अवरुह्य हयाद्राजा समुत्थाप्य सुतं विभो
राजा घोड्यावरून खाली उतरला आणि आपल्या मुलाला उचलून उभं केलं.
मूर्ध्नि चैवमुपाघ्राय उवाच तनयं तदा
मग त्याने मुलाच्या डोक्याचा वास घेतला आणि त्याच्याशी बोलला.
न्यायागतेन वित्तेन कोशं पुत्र बिभर्षि च
मुला, तू न्यायाने मिळवलेल्या संपत्तीने कोश सांभाळतोस ना?
कच्चित्ते कान्तशीलत्वं कच्चिद्वक्ताः न निष्ठुरम्
तुझं वागणं सौम्य आहे ना? तू कधी कठोर बोलत नाहीस ना?
कच्चिद्वचनकर्तारस्तनयाश्च पितुः सदा
तुझे मुलं नेहमी वडिलांच्या शब्दाचं ऐकतात ना?
कच्चिद्विवादान्विप्रेस्तु समं नेक्षस आत्मज
मुला, वाद करणाऱ्यांकडे तू नेहमी सारख्याच नजरेने पाहतोस ना?
तुलामानानि सर्वाणि ह्यन्नादीनां सदेक्षसे
तू अन्न वगैरे सर्व वस्तूंच्या मापांची आणि वजनांची नेहमी तपासणी करतोस ना?
कच्चिन्न द्यूतपानादि वर्तते विषये तव
तुझ्या राज्यात जुगार, मद्यपान किंवा असं काही घडत नाही ना?
न दानैर्जीर्णवस्त्रैश्च नोपजीवन्ति मानवाः
लोक फाटकी कपडे देऊन जगत नाहीत.
कच्चिच्च मातरः सर्वा ह्यविशेषेण पश्यसि
तू सर्व मातांना एकसमान मानतोस ना?
शशिनि क्षीणतां प्राप्ते कच्चिच्छ्राद्धपरो नरः
चंद्र कमी झाल्यावर पुरुष पितरांसाठी विधी करतो का?
निद्रा मूलमधर्मस्य निद्रा पापविवर्द्धिनी
झोप ही अधर्माची मुळ आहे; झोप पाप वाढवते.
नहि निद्रान्वितो राजा चिरं शास्ति वसुंधराम्
झोपेच्या आहारी गेलेला राजा फार काळ पृथ्वीवर राज्य करत नाही.
एवमुच्चरमाणं तं तनयो वाक्यमब्रवीत्
असे त्याने बोलताच, त्याच्या मुलाने त्याला उत्तर दिले.
सर्वमेतत्कृतं तात पुनः कर्तास्मि ते वचः
हे सर्व मी केले आहे, बाबा; तुझे सांगणे मी पुन्हा पाळीन.
किं ततः पातकं राजन्यो न कुर्यात्पितुर्वचः
राजासाठी वडिलांचे बोलणे न पाळणे याहून मोठे पाप काय असेल?
न तत्तीर्थफलं भुङ्क्ते यो न कुर्यात्पितुर्वचः
जो वडिलांचे सांगणे पाळत नाही, त्याला तीर्थयात्रेचे फळ मिळत नाही.
त्वदधीनो हि मे धर्मस्त्वं च मे दैवतं परम्
माझा धर्म तुझ्यावर अवलंबून आहे, आणि तूच माझे श्रेष्ठ दैवत आहेस.
किं पुनर्देहवित्ताभ्यां केशदानादिभिर्विभो
मग शरीर, धन किंवा केस दान यांचा काय अर्थ उरतो, प्रभो?
सत्यमेतत्त्वया पुत्र व्याहृतं धर्मवेदिना
तू जे बोललास, मुला, ते खरे आहे; धर्म जाणणाऱ्याचेच ते वचन आहे.
देवाः पराङ्मुखास्तस्य पितरं यो ऽवमन्यते
जो वडिलांचा अपमान करतो, त्याच्याकडून देवता तोंड वळवतात.
जित्वा द्वीपवतीं पृथ्वीं बहुभूपालसंवृताम्
द्वीपांनी वेढलेली, अनेक राजांनी भरलेली पृथ्वी जिंकून,
पितुरभ्यधिकः पुत्रो यद्भवेत्क्षितिमण्डले
जर पुत्र पृथ्वीवर वडिलांपेक्षा मोठा झाला,
त्वया साधयता भूपान्यथा हरिदिनं शुभम्
राजा, तू इतर राजांना जसे हरिणे केले तसे जिंकले आहेस.
क्क गतस्तु भवांस्तात निवेश्य मयि संपदः
बाबा, तू संपत्ती माझ्याकडे सोपवून कुठे गेलास?
मन्ये निर्वेदमापन्न इमां सृष्ट्वा प्रजापतिः
माझ्या मते, सृष्टी निर्माण करून सृष्टीकर्ता निराश झाला असावा.
मन्ये भूधरजातेयमथवा सागरोद्भवा
माझ्या मते ती पर्वतावरून जन्मलेली असावी, किंवा कदाचित समुद्रातून उगवलेली असावी.
बालाग्रशतभागो हि व्यलीको नोपपद्यते
तिच्यात केसाच्या टोकाच्या शतांशाइतकीही चूक सापडत नाही.
एवं विधा मे जननी यदि स्यात्को ऽन्यो ऽस्ति मत्तः सुकृती मनुष्यः
अशी स्त्री जर माझी आई असती, तर माझ्यापेक्षा भाग्यवान दुसरा कोण असू शकतो?
सत्य ते जननी पुत्र संप्राप्ता मन्दरे मया
बाळा, तुझी आई मला खरोखर मंदार पर्वतावर सापडली.