वसुधां स्वेच्छया राजंस्त्वं शाधि बहुवत्सरम्
राजा, तू आपल्या इच्छेप्रमाणे अनेक वर्षे पृथ्वीचे राज्य कर.
मम भूमिपते कार्यं न पुत्रनिधने तव
राजाधिराज, तुझ्या मुलाच्या मृत्यूमध्ये माझे काहीही स्वार्थ नाही.
किं विलापैर्महीपाल एतैर्द्धर्मबहिष्कृतैः
राजा, धर्माच्या मर्यादेबाहेर असलेल्या या शोकांना काय अर्थ आहे?
एवं ब्रुवाणां तां राजन्मोहिनीं तनुमध्यमाम्
राजा, ज्या वेळी ती मोहक आणि सडपातळ कटी असलेली स्त्री असे बोलत होती—
एतदेव गृहाण त्वं मा शङ्कां कुरु भामिनि
हेच स्वीकार, आणि मनात काहीही शंका ठेवू नकोस, हे सुंदर स्त्री.
आत्मानं च प्रत्युवाच सत्यधर्मव्यवस्थितः
जो सत्य आणि धर्मात स्थिर आहे, त्याने स्वतः तिला उत्तर दिले.
मन्मातुर्वचनं सत्यं कुरु भूप प्रतिश्रुतम्
राजा, माझ्या आईला दिलेले सत्य वचन पूर्ण कर.
अपत्यं धर्मकामार्थं श्रेयस्कामस्य भूपतेः
राजा, धर्म, काम आणि अर्थ यासाठीच संतती असते, जे उत्तम साध्य करू इच्छितात.
तवापि निर्मना लोकाः स्ववाक्यपरिपालनात्
राजा, स्वतःचे वचन पाळल्यामुळे तुझे लोकही निर्मळ राहतात.
देहत्यागे ममारंभो नरदेहे भविष्यति
माझ्यासाठी, देहत्याग करण्याचा संकल्प माणसाच्या देहातच होईल.
पितुरर्थे हता ये तु मातुरर्थे हतास्तथा
वडिलांसाठी किंवा आईसाठी ज्यांनी प्राण दिले,
भूम्यर्थे पार्थिवार्थे वा देवतार्थे तथैव च
जमिनीच्या, राजाच्या किंवा देवांच्या रक्षणासाठी ज्यांनी प्राण दिले,
तदलं परितापेन जहि मां त्वं वरासिना
अशा दुःखाला काहीच कारण नाही; तू तुझ्या उत्तम तलवारीने मला ठार कर.
धर्मार्थे तनयं हन्याद्भार्यां वापि महीपते
धर्मासाठी राजा आपल्या मुलाला किंवा पत्नीला देखील मारू शकतो.
अश्वमेघे मखवरे न दोषो जायते नृप
राजा, अश्वमेध यज्ञात काहीही दोष लागत नाही.
तत्त्वया ह्यविचारेण कर्त्तव्यं वचनं ध्रुवम्
म्हणून तू कोणतीही शंका न ठेवता ते वचन नक्कीच पाळले पाहिजे.
विमोचयेथा नृपते सुघोराद्वाक्यानृतान्मोहिनिहस्तयोगात्
राजा, मोहिनीच्या फसव्या शब्दांच्या भीषण जाळ्यातून तू मुक्त करावं.
यशः प्काशाद्भविता हि कीर्तिस्तथाक्षया तात न संशयो ऽत्र
यामुळे तुझे यश उजळून निघेल आणि तुझी कीर्ती कधीही कमी होणार नाही, हे नक्की.
संध्यावलीमुखं प्रेक्ष्य प्रहृष्टकमलोपमम्
संध्यावलीचे आनंदी कमळासारखे तेजस्वी मुख पाहून,
मा भुङ्क्ष्व तनयं हिंस चेत्याग्रहसमन्वितम्
'मुलाला त्रास देऊ नकोस' असे ती वारंवार आग्रहाने म्हणाली.
अन्तर्द्धानगतस्तस्थौ व्योम्नि धैर्यावलोककः
तो अदृश्य होऊन आकाशात स्थिरपणे पाहत उभा राहिला.
धर्माङ्गदस्य वीरस्य तस्य रुक्माङ्गदस्य तु
धर्मांगद या वीराचा आणि त्या रुक्मांगदाचा,
वचने भुङ्क्ष्व भुङ्क्ष्वेति मोहिन्या व्याहृते तदा
त्या वेळी मोहिनीने 'खाऊन घे, खाऊन घे' असे तिच्या शब्दांप्रमाणे सांगितले.
तं दृष्ट्वा खङ्गहस्तं तु पितरं धर्म्मंभूषणः
धर्माचे भूषण असलेल्या मुलाने तलवार हातात असलेला वडील पाहिला,
वदनं प्रेक्ष्य चादीनं जनन्या नृपपुङ्गवः
आणि आईचे दुःखी तोंड पाहून, राजांमध्ये श्रेष्ठ असलेला,
कंबुग्रीवां समानां तु सुवर्णा सुकोमलाम्
शंखासारखी मान, सुंदर, सोन्यासारखी आणि अतिशय मऊ,
पितृभक्त्या युतेनैव मातृभक्त्याधिकेन वै
वडिलांवरील भक्ती आणि त्याहून अधिक आईवरील भक्ती घेऊन,
गृहीतखङ्गे जगदीशनाथे चचाल पृथ्वीं सनगा समग्रा
जगाचा स्वामी तलवार उचलताच, पर्वतांसह सारी पृथ्वी थरथरली.
निपेतुरुल्काः शतशो धरायां निर्घातयुक्ताः सतडित्खमध्यात्
शेकडो उल्का, विजेसह आणि गडगडाटासह, आकाशातून पृथ्वीवर कोसळल्या.
निरर्थकं जन्म ममाधुनाभूत्कृतं तु दैवेन दजगद्विधायिना
आता माझं जन्म निरर्थक झालं आहे, हे सगळं दैवाने घडवलं.