उत्पाद्य कीर्तिं स्वयमेव जतुर्निकृन्तति प्राणभयाच्च पापात्
—आपली कीर्ती मिळवून, तो स्वतःच ती तोडतो आणि पापाच्या भीतीने आपला जीव वाचवतो.
वृथा हि सूता मम सा जनित्री भवेन्निराशा द्विजपितृदेवाः
माझी जननी व्यर्थच माझी आई ठरते, आणि द्विज, पितर, देव सगळेच निराश होतात.
किं तेन जातेन दुरात्मना हि ददाति हर्षं रिपुसुंदरीणाम्
अशा दुष्ट जन्माला आलेल्या माणसाचा काय उपयोग, जो फक्त शत्रूंच्या स्त्रियांना आनंद देतो?
न मन्यते वेदपुराणशास्त्रानन्ते पुरीं याति दिनेशसूनोः
तो वेद, पुराण किंवा शास्त्र यांना मानत नाही आणि सूर्यपुत्राच्या नगरीत जातो.
वेदा न शास्त्रं न च तत्पुराणं न चापि सन्तः स्मृतयो न च स्युः
तेथे ना वेद आहेत, ना शास्त्र, ना ते पुराण, ना संतांची स्मृतीच आहे.
श्राद्धेन तेनापि न चास्ति तृप्तिः पितुश्च चीर्णेन हरेर्दिने तु
त्या श्राद्धानेही तृप्ती मिळत नाही, आणि हरीच्या दिवशी वडिलांसाठी केलेल्या कर्मानेही नाही.
व्रतेन यद्विष्णुपदप्रदेन साकं क्षयाहेन वदन्तु मूढाः
मूर्ख लोक म्हणतात की, विष्णुपद मिळवून देणारं व्रत देहासोबत नष्ट होतं.
कोपसंरक्तनयना भर्तारं पर्यभाषत्
रागाने डोळे लाल झालेले, तिने आपल्या पतीला उत्तर दिलं.
धर्मबाह्यो हि पुरुषः पांशुना तुल्यतां व्रजेत्
जो पुरुष धर्माच्या बाहेर जातो, तो मातीसारखा क्षुद्र होतो.
त्वया ममार्पितः पाणिर्वराय पृथिवीपते
पृथ्वीच्या राजांनो, माझा हात तुला योग्य वरासाठी दिला होता.
कृतकृत्या तदा यास्ये प्राप्तो धर्मो मया तव
माझं कर्तव्य पूर्ण झाल्यावर मी निघून जाईन, कारण तुझा धर्म माझ्यापर्यंत पोहोचला आहे.
उपधानं करिष्यामि स्वकं बाहुं न ते युधि
युद्धात मी माझाच हात उशा करीन, तुझा नाही.
म्लेच्छेष्वपि न दृश्येत त्वादृशो धर्मलोपकः
परक्या देशातील लोकांतही तुझ्यासारखा धर्माचा भंग करणारा कोणी सापडणार नाही.
एवमुक्त्वा वरारोहा ह्युदतिष्ठत्त्वरान्विता
अशी बोलून ती तेजस्विनी स्त्री लगेच उठली.
प्रस्थिता सा तदा तन्वी भूसुरैश्च समन्विता
त्या वेळी ती सडपातळ स्त्री ब्राह्मणांसोबत निघाली.
वरं नीलांबरस्पर्शो नास्य धर्मच्युतस्य हि
धर्मभ्रष्ट माणसाला स्पर्श करण्यापेक्षा निळ्या वस्त्राला स्पर्श करणं केव्हाही चांगलं.
गौतमादिसमायुक्ता निर्जगाम गृहाद्ब्रहिः
गौतम आणि इतरांसह ती ब्राह्मण स्त्री घरातून बाहेर पडली.
इत्येव शब्दं क्रोशन्ती ब्रह्मणोमानसोद्भवा
ती ब्रह्माच्या मनातून उत्पन्न झालेली स्त्री फक्त हेच शब्द ओरडत निघून गेली.
अटित्वा सकलामुर्वीं संप्राप्तो धर्मभूषणः
संपूर्ण पृथ्वीवर फिरून धर्माचा अलंकार तेथे पोहोचला.
कर्णाभ्यां तस्य शब्दो ऽसौ विश्रुतः पितृवत्सलः
तो पित्यावर प्रेम करणारा, त्याच्या कानावर तो प्रसिद्ध आवाज पोहोचला.
धर्माङ्गदो धर्ममूर्तिः रुक्मागदसुतस्तदा
त्या वेळी धर्माचा मूर्तिमंत स्वरूप, रुक्मांगदाचा पुत्र धर्मांगद तेथे होता.
पुनरुत्थाय विप्रेन्द्रान्ननाम विहिताञ्जलिः
पुन्हा उठून त्याने श्रेष्ठ ब्राह्मणांना जोडलेल्या हातांनी नमस्कार केला.
आलक्ष्य तरसा मातः प्राह राजन् कृताञ्जलिः
आईला घाईने पाहून, राजन, त्याने हात जोडून तिला विचारले:
एतैर्द्विजेन्द्रैः सहिता क्व त्वं संप्रस्थिताधुना
हे आई, या श्रेष्ठ ब्राह्मणांसोबत तू आता कुठे चालली आहेस?
पिता तवानृती पुत्र करो येन वृथा कृतः
माझ्या मुला, तुझा वडील खोटारडा आहे, ज्यामुळे तू व्यर्थ झालास.
ध्वजाङ्कुशाङ्कितः श्रीमान्दक्षिणः कनकाङ्गदः
तो उजव्या बाजूला ध्वज आणि अंकुशाच्या खुणा असलेला, सुवर्ण कंकणांनी शोभलेला तेजस्वी आहे.
रुक्माङ्गदेन ते पित्रा न चाहं वस्तुमुत्सहे
रुक्मांगद तुझ्या वडिलांमुळे मी येथे राहू शकत नाही.
मा कोपं कुरु मातस्त्वं निवर्त्ततस्व पितुः प्रिये
आई, राग करू नकोस; पतीच्या प्रियेस, परत जा.
कृता भार्या शिवः साक्ष्ये स्थितो यत्र सुराधिपः
शिव साक्षी असताना, देवांचा स्वामी जिथे उपस्थित होता, तिथे विवाह झाला आहे.
न प्रयच्छति मे देयं तस्य वृद्धिं विचिन्तये
तो मला जे द्यायचं ते देत नाही; मी त्याच्या भरभराटीचा विचार करते.