प्रायश्चित्तं तु हत्यायामातुरस्यौषधं प्रिये
कोणत्याही माणसाने केलेल्या हत्या या पापाचे प्रायश्चित्त म्हणजे आजारी माणसासाठी औषधासारखे असते, प्रिय.
यद्वेदैर्गीयते सुभ्रु उपाङ्गैर्यत्प्रगीयते
सुंदर भुवई असलेल्या तुझ्यासाठी, जे वेदांत गायलं जातं आणि त्यांच्या उपवेदांत म्हटलं जातं,
रटन्तीह पुराणानि भूयो भूयो वरानने
हे सुंदर मुख असलेल्या, ती इथे पुन्हा पुन्हा पुराणे म्हणते.
पुराणमन्यथा मत्वा तिर्यग्योनिमवाप्नुयात्
जो पुराणांचा अर्थ वेगळा समजतो, त्याला पशूंच्या योनीत जन्म घ्यावा लागतो.
पितरं को न वन्देत मातरं को न पूजयेत्
आपल्या वडिलांना कोण वंदन करणार नाही? आपल्या आईला कोण पूजणार नाही?
को हि दूषयते वेदं ब्राह्मणं को निपातयेत्
वेदांचा अपमान कोण करील? ब्राह्मणाला खाली पाडायला कोण धजावेल?
को गच्छेत्परदारान् हि को भुङ्क्ते हरिवासरे
दुसऱ्याच्या पत्नीपाशी कोण जाईल? हरिदिनाला कोण जेवेल?
यद्भोजनेनात्मनिपातकारिणा यमस्य रवातेषु चिरं सुलोचने
सुंदर डोळ्यांनो, जो पाप करणाऱ्याच्या हातून अन्न खातो, त्याला यमाच्या राज्यात फार काळ दुःख भोगावं लागतं.
येषां वाक्येन युक्तो ऽयं राजा कुर्याद्धि भोजनम्
ज्यांच्या बोलण्यावर हा राजा चालतो, त्यांच्याकडूनच त्याने अन्न घ्यावे.
गौतमादीन्समाहूय मोहिनीपार्श्वमानयत
गौतम आणि इतरांना बोलवा आणि त्यांना मोहिनीच्या जवळ आणा.
मोहिनी सहिता राज्ञा ववन्दे कार्यतत्परा
मोहिनी राजासोबत, आपलं काम मनापासून करत, आदराने त्यांना वंदन करते.
आसनेषु महीपाल ज्वलदग्निसमप्रभाः
राजा, आपल्या आसनांवर ते जणू काही प्रज्वलित अग्नीप्रमाणे तेजस्वी दिसत होते.
वयं समागता देवि नानाशास्त्रविशारदाः
देवी, आम्ही सर्वजण वेगवेगळ्या शास्त्रात निपुण आहोत आणि एकत्र आलो आहोत.
तच्छत्वा वचनं तेषां मोहिनी ब्रह्मणः सुता
ब्रह्माची कन्या मोहिनीने त्यांचे बोलणे ऐकले.
संदेहस्तु जडौ ह्येष स्वल्पो वा स्वमतिर्यथा
हा संदेह फक्त जड किंवा कमी समज असणाऱ्यांमध्येच असतो.
अन्नाधारमिदं सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम्
संपूर्ण जग, स्थावर आणि जंगम, अन्नावरच आधारलेलं आहे.
कर्कन्धुमात्रं प्रहुतं पुरोडाशं हि देवताः
कर्कंधू फळ किंवा पुरोडाशाचे अगदी थोडेही अर्पण केले तरी देवता ते स्वीकारतात.
पिपीलिकापि क्षुधिता मुखेनादाय तण्डुलम्
भुकेली मुंगीही आपल्या तोंडाने तांदळाचे दाणे उचलते.
अयं खादति नान्नाद्यं संप्राप्ते हरिवासरे
जो हरिवासराच्या दिवशी अन्न खातो, त्याने खरं तर अन्न खाल्लंच नाही असं समजावं.
विधावानां यतीनां च युज्यते व्रतसेवनम्
व्रतांना निष्ठ असणाऱ्यांसाठी आणि संयमी लोकांसाठी व्रताचं पालन करणं योग्य आहे.
सोंऽधे तमसि मज्जेत यावदिन्द्राश्चतुर्द्दश
तो माणूस चौदा इंद्रांच्या काळाइतक्या काळासाठी अंधारात बुडतो.
प्रजासंरक्षणं त्यक्त्वा चतुर्वर्गफलप्रदम्
प्रजांची रक्षा करणं सोडून दिलं, तर त्या चार पुरुषार्थांचं फळ मिळत नाही.
शूद्राणां द्विजसेवा च लोकरक्षा महीभृताम्
शूद्रांनी द्विजांची सेवा करणं आणि राजांनी लोकांची रक्षा करणं हे त्यांचं कर्तव्य आहे.
अज्ञानाद्वा प्रमादाच्च पतितः स न संशयः
अज्ञानामुळे किंवा दुर्लक्षामुळे कोणी पडलं, यात काहीच शंका नाही.
सुबुद्ध्याचारशीलश्च वेदोक्तं त्यजति द्विजाः
ज्याचं वर्तन, बुद्धी आणि स्वभाव चांगला आहे, असा द्विज जर वेद सांगतात ते सोडतो, तर तो दोषी ठरतो.
एकान्तशीलो नृपतिर्भृत्यः कर्मविवर्जितः
जो राजा एकटा राहतो किंवा जो नोकर आपलं काम करत नाही, तो योग्य नाही.
अयं हि नियमोपेतो हरिपूजनतत्परः
हा माणूस नियम पाळणारा आणि हरिपूजेला समर्पित आहे.
व्यपोह्य हरिपूजां वै ब्रह्महत्यां तु विन्दति
पण जर त्याने हरिपूजा सोडली, तर त्याला ब्राह्मणहत्येचा पाप लागतो.
अन्नात्प्रभवति प्राणः प्राणाद्देहविचेष्टनम्
अन्नामुळे प्राण निर्माण होतो; प्राणामुळे शरीर चालतं.
एवं ज्ञात्वा मया राजा बोध्यमानो न बुद्ध्यति
हे सर्व मी राजाला समजावलं, तरीही तो समजत नाही.