शशिनि क्षीणतां प्राप्ते कच्चिच्छ्राद्धपरो नरः
चंद्र कमी झाल्यावर पुरुष पितरांसाठी विधी करतो का?
निद्रा मूलमधर्मस्य निद्रा पापविवर्द्धिनी
झोप ही अधर्माची मुळ आहे; झोप पाप वाढवते.
नहि निद्रान्वितो राजा चिरं शास्ति वसुंधराम्
झोपेच्या आहारी गेलेला राजा फार काळ पृथ्वीवर राज्य करत नाही.
एवमुच्चरमाणं तं तनयो वाक्यमब्रवीत्
असे त्याने बोलताच, त्याच्या मुलाने त्याला उत्तर दिले.
सर्वमेतत्कृतं तात पुनः कर्तास्मि ते वचः
हे सर्व मी केले आहे, बाबा; तुझे सांगणे मी पुन्हा पाळीन.
किं ततः पातकं राजन्यो न कुर्यात्पितुर्वचः
राजासाठी वडिलांचे बोलणे न पाळणे याहून मोठे पाप काय असेल?
न तत्तीर्थफलं भुङ्क्ते यो न कुर्यात्पितुर्वचः
जो वडिलांचे सांगणे पाळत नाही, त्याला तीर्थयात्रेचे फळ मिळत नाही.
त्वदधीनो हि मे धर्मस्त्वं च मे दैवतं परम्
माझा धर्म तुझ्यावर अवलंबून आहे, आणि तूच माझे श्रेष्ठ दैवत आहेस.
किं पुनर्देहवित्ताभ्यां केशदानादिभिर्विभो
मग शरीर, धन किंवा केस दान यांचा काय अर्थ उरतो, प्रभो?
सत्यमेतत्त्वया पुत्र व्याहृतं धर्मवेदिना
तू जे बोललास, मुला, ते खरे आहे; धर्म जाणणाऱ्याचेच ते वचन आहे.
देवाः पराङ्मुखास्तस्य पितरं यो ऽवमन्यते
जो वडिलांचा अपमान करतो, त्याच्याकडून देवता तोंड वळवतात.
जित्वा द्वीपवतीं पृथ्वीं बहुभूपालसंवृताम्
द्वीपांनी वेढलेली, अनेक राजांनी भरलेली पृथ्वी जिंकून,
पितुरभ्यधिकः पुत्रो यद्भवेत्क्षितिमण्डले
जर पुत्र पृथ्वीवर वडिलांपेक्षा मोठा झाला,
त्वया साधयता भूपान्यथा हरिदिनं शुभम्
राजा, तू इतर राजांना जसे हरिणे केले तसे जिंकले आहेस.
क्क गतस्तु भवांस्तात निवेश्य मयि संपदः
बाबा, तू संपत्ती माझ्याकडे सोपवून कुठे गेलास?
मन्ये निर्वेदमापन्न इमां सृष्ट्वा प्रजापतिः
माझ्या मते, सृष्टी निर्माण करून सृष्टीकर्ता निराश झाला असावा.
मन्ये भूधरजातेयमथवा सागरोद्भवा
माझ्या मते ती पर्वतावरून जन्मलेली असावी, किंवा कदाचित समुद्रातून उगवलेली असावी.
बालाग्रशतभागो हि व्यलीको नोपपद्यते
तिच्यात केसाच्या टोकाच्या शतांशाइतकीही चूक सापडत नाही.
एवं विधा मे जननी यदि स्यात्को ऽन्यो ऽस्ति मत्तः सुकृती मनुष्यः
अशी स्त्री जर माझी आई असती, तर माझ्यापेक्षा भाग्यवान दुसरा कोण असू शकतो?
सत्य ते जननी पुत्र संप्राप्ता मन्दरे मया
बाळा, तुझी आई मला खरोखर मंदार पर्वतावर सापडली.
कुर्वन्ती दारुणं पुत्र तपो देवगिरौ पुरा
पूर्वी देवगिरीवर तिने कठोर तपस्या केली होती, बाळा.
मन्दरे पर्वतश्रेष्ठे बहुधातुसमन्विते
मंदार हा अनेक धातूंनी समृद्ध असा श्रेष्ठ पर्वत आहे.
स्थिता गानपरा दृष्टा मया तत्र सुदर्शना
तेथे मी तिला पाहिले, ती गाण्यात मग्न होती आणि तिचे रूप अतिशय सुंदर होते.
अनङ्गबाणसंविद्धो व्याधविद्धो यथा मृगः
कामदेवाच्या बाणांनी जखमी झाल्यासारखी, जशी एखादा हरिण शिकाऱ्याच्या बाणाने जखमी होतो.
वृतश्चैवापि भर्तृत्वे किञ्चित्प्रार्थनया सह
ती थोड्याशा विनंतीनंतर पत्नी म्हणून निवडली गेली.
सेयं भार्या विशालाक्षी कृता भूधरमस्तके
ही विशाल नेत्रांची स्त्री पर्वताच्या शिखरावर माझी पत्नी झाली.
दिनत्रयेण त्वरितः संप्राप्तस्तव सन्निधौ
तीन दिवसांत मी घाईने तुझ्या समोर आलो.
इयं हि जननी पुत्र तव प्रीतिविवर्द्धिनी
हीच तुझी आई, बाळा, जी तुझ्या आनंदात वाढ करते.
तत्पितुर्वचनं श्रुत्वा हयसंस्थामरिन्दमः
वडिलांचे शब्द ऐकून, शत्रूंचा पराभव करणारा आपल्या घोड्यावर बसला.
प्रसीद देवि मातस्त्वं भृत्यो दासः सुतस्तव
देवी, आई, कृपा कर; मी तुझा सेवक आहे, तुझा मुलगा आहे.