यः शिवः शिवदः साक्षात्प्रकृतीशः परात्परः
जो शिव आहे, शुभ देणारा आहे, प्रत्यक्ष प्रकृतीचा स्वामी आणि सर्वश्रेष्ठ आहे,
तस्माद्द्विज सदाचारो निषेव्यो विधिना विधिः
म्हणून, द्विजा, उत्तम आचार असलेल्या माणसाची विधिप्रमाणे सेवा करावी.
स शान्तिमाप्नुयादग्र्यां धम्यामुभयसंस्थिताम्
तो दोन्ही लोकांत स्थिर असलेली, श्रेष्ठ आणि धर्मयुक्त अशी शांती प्राप्त करो.
तन्मया साधितो धर्मः सर्वोत्तमधनात्मना
ज्याच्या आत्म्यात सर्वश्रेष्ठ संपत्ती नांदते, त्याने स्थापन केलेला धर्म सर्वश्रेष्ठ आहे.
यदा समागतो भर्ता मम कन्यां समाहरन्
जेव्हा माझ्या कन्येचे वरण करण्यासाठी स्वामी आले,
मया पृष्टः कथं नाम कन्येयं समुपाहृता
मी त्यांना विचारले, 'ही कन्या येथे कशी आणली गेली?'
तन्निशम्याह मां बद्धा स्वयं चास्थानि दर्शनात्
हे ऐकून, स्वतःच्या दृढतेने आणि धर्मदृष्टीने बांधलेले असताना, त्यांनी मला उत्तर दिले.
न ते तत्त्वदृशो ज्ञेया न सा भार्या विरोधिनी
जे सत्य जाणतात त्यांच्यावर शंका घेऊ नये; जी पत्नी विरोध करते ती खरी पत्नी नसते.
सा भार्यान्या कर्मवल्लीरूपा संसारदायीनी
दुसरी पत्नी, जी कर्माच्या वेलीप्रमाणे असते, ती संसाराचा बंधन आणते.
अलीकं नैव वक्तव्यं प्राणैः कण्ठगतैरपि
जरी प्राण गळ्याशी आले तरी खोटं बोलू नये.
सत्ये समास्थितो ब्रह्मा सत्ये सन्तः समास्थिताः
ब्रह्मा सत्यात स्थिर आहे; सज्जनही सत्यातच स्थिर असतात.
सत्यं ब्रूयादिति वचो वेदान्तेषु प्रगीयते
'सत्य बोलावे' हे वचन उपनिषदांत गौरवले गेले आहे.
सत्यं तु सर्वदा विप्र मङ्गलं मङ्गलप्रदम्
हे सत्य आहे की, सत्य नेहमीच शुभ असतं आणि शुभत्व घडवतं.
स्त्रीषु सत्यं न वक्तव्यं तत्रापि शृणु कारणम्
पण सत्य स्त्रियांना सांगू नये; त्यामागचं कारण ऐक.
उक्तं तद्धर्मजनकं धर्मसूक्ष्मत्वदर्शकम्
हे सांगितलेलं धर्माचा उगम आहे आणि धर्म किती सूक्ष्म आहे हे दाखवतं.
साक्ष्ये यत्र विवाहेषु दांपत्यं तदुदीरितम्
लग्नात साक्ष दिली जाते, ती नवरा-बायकोच्या नात्याशीच संबंधित असते.
स्त्रीपुंसोर्द्विजसंस्कारे निर्दिष्टं गुरुशिष्ययोः
स्त्री-पुरुषांच्या संस्कारात आणि गुरु-शिष्यांच्या नात्यात हेच ठरवलं आहे.
नानयोरणुमात्रो ऽपि भेदो बोध्यो विजानता
समजूतदार माणसाने या दोघांत कणभरही फरक नाही हे ओळखावं.
क्वचिद्व्यत्ययदोषश्चेद्दैवमेवात्र कारणम्
कधी चुकून उलट-सुलट घडलं, तर त्याचं कारण फक्त नशीब असतं.
दैवं तत्पूर्वजन्मानि संचिताः कर्मवासनाः
हे नशीब म्हणजेच मागच्या जन्मांची फळं आणि साठलेली कर्माची प्रवृत्ती.
शुभं वाप्यशुभं विप्र तं तु शान्तं विदुर्बुधाः
हे शुभ असो वा अशुभ, हे सर्व शांत झालेलं आहे असं ज्ञानी लोक मानतात.
एवमादि विदित्वा तु नायं भर्ता निपातितः
हे असं समजून, या पतीचं पतन झालेलं नाही.
गतिं प्रयातः कृतिनां त्वद्धस्तविनिपातितः
तो तुझ्या हातून मारला गेला म्हणून सत्पुरुषांच्या मार्गाला पोहोचला आहे.
त्वत्प्राणरक्षणे धर्मो ममाभूद्द्विजसत्तम
तुझं प्राण वाचवण्यातच माझा धर्म पूर्ण झाला, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण.
राक्षसीं योनिमापन्ना राक्षसस्य प्रिया ह्यहम्
मी राक्षसी कुळात आले आहे आणि राक्षसाची आवडती आहे.
धर्मकामदुघा धेनुः संतोषो नन्दनं वनम्
धर्म आणि काम फळ देणारी गाय, समाधान आणि नंदनवनाचं सुख.
वैतरण्यां पतन्भर्ता मयोद्धृत इहाभवत्
वैतरिणीत पडलेला नवरा मी वाचवला आणि तो इथे आला.
इयं त्वसंगिनी भार्या भविष्यति पितुर्गृहे
ही पत्नी, जी कुणाशीही जोडलेली नाही, ती वडिलांच्या घरी राहील.
मत्संगमात्पूर्वमेव या भार्या विप्र ते ऽभवत्
माझ्या संपर्कापूर्वी, ब्राह्मण, जी पत्नी तुझी होती.
सापि तिर्यग्गतिं प्राप्य मुच्यते मदनुग्रहात्
तीही पशूयोनीत जाऊन, माझ्या कृपेने मुक्त होते.