तत्राश्चर्याण्यनेकानि द्रष्टुकामस्तवाज्ञया
तेथे, तुझ्या आज्ञेने, मला अनेक अद्भुत गोष्टी पाहायची इच्छा आहे.
राज्यशासनजं भारं दुर्वहं यच्च भूमिपैः
राज्यकारभाराचा भार, जो राजेपदामुळे येतो, तो भूमिपतींना पेलणे कठीण असतो.
तच्छत्वा वचनं राज्ञो वामदेवो ऽब्रवीदिदम्
मग राजाच्या शब्दावर वामदेव असे म्हणाले.
यत्क्लेशात्पितरं प्रेम्णा विमोचयति सर्वदा
जो कोणी प्रेमाने नेहमी आपल्या वडिलांना दुःखातून मुक्त करतो—
तस्य भागीरथीस्नानमहन्यहनि जायते
त्याला रोज गंगेच्या स्नानाचे पुण्य मिळते.
नो शुद्धिस्तस्य पुत्रस्य इतीत्थं वैदिकी श्रुतिः
पण अशा व्यक्तीचा पुत्र शुद्ध होत नाही, असे वैदिक श्रुती सांगते.
हरिप्रसादात्ते जातो वंशे पुत्रः स पुण्यकृत्
हरीच्या कृपेने तुझ्या कुळात पुण्य करणारा पुत्र जन्माला आला.
ययौ शीघ्रगतिः श्रीमान्सदागतिरिव स्वयम्
तो तेजस्वीपणे, जणू सत्कर्माचा मार्गच स्वतः आहे असे वाटावे, अशा वेगाने निघून गेला.
सर्वाश्चर्याणि राजेन्द्रः सरांस्युपवनानि च
राजा, तिथे सर्व अद्भुत गोष्टी, तलाव आणि बागा होत्या.
भ्रामयित्वा गिरिं श्वेतं गन्धमादनमेव च
त्याने श्वेत पर्वत आणि गंधमादन यांच्याभोवती प्रदक्षिणा घातली.
शतसूर्यप्रतीकाशं सर्वतः काञ्चनावृतम्
तो प्रदेश शंभर सूर्यांसारखा तेजस्वी आणि सर्वत्र सोन्याने झाकलेला होता.
तद्भूभागं नगाकीर्णं बहुधातुविभूषितम्
तो प्रदेश डोंगरांनी भरलेला आणि अनेक धातूंनी सजलेला होता.
निम्नागायुतसंपूर्णं धौतं गङ्गाजलैः शुभैः
असंख्य नद्या आणि शुद्ध गंगाजलाने धुतलेला तो भाग होता.
घटप्रमाणैर्नृपते परिपक्वैः सुगन्धिभिः
राजा, तिथे मडक्याएवढी मोठी, पिकलेली आणि सुवासिक फळं होती.
द्विरेफध्वनिसंयुक्तं कोकिलस्वरनादितम्
मधमाश्यांच्या गुंजारवाने आणि कोकिळांच्या गाण्याने तो परिसर निनादत होता.
संपश्यमानो नृपतिर्विवेश स महागिरिम्
हे सर्व पाहून राजा त्या महान पर्वतात शिरला.
स वीक्षते यावदसौ समन्तात्तावत्समस्तं द्रुमपक्षिसंघम्
त्याने आजूबाजूला पाहिलं आणि सर्व झाडं व पक्ष्यांचा समूह त्याला दिसला.
उपप्लवन्तं तरसा महीपस्तेनैव सार्द्धं स जगाम तूर्णम्
ते सर्व वेगाने पुढे जात असताना पृथ्वीचा स्वामीही त्यांच्यासोबत धावला.
विमोहितो येन विमुच्य वाहं त्रिविक्रमेणेव विलङ्घ्यमानम्
ज्यामुळे तो गोंधळला, वाहन सोडून जणू त्रिविक्रमासारखा उडी मारली.
गिरौ स्थितां तप्तसुवर्णभासं कामस्य यष्टीमिव निर्मितां च
पर्वतावर त्याने वितळलेल्या सोन्यासारखी तेजस्वी, जणू कामासाठी घडवलेली कांडी पाहिली.
क्षमास्वरूपामिव वै रसाया गिरेः सुताया इव रूपराशिम्
ती कांडी पृथ्वीच्या मूर्तीप्रमाणे, पर्वताच्या सारांशासारखी किंवा सौंदर्याचा ढीग वाटत होती.
विकर्षमाणां सहसा त्रिनेत्रं लिङ्गाश्रयं देवविनोदनार्थम्
ती अचानक त्रिनेत्रधारी, लिंगस्वरूप असलेल्या देवासाठी खेचली जाऊ लागली.
विमोहितो ऽसौ निपपात राजा विमोहिनीकामशरेण विद्धः
गोंधळलेल्या राजाला मोहाच्या बाणाने घायाळ केले आणि तो खाली कोसळला.
विसर्पिणं भूमिपतिं सुनेत्रा विलोकयामास कटाक्षदृष्ट्या
सुनेत्रेने त्या फिरणाऱ्या राजाकडे कटाक्षाने पाहिले.
विधूनयन्ती मृगपक्षिसघान्सुवाससा गण्डभुजौ निवार्य
तिने सुंदर वस्त्रांनी गाल आणि बाहू झाकून, प्राणी आणि पक्ष्यांच्या झुंडी दूर केल्या.
त्यक्त्वा हरं पूज्यतमं सुलिङ्गं गगत्वा तु पार्श्वे तमुदारचेष्टा
सर्वात पूज्य हराला, शुभ लिंगाला सोडून, ती उदार हावभावाने त्याच्या जवळ गेली.
रुक्माङ्गदं कामशराभितप्तमुत्तिष्ठ राजन्वशगा तवाहम्
रुक्मांगद, कामाच्या बाणांनी व्याकुळ झालेला राजा, उठ! आता मी तुझ्या अधीन आहे.
तृणीकृतं भूप समुद्वहेथा यन्मामकं रूपमवेक्ष्य हारि
राजा, माझं मोहक रूप पाहूनही तू मला दुर्लक्ष करशील.
धीरो ऽसि विडंबयेथाः किमर्थमात्मानमुदारचेष्टम्
तू धीराचा आहेस; मग असा उदार वागणारा स्वतःचाच उपहास का करतोस?
प्रदाय दानं च सुधर्ममुक्तं भुङ्क्ष्व स्वदासीमिव मां रतिज्ञाम्
धर्मानुसार दान दिल्यावर, प्रेमकलेत निपुण असलेल्या आपल्या दासीसारखी मला उपभोग.