चन्द्रांशुधवले लोके नातितीव्रे दिवाकरे
चंद्राच्या प्रकाशाने उजळलेल्या जगात, जिथे सूर्याचा तापही फार नव्हता,
यत्रोत्सुकैः प्रयातैस्तु भूमिपालैः समन्ततः
जिथे राजे उत्सुकतेने सर्वत्र जात होते,
मोहिनी रमयामास तत्काले हृच्छयार्दिता
त्या वेळी, प्रेमाने व्याकुळ झालेली मोहिनी सर्वांना आनंद देत होती.
वनेषु गिरिशृङ्गेषु नदीनां संगमेषु च
वनांमध्ये, डोंगरशिखरांवर आणि नद्यांच्या संगमावर,
मलये मन्दरे विन्ध्ये महेन्द्रे विबुधालये
मलय, मंदार, विंध्य, महेंद्र आणि देवांच्या निवासस्थानी,
अन्येषु चैव राजानं स्वर्गस्थानादिकेषु च
इतर ठिकाणी आणि स्वर्गात असलेल्या राजांमध्येही,
राजापि मोहिनीं प्राप्य सर्वं कृत्यं परित्यजन्
राजासुद्धा मोहिनी मिळाल्यावर सर्व कर्तव्ये सोडून दिली.
व्रतं नोपेक्षते तत्तु अतिमुग्धो ऽपि पार्थिवः
राजा अत्यंत मोहून गेला तरी, त्या व्रताची उपेक्षा केली नाही.
एवं प्रकीडतस्तस्य पूर्णे संवत्सरे गते
अशा प्रकारे तो खेळत असताना, वर्ष पूर्ण झाले.
निद्राछेदकरो विष्णोः स मासः पुण्यदायकः
तो विष्णूचा महिना, जो पुण्य देतो, त्याने झोप उडवली.
अक्षयं हि भवेत्सर्वं विष्णुलोकप्रदायकम्
जे काही विष्णुलोक देणारे दान दिले जाते, ते कधीच संपत नाही.
न धर्मस्तु दया तुल्यो न ज्योतिश्चक्षुषा समम्
दया ह्या धर्मासारखी दुसरी गोष्ट नाही, आणि डोळ्यासारखे दुसरे प्रकाश नाही.
न भूम्या सदृशं दानं न सुखं भार्यया समम्
भूमी देण्यासारखे दुसरे दान नाही, आणि पत्नीपासून मिळणाऱ्या सुखासारखे दुसरे सुख नाही.
न तपो ऽनशनादन्यन्न दमेन समं शिवम्
उपवास करण्यासारखे दुसरे तप नाही, आणि मनावर संयम ठेवण्यासारखे दुसरे कल्याण नाही.
न धर्मेण समं मित्रं न सत्येन समं यशः
धर्मासारखा दुसरा मित्र नाही, आणि सत्यासारखी दुसरी कीर्ती नाही.
न कार्तिकसमं लोके पावनं कवयो विदुः
ह्या जगात कार्तिक महिन्यासारखे पावन काहीच नाही, हे ज्ञानी लोक जाणतात.
अव्रतो हि क्षिपेद्यस्तु मासं दामोदरप्रियम्
जो कोणी व्रत न पाळता दामोदराला प्रिय असलेला महिना दुर्लक्ष करतो,
तिर्यग्योनिमवाप्नोति सर्वधर्मबहिष्कृतः
तो सर्व धर्मांपासून दूर राहून पशूयोनीत जन्म घेतो.
मोहिनीं मोहसंयुक्तां कथं स बुभुजे वद
मोहाने भरलेल्या मोहिनीचा त्याने कसा उपभोग घेतला, ते मला सांग.
तस्मिन्पुण्यतमे मासे किं चकार नृपोत्तमः
त्या सर्वात पवित्र महिन्यात त्या उत्तम राजाने काय केले?
अतिप्रमुग्धो राजेन्द्रो मोहिनीं वाक्यमब्रवीत्
राजा अत्यंत मोहग्रस्त होऊन मोहिनीला असे म्हणाला:
तवापमानभीतेन नोक्तं किञ्चिदपि क्वचित्
तुझा अपमान होईल या भीतीने कधीच कुठे काही बोललो नाही.
त्वय्यासक्तस्य मे देवि बहवः कार्तिका गताः
देवी, तुझ्यावर आसक्त असताना माझे बरेच कार्तिक महिने गेले.
सो ऽहं कार्तिकमिच्छामि व्रते न पर्य्युपासितुम्
मी कार्तिक व्रत पाळण्याची इच्छा ठेवतो, पण ते व्रत करू शकलो नाही.
इष्टापूर्तौ वृथा तेषां धर्मो द्रुहिणसंभवे
त्यांच्या यज्ञ आणि दानाचे पुण्य व्यर्थ जाते, कारण ते खोटेपणातून जन्मते.
ते भांसं कार्तिके त्यक्त्वा गता विष्ण्वालयं शुभे
ज्यांनी कार्तिक सोडला, ते शुभे, विष्णूच्या निवासस्थानी गेले.
अवश्यं विष्णुरूपत्वं प्राप्यते साधकेन हि
साधकाला नक्कीच विष्णूचे रूप प्राप्त होते.
हृदयायासकर्तॄणि दीपदानाद्दिवं व्रजेत्
ज्यांचे हृदय थकलेले असले तरी जे दिवे देतात, ते स्वर्गात जातात.
कर्तव्यं भक्तिभावेन सर्वदानाधिकं च तत्
हे भक्तिभावाने करावे, कारण ते सर्व दानांपेक्षा श्रेष्ठ आहे.
कार्तिकेन समं प्रोक्तं दीपदानात्प्रबोधनम्
दिपदानाने जे जागरण होते, ते कार्तिक महिन्याच्या पुण्याइतकेच मानले गेले आहे.