दुर्लभः शिष्टसंसर्गो दुर्लभा भक्तिरुच्यते
सज्जनांची संगत मिळणं दुर्मिळ आहे, आणि भक्ती मिळणंही तितकंच दुर्मिळ मानलं जातं.
कृतं श्राद्धं त्रयोदश्यां दुर्लभं वरवर्णिनि
सुंदर वर्णाच्या स्त्री, त्रयोदशीला श्राद्ध करणं खरंच दुर्मिळ आहे.
धेनुस्तिलमयी सुभ्रु दुर्लभा विप्रगामिनी
सुंदर भुवया असलेल्या स्त्री, तीळांनी बनवलेली गाय, मिळवायला कठीण असलेली स्त्री आणि ब्राह्मणाच्या घरी जाणारी स्त्री या सगळ्या फारच दुर्मिळ आहेत.
दुर्लभं पर्वकाले तु स्नानं शीतलवारिणा
पर्वकाळात थंड पाण्यात स्नान करणे हे फारच दुर्मिळ असते.
यथाशास्त्रोदितं कर्म तद्देवि भुवि दुर्लभम्
देवी, शास्त्रानुसार जे कर्म सांगितले आहे ते या जगात खूपच दुर्मिळ आहे.
व्याधेर्विघातकरणं दुर्लभं शास्त्रमार्गतः
रोग दूर करण्याचे शास्त्राने सांगितलेले उपाय हे मिळवायला फार कठीण असतात.
एवं वचो वरारोहे कुरु मे धर्मरक्षकम्
अशीच कृती कर, ज्या प्रमाणे मी सांगितले, ज्यामुळे धर्माचे रक्षण होईल, हे सुंदर कटी असलेल्या स्त्री.
सेविता विषयाः सम्यक्कृतं राज्यमकण्टकम्
सर्व विषयांचा योग्य रितीने उपभोग घेतला आहे आणि राज्यही कुठलाही त्रास न होता चालवले आहे.
अदृष्टविषयं पुत्रं नाहं हिंस्ये कदाचन
जो मुलगा चुकीच्या गोष्टीत सामील नाही, त्याला मी कधीच इजा करणार नाही.
धर्माङ्गदो न मे शत्रुर्नाहं हन्मि सुतं तव
जो धर्माला धरून आहे, तो माझा शत्रू नाही आणि मी तुझ्या मुलाला मारणार नाही.
वसुधां स्वेच्छया राजंस्त्वं शाधि बहुवत्सरम्
राजा, तू आपल्या इच्छेप्रमाणे अनेक वर्षे पृथ्वीचे राज्य कर.
मम भूमिपते कार्यं न पुत्रनिधने तव
राजाधिराज, तुझ्या मुलाच्या मृत्यूमध्ये माझे काहीही स्वार्थ नाही.
किं विलापैर्महीपाल एतैर्द्धर्मबहिष्कृतैः
राजा, धर्माच्या मर्यादेबाहेर असलेल्या या शोकांना काय अर्थ आहे?
एवं ब्रुवाणां तां राजन्मोहिनीं तनुमध्यमाम्
राजा, ज्या वेळी ती मोहक आणि सडपातळ कटी असलेली स्त्री असे बोलत होती—
एतदेव गृहाण त्वं मा शङ्कां कुरु भामिनि
हेच स्वीकार, आणि मनात काहीही शंका ठेवू नकोस, हे सुंदर स्त्री.
आत्मानं च प्रत्युवाच सत्यधर्मव्यवस्थितः
जो सत्य आणि धर्मात स्थिर आहे, त्याने स्वतः तिला उत्तर दिले.
मन्मातुर्वचनं सत्यं कुरु भूप प्रतिश्रुतम्
राजा, माझ्या आईला दिलेले सत्य वचन पूर्ण कर.
अपत्यं धर्मकामार्थं श्रेयस्कामस्य भूपतेः
राजा, धर्म, काम आणि अर्थ यासाठीच संतती असते, जे उत्तम साध्य करू इच्छितात.
तवापि निर्मना लोकाः स्ववाक्यपरिपालनात्
राजा, स्वतःचे वचन पाळल्यामुळे तुझे लोकही निर्मळ राहतात.
देहत्यागे ममारंभो नरदेहे भविष्यति
माझ्यासाठी, देहत्याग करण्याचा संकल्प माणसाच्या देहातच होईल.
पितुरर्थे हता ये तु मातुरर्थे हतास्तथा
वडिलांसाठी किंवा आईसाठी ज्यांनी प्राण दिले,
भूम्यर्थे पार्थिवार्थे वा देवतार्थे तथैव च
जमिनीच्या, राजाच्या किंवा देवांच्या रक्षणासाठी ज्यांनी प्राण दिले,
तदलं परितापेन जहि मां त्वं वरासिना
अशा दुःखाला काहीच कारण नाही; तू तुझ्या उत्तम तलवारीने मला ठार कर.
धर्मार्थे तनयं हन्याद्भार्यां वापि महीपते
धर्मासाठी राजा आपल्या मुलाला किंवा पत्नीला देखील मारू शकतो.
अश्वमेघे मखवरे न दोषो जायते नृप
राजा, अश्वमेध यज्ञात काहीही दोष लागत नाही.
तत्त्वया ह्यविचारेण कर्त्तव्यं वचनं ध्रुवम्
म्हणून तू कोणतीही शंका न ठेवता ते वचन नक्कीच पाळले पाहिजे.
विमोचयेथा नृपते सुघोराद्वाक्यानृतान्मोहिनिहस्तयोगात्
राजा, मोहिनीच्या फसव्या शब्दांच्या भीषण जाळ्यातून तू मुक्त करावं.
यशः प्काशाद्भविता हि कीर्तिस्तथाक्षया तात न संशयो ऽत्र
यामुळे तुझे यश उजळून निघेल आणि तुझी कीर्ती कधीही कमी होणार नाही, हे नक्की.
संध्यावलीमुखं प्रेक्ष्य प्रहृष्टकमलोपमम्
संध्यावलीचे आनंदी कमळासारखे तेजस्वी मुख पाहून,
मा भुङ्क्ष्व तनयं हिंस चेत्याग्रहसमन्वितम्
'मुलाला त्रास देऊ नकोस' असे ती वारंवार आग्रहाने म्हणाली.