स्वकर्मस्था विकर्मस्था नीता मधुभिदः पदम्
स्वकर्तव्य करणारे किंवा चुकीच्या मार्गावर असणारे, सर्वांना मधुसूदनाच्या चरणी नेले गेले.
श्वपचो ऽपि महीपाल विष्णुभक्तो द्विजाधिकः
राजा, अगदी श्वपचही, जर तो विष्णूभक्त असेल, तर तो ब्राह्मणांपेक्षा श्रेष्ठ ठरतो.
दुर्लभा भूप राजानो विष्णुभक्ता महीतले
राजा, या पृथ्वीवर विष्णूभक्त राजे फारच दुर्मिळ आहेत.
यो न राजा रहेर्भक्तो देवेष्वन्येषु भक्तिमान्
जो राजा नाही, पण हरिभक्त आहे आणि इतर देवतांनाही भक्तीने पूजतो,
एवं व्यतिक्रमस्तस्य नृपतेर्भवति ध्रुवम्
राजाच्या अशा वागणुकीत चुक नक्कीच होते.
तत्त्वया न्यायविहितं कृतं विष्णोः प्रपूजनम्
तुम्ही न्यायाने केलेली विष्णूची पूजा पूर्ण झाली आहे.
इत्येवं भाषमाणं तु वामदेवं नृपोत्तमः
वामदेव असे बोलत असताना, तो श्रेष्ठ राजा—
क्षामये त्वा द्विजश्रेष्ठ नाहमेतादृशो विभो
हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, मला माफ करा; मी असा माणूस नाही, प्रभो.
न विप्रेभ्यो ऽधिका देवा भवन्तीह कदाचन
इथे देव कधीच ब्राह्मणांपेक्षा श्रेष्ठ होत नाहीत.
द्वेष्यो भवति तै रुष्टैः सत्यमेतन्मयेरितम्
ते रागावले की त्यांचा द्वेष होतो; हे मी खरे सांगतो.
नादेयं विद्यते राजन्गृहायातस्य ते ऽधुना
राजा, आता तू माझ्या घरी आलास, म्हणून तुला काही दान नाही.
पटहं वासरे विष्णोः प्रजाभोजनवारणम्
विष्णूच्या दिवशी वाजवला जाणारा ढोल म्हणजे लोकांना जेवण न देण्याचा इशारा असतो.
प्राप्तमेव मया सर्वं त्वदङ्घ्रियुगलेक्षणात्
तुझ्या पायांचे दर्शन झाल्याने मला सर्व काही मिळाले आहे.
तं पृच्छामि द्विजाग्र्यं त्वां सर्वसंदेहभञ्जनम्
हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, सर्व शंका दूर करणारा तूच आहेस, म्हणून मी तुला विचारतो.
या विलोकयते दृष्ट्या मां सदा मन्मथाधिकम्
जी नेहमी मला कामदेवापेक्षा अधिक प्रेमाने पाहते—
तत्र तत्र निधानानि प्रकाशयति मेदिनी
जागोजागी पृथ्वी धनसंपत्ती दाखवते.
सदा भाति मुनिश्रेष्ठ शारदेन्दुप्रभा यथा
ती नेहमी शरदचंद्राच्या प्रकाशासारखी तेजस्वी दिसते, हे श्रेष्ठ मुनी.
अन्नं पचति यत्स्वल्पं तस्मिन्भुञ्जन्ति कोटयः
ती थोडेसे जेवण शिजवते, पण त्यात कोट्यवधी लोक जेवतात.
नावज्ञा क्रियते ब्रह्मन् वाक्येनापि प्रसूप्तया
हे ब्राह्मण, ती झोपेत असली तरी तिच्या बोलण्यात कधीही अवमान होत नाही.
अहमेव धरापृष्ठे पुत्री द्विजवरोत्तम
हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, मीच या पृथ्वीवरची कन्या आहे.
एकद्वीपपतिश्चाहं विदितो धरणीतले
आणि या पृथ्वीवर मी एकाच द्वीपाचा स्वामी म्हणून ओळखला जातो.
मदर्थे येन विप्रेन्द्र समानीता नृपात्मजा
माझ्यासाठी, हे ब्राह्मणश्रेष्ठ, राजाची कन्या आणली गेली.
अथ तेनाधिपतिना रूपद्रविणशालिना
त्या देखण्या आणि श्रीमंत राजाने,
यो गत्वा प्रमदाराज्यं जित्वा ताः प्रमदा रणे
जो स्त्रियांच्या राज्यात गेला आणि त्या स्त्रियांना युद्धात जिंकून आला,
प्रददौ मयि ताः सर्वाः प्रणम्य च पुनः पुनः
त्याने त्या सर्व स्त्रिया मला वारंवार वंदन करून दिल्या.
तानि मे प्रददौ पुत्रो जनन्या तूपवर्णितः
माझ्या मुलाने त्या स्त्रिया मला दिल्या, ज्या त्याच्या आईने वर्णन केल्या होत्या.
पुनरायाति शर्वर्यां मत्पादाभ्यङ्गकारणात्
तो रात्री माझ्या पायांना तेल लावण्यासाठी परत येतो.
प्रबोधयन्प्रेष्यजनान्निद्रया संकुलेन्द्रियान्
तो झोपेने गोंधळलेल्या सेवकांना जागं करतो.
अप्रमेयं मम सुखं वशगा हि प्रिया गृहे
माझं सुख मोजता येणार नाही असं आहे, कारण माझी प्रिय पत्नी घरात माझ्या वश आहे.
वर्तते हि जनः सर्वो ममाज्ञापालकः क्षितौ
खरंच, पृथ्वीवरचे सगळे लोक माझ्या आज्ञेचे पालन करणारे आहेत.