न व्रतं किञ्चिदस्त्यन्यन्नृपस्य द्विजसत्तमाः
राजासाठी दुसरं कोणतंच व्रत नाही, हे द्विजश्रेष्ठांनो.
तद्देवकार्यं स च यज्ञहोमो यद्रक्तपातो न भवेत् स्वराष्ट्रे
जिथे आपल्या राज्यात रक्त सांडत नाही, तिथेच देवाचं कार्य, यज्ञ आणि होम असतो.
तथ्यमित्येवमुक्त्वा तु राजानं वाक्यमब्रुवन्
‘हे खरं आहे’ असं म्हणून त्यांनी राजाला असे शब्द सांगितले:
एकादश्यां न भोक्तव्यं पक्षयोरुभयोरपि
एकादशीच्या दिवशी, दोन्ही पक्षांत, अन्न खाऊ नये.
साग्रीनां प्राशनं प्रोक्तमुभयोः संध्ययोः किल
दोन्ही संध्याकाळीं साग्रीचं सेवन केलं जावं असं सांगितलं आहे.
विशेषाद्भूमिपालानां कथं युक्तमुपोषणम्
राजांसाठी उपवास करणं कसं योग्य आहे, हे विशेष सांगावं.
शास्त्रतो ऽशास्त्रतो वापि यस्त्वया शपथः कृतः
शास्त्रानुसार किंवा शास्त्राविरुद्ध, तू जो काही शपथ घेतला आहेस,
व्रतभङ्गो न ते ऽस्तीह भुक्ष्वं विप्रसमन्वितः
इथे तुझं व्रत भंगलेलं नाही; ब्राह्मणांसोबत जेव.
यो ऽन्यथा मन्यते वाक्यं विप्राणां नृपसत्तम
राजाधिराज, जो कोणी ब्राह्मणांच्या शब्दांचा वेगळा अर्थ घेतो,
तच्छ्रुत्वा वचनं रोद्रं राजा कोपसमन्वितः
ती कठोर वचनं ऐकून राजा रागाने भरून गेला.
सर्वेषामेव भूतानां भवन्तो मार्गदर्शिनः
सर्व जीवांसाठी तुम्ही मार्ग दाखवणारे आहात,
विमार्गगामिनां चैतन्मतं न सात्वतां क्वचित्
पण जे मार्गभ्रष्ट होतात, त्यांच्यासाठी सात्वतांमध्ये हे मत कधीच मान्य नाही.
तत्र वाक्यानि शृणुत वैष्णवा चारलक्षणे
आता वैष्णवांच्या आचारधर्माबद्दलची वचने ऐका.
एका दश्यां न भोक्तव्यं पक्षयोरुभयोरपि
एकादशीच्या दिवशी, दोन्ही पक्षांमध्ये, जेवू नये.
क्रीडेन्नाक्षैस्तु धर्मज्ञो नाश्नीयाद्धरिवासरे
धर्म जाणणाऱ्याने पाशा खेळू नये आणि हरिवासराला जेवू नये.
एकादश्यां भोजनं च पतनस्यैव कारणम्
एकादशीला जेवण केल्यानेच पतन होतं.
को हि संचेष्टमानस्तु भुनक्ति हरिवासरे
हरिवासराला कोण सक्रिय असताना जेवतो?
उत्तराशास्थितैर्विप्रैर्विष्णुधर्मपरायणैः
उत्तर दिशेला स्थिर असलेल्या, विष्णुधर्माला समर्पित ब्राह्मणांनी,
नोपक्षीणशरीरो ऽहं नामयावी द्विजोत्तमाः
द्विजश्रेष्ठांनो, माझं शरीर क्षीण नाही आणि मी फसवणूक करणारा नाही.
धर्मभूषणसंज्ञेन रक्ष्यमाणे धरातले
धर्माचे भूषण म्हणून ओळखले जाणारे पृथ्वीचे रक्षण करत असताना,
एवं ज्ञात्वा द्विजश्रेष्ठा वैष्णवव्रतशालिनः
हे जाणून, द्विजश्रेष्ठ, जे वैष्णवव्रत पाळतात,
असंपरीक्ष्य ये दद्युः प्रायश्चित्तं द्विजातयः
जे द्विज योग्य तपासणी न करता प्रायश्चित्त देतात,
देवो वा दानवो वापि गन्धर्वो राक्षसो ऽपि वा
तो देव असो, दानव असो, गंधर्व असो किंवा राक्षस असो,
हरिर्वापि हरो वापि मोहिनीजनको ऽपि वा
किंवा हरि, हर किंवा मोह निर्माण करणारा असो,
यो हि रुक्माङ्गदो राजा विख्यातो भूतले द्विजाः
द्विजांनो, तो राजा रुक्मांगद पृथ्वीवर फार प्रसिद्ध आहे.
द्युपतेः क्षीयते तेजो हिमवान्परिवर्त्तते
स्वर्गाचा अधिपतीचा तेज कमी होतं आणि हिमालयही बदलतो.
तथापि न त्यजे विप्रा व्रतमेकादशीदिने
तरीसुद्धा, ब्राह्मणांनो, एकादशीच्या दिवशी तो आपलं व्रत सोडत नाही.
ग्रामेषु देशेषु परेषु वापि ये भुञ्जते रुक्मविभूषणस्य
गावात, प्रदेशात किंवा इतर कुठेही, जे रुक्मविभूषित संपत्तीचा उपभोग घेतात—
हरेर्दिने सर्वमखप्रधाने पापापहे धर्मविवर्द्धने च
—हरीच्या दिवशी, सर्व यज्ञांमध्ये श्रेष्ठ, पाप नष्ट करणारा आणि धर्म वाढवणारा—
एंवविधे प्रोद्गत एव शब्दे यद्यस्मि भोक्ता वृजिनस्य कर्त्ता
—अशा वेळी, जर कोणाला पाप खाणारा किंवा करणारा म्हणून जाहीर केलं गेलं—