मुलाला किंवा पत्नीला देखील मारू शकतो.
अश्वमेघे मखवरे न दोषो जायते नृप
राजा, अश्वमेध यज्ञात काहीही दोष लागत नाही.
तत्त्वया ह्यविचारेण कर्त्तव्यं वचनं ध्रुवम्
म्हणून तू कोणतीही शंका न ठेवता ते वचन नक्कीच पाळले पाहिजे.
विमोचयेथा नृपते सुघोराद्वाक्यानृतान्मोहिनिहस्तयोगात्
राजा, मोहिनीच्या फसव्या शब्दांच्या भीषण जाळ्यातून तू मुक्त करावं.
यशः प्काशाद्भविता हि कीर्तिस्तथाक्षया तात न संशयो ऽत्र
यामुळे तुझे यश उजळून निघेल आणि तुझी कीर्ती कधीही कमी होणार नाही, हे नक्की.
संध्यावलीमुखं प्रेक्ष्य प्रहृष्टकमलोपमम्
संध्यावलीचे आनंदी कमळासारखे तेजस्वी मुख पाहून,
मा भुङ्क्ष्व तनयं हिंस चेत्याग्रहसमन्वितम्
'मुलाला त्रास देऊ नकोस' असे ती वारंवार आग्रहाने म्हणाली.
अन्तर्द्धानगतस्तस्थौ व्योम्नि धैर्यावलोककः
तो अदृश्य होऊन आकाशात स्थिरपणे पाहत उभा राहिला.
धर्माङ्गदस्य वीरस्य तस्य रुक्माङ्गदस्य तु
धर्मांगद या वीराचा आणि त्या रुक्मांगदाचा,
वचने भुङ्क्ष्व भुङ्क्ष्वेति मोहिन्या व्याहृते तदा
त्या वेळी मोहिनीने 'खाऊन घे, खाऊन घे' असे तिच्या शब्दांप्रमाणे सांगितले.
तं दृष्ट्वा खङ्गहस्तं तु पितरं धर्म्मंभूषणः
धर्माचे भूषण असलेल्या मुलाने तलवार हातात असलेला वडील पाहिला,
वदनं प्रेक्ष्य चादीनं जनन्या नृपपुङ्गवः
आणि आईचे दुःखी तोंड पाहून, राजांमध्ये श्रेष्ठ असलेला,
कंबुग्रीवां समानां तु सुवर्णा सुकोमलाम्
शंखासारखी मान, सुंदर, सोन्यासारखी आणि अतिशय मऊ,
पितृभक्त्या युतेनैव मातृभक्त्याधिकेन वै
वडिलांवरील भक्ती आणि त्याहून अधिक आईवरील भक्ती घेऊन,
गृहीतखङ्गे जगदीशनाथे चचाल पृथ्वीं सनगा समग्रा
जगाचा स्वामी तलवार उचलताच, पर्वतांसह सारी पृथ्वी थरथरली.
निपेतुरुल्काः शतशो धरायां निर्घातयुक्ताः सतडित्खमध्यात्
शेकडो उल्का, विजेसह आणि गडगडाटासह, आकाशातून पृथ्वीवर कोसळल्या.
निरर्थकं जन्म ममाधुनाभूत्कृतं तु दैवेन दजगद्विधायिना
आता माझं जन्म निरर्थक झालं आहे, हे सगळं दैवाने घडवलं.
हरेर्दिने पापभयापहे तु तृणैः समाहं भविता त्रिविष्टपे
हरिदिनाला, जो पापाचा भयं दूर करतो, मी स्वर्गात गवतासारखा क्षुल्लक होईल.
सत्वाधिको यास्यति मोक्षमार्गं गन्तास्मि पाप नरकं सुदारुणम्
ज्याच्यात सद्गुण आहे तो मुक्तीच्या मार्गावर जाईल, पण मी पापी आहे म्हणून भयंकर नरकात जाईन.
मोहिनी मोहसंयुक्ता पपात धरणीतले
मोहिनी मोहाने ग्रासली गेली आणि ती जमिनीवर कोसळली.
ग्रीवायाश्छेदनार्थाय वृषाङ्गदसुतस्य तु
वृषांगदाच्या मुलाचा गळा छाटण्यासाठी हे केलं गेलं.
प्रचिच्छिदे यावदतीव हर्षाद्धैर्यान्वितो रुक्मविभूषणो ऽसौ
तो सोन्याच्या दागिन्यांनी सजलेला, धैर्याने भरलेला, अत्यंत आनंदाने वार करण्यास सज्ज झाला.
तुष्टो ऽस्मि तुष्टो ऽस्मि न संशयो ऽत्र गच्छस्व लोकं मम लोकनाथ
मी तृप्त आहे, मी तृप्त आहे—यात शंका नाही; लोकनाथा, माझ्या लोकात जा.
त्रैलोक्यपूज्यां विमलां च शुक्लां कृत्वा पदं मूर्ध्नि यमस्य भूप
तीला तीनही लोकांत पूज्य, निर्मळ आणि शुभ्र करून, त्याने यमाच्या मस्तकावर स्थान दिलं, राजन.
संस्पृष्टमात्रो विरजा बभूव प्रियासमेतस्तनयेन युक्तः
स्पर्श होताच तो निष्कलंक झाला आणि आपल्या प्रिय पत्नी व मुलासह एकत्र झाला.
विहाय लक्ष्मीमवनीप्रसूतां विहाय दासीःसुधनं स कोशम्
त्याने पृथ्वीवरून मिळालेलं धन, दासी, सुधन आणि कोष सर्व सोडून दिलं.
जगाम देहं मधुसूदनस्य ततोंऽबरात्पुष्पचयः पपात
तो मधुसूदनाच्या देहात गेला आणि मग आकाशातून फुलांची वृष्टी झाली.