इहोपविश्यतां कान्त पर्यङ्के मृदुतूलके
या प्रिये, या मऊशार गादीवर बस.
अद्यापि नहि ते वाञ्छा राज्ये परिनिवर्तते
आजही तुझं राज्यावरचं आकर्षण कमी झालेलं नाही.
यः समर्थं सुतं ज्ञात्वा स्वयं पश्येन्नृपश्रियम्
जो राजा आपल्या समर्थ मुलाला ओळखूनही, स्वतःचं वैभव अजूनही धरून ठेवतो—
सुपुत्राणां पितॄणां हि सुखं याति क्षणं नृप
राजा, चांगल्या मुलांच्या वडिलांचं सुख फक्त क्षणभर टिकतं.
सर्वाश्च प्रकृती राजंस्तवेष्टाः पूर्णपुण्यजाः
राजा, तुझे सर्व प्रजाजन तुझ्यावर प्रेम करतात, ते सगळे पुण्यवान आहेत.
परित्यज्य प्रियासौख्यं कीनाश इव दुर्बलः
आपल्या प्रियेसोबतचं सुख सोडून, तो अगदी अशक्त, मृत्युपंथाला लागलेल्या माणसासारखा झाला आहे.
निष्प्रयोजनमानीता क्षीरसागरमस्तकात्
जणू काही क्षीरसागराच्या शिखरावरून, काहीही कारण नसताना इथे आणलेलं.
यो भार्यां यौवनोपेतां न सेवेदिह दुर्मतिः
ज्याच्याकडे तरुण पत्नी आहे, पण जो तिचा आस्वाद घेत नाही, तो खरोखर मूर्ख आहे.
असेविता व्रजेद्भार्या अदत्तं हि धनं व्रजेत्
पत्नीचं संग न घेतल्यास ती निघून जाते, जसं न दिलेलं धनही जातं.
नालसैः प्राप्यते विद्या न भार्या व्रतसंस्थितैः
आळशी माणसाला विद्या मिळत नाही, आणि व्रतस्थ माणसाला पत्नी मिळत नाही.
नोद्यमी सुखमाप्नोति नाभार्यः संततिं लभेत्
जो प्रयत्न करीत नाही, त्याला सुख मिळत नाही; आणि ज्याची पत्नी नाही, त्याला संतती होत नाही.
अपृच्छन्नैव जानाति अगच्छन्न क्वचिद्व्रजेत्
काही विचारल्याशिवायच तो जाणतो; कुठेही न गेलेला, तो कुठेतरी पोहोचतो.
कस्माद्भूपाल मां त्यक्त्वा धर्माङ्गदगृहे शुभे
राजन, तू मला धर्मांगदाच्या शुभ घरात का सोडून दिलेस?
वीक्ष्यसे राज्यपदवीं समर्थे तनये विभो
हे प्रभो, तुझ्या समर्थ पुत्रामध्येच तुला राजसिंहासन दिसते.
व्रीडान्वितः पुत्रसमीपवर्ती प्रोवाच वाक्यं नृपतिः प्रियान्ताम्
लाजलेला राजा, आपल्या पुत्राजवळ उभा राहून त्याला आवडेल असे बोलला.
श्रमातुरस्य निद्रा मे प्रवृत्ता मुखदायिनी
थकलेल्या मला झोप आली आहे, जी चेहऱ्यावर शांती आणते.
पूजयस्व यथान्या ममेषा पत्नी प्रिया मम
तिने दुसरी कोणती असती, तशीच तिचा सन्मान कर; ती माझी पत्नी आहे, मला फार प्रिय आहे.
निर्वातवातसंयुक्तं सर्वर्तुसुखदायकम्
मंद वाऱ्यांसह मिळून, ते सर्व ऋतूंमध्ये सुख देणारे आहे.
शयनं प्राप्य कष्टात्ते अभाग्यो हि धनं यथा
पलंगावर पोहोचल्यानंतरही, तू दु:ख भोगतोस, जणू धन असूनही दुर्दैवी आहेस.
यद्व्रवीषि वचो देवि तत्करोमि न संशयः
देवी, तू जे काही सांगशील, ते मी नक्की करीन; यात शंका नाही.
ममोद्वाहेन निर्विण्णान्निराशान्कामभोगयोः
माझ्याशी विवाह केल्यावर, तुला इच्छा आणि सुख यांचा आशा राहिला नाही.
मूर्घ्नि कीलं कनिष्ठाख्यं यो हि राजन्निखानयेत्
राजन, जो कुणी 'कनिष्ठा' नावाचा खिळा डोक्यावर ठेवतो—
पतिव्रताश्रुदग्धायाः का शान्तिर्मे भविष्यति
पतिव्रता स्त्रीच्या अश्रूंनी जळल्यावर, मला कशी शांती मिळेल?
किं पुनः प्राकृतं भूप त्वादृशीं तथा
राजन, मग तुझ्यासारख्या सामान्य स्त्रीचे काय?
तव स्नेहनिबद्धाङ्गी संभोजयति षड्रसैः
तुझ्यावर प्रेमाने बांधलेली ती, सहा रसांच्या पदार्थांनी तुझे आदरातिथ्य करते.
एवंविधा हि शतशो नार्यः संति गृहे तव
अशा शेकडो स्त्रिया तुझ्या घरात आहेत.
मोहिनी वचनं श्रुत्वा व्रीडितो ह्यभवन्नृपः
मोहिनीचे बोल ऐकून राजा लाजला.
इङ्गितज्ञः सुतो ज्ञात्वा दशावस्थागतां नृपम्
हावभाव ओळखणाऱ्या पुत्राने, राजाची अवस्था समजली.
मातृः सर्वाः समाहूय संध्यावलिपुरोगमाः
त्याने सर्व मातांना, संध्यावली पुढे करून, बोलावले.
विमोहिनी मे जननी नवोढा ब्राह्मणः सुता
विमोहिनी माझी आई आहे, ती नुकतीच लग्न झालेली आणि ब्राह्मणाची मुलगी आहे.