इत्येवं जल्पितं यैस्तु तान्निरस्य समन्ततः
अशा प्रकारे बोलणाऱ्यांना तो सर्व बाजूंनी खोडून काढतो.
संबोधयित्वा बहुशः प्रजानां सुखहेतवे
त्याने लोकांच्या सुखासाठी वारंवार त्यांना समजावलं.
शास्त्रदृष्ट्या तु विदुषो मूर्खान्दण्डनपूर्वकम्
शास्त्रानुसार ज्ञानी लोकांनी मूर्खांना शिक्षा करावी.
तेन मे न सुखं किञ्चिदवलीढं धरातले
म्हणूनच मला या पृथ्वीवर क्षणभरही सुख मिळालं नाही.
स्वेभ्यो वापि परेभ्यो वा या रक्षेच्च प्रजा नृपः
राजाने आपल्या लोकांचं किंवा इतरांचं, कुणाच्याही हातून, प्रजेला नेहमीच संरक्षण द्यावं.
सो ऽहं प्रजाकृते सौम्य संस्थितो नात्मनः क्वचित्
म्हणूनच, सौम्य, मी नेहमी प्रजेसाठी वागलो, स्वतःसाठी कधीच नाही.
न पानद्यूतजं पुत्र कामये ऽहं कदाचन
माझ्या मुला, मी कधीच मद्यपान किंवा जुगारामुळे मिळणाऱ्या सुखांची इच्छा केली नाही.
त्वत्प्रसादादहं पुत्र मृगयाव्याजतो ऽधुना
तुझ्या कृपेने, मुला, मी आता शिकारीच्या निमित्ताने इथे आलो आहे.
भोक्तुकामः प्रियान्कामांस्त्वयि भारं निवेश्य च
प्रिय सुखांचा आस घेऊन, मी हा भार तुझ्यावर सोपवला आहे.
कृते तव महाकीर्तिरकृते नरकस्थितिः
तू कर्तव्य केलंस तर मोठं यश मिळेल; नाही केलंस तर नरकात जावं लागेल.
गुर्वीं राज्यधुरं तात त्वदीयामुद्धराम्यहम्
मुला, मी तुझ्या या मोठ्या राजकारभाराचा भार उचलतो आहे.
पितुर्वाक्यमकुर्वाणः कुर्वन्धर्मानधो व्रजेत्
जो वडिलांचं सांगणं पाळत नाही, तो कितीही धर्माचं आचरण केलं तरी खाली पडतो.
एवमुक्ते तु वचने राजा हृष्टो बभूव ह
ही वचने ऐकून राजा अत्यंत आनंदी झाला.
धर्माङ्गदो ऽपि दृष्टात्मा प्रजा आहूय चाब्रवीत्
धर्मांगदाने, स्वतःवर नियंत्रण ठेवून, प्रजेला बोलावलं आणि सांगितलं.
पितुर्वाक्यं मया कार्यं सर्वथा धर्ममिच्छता
धर्माची इच्छा असलेल्या मला वडिलांचं सांगणं नेहमीच पाळावं लागेल.
मयि दण्डधरे शास्ता न यमो भवति क्वचित्
मी शिक्षा करणारा राजा असताना, यमाला कधीच गरज लागत नाही.
ब्रह्मार्पणप्रयोगेण यजनीयो जनार्दनः
ब्रह्मार्पणाने जनार्दनाची पूजा करावी.
येन वो ह्यक्षया लोका भवेयुर्नात्र संशयः
यामुळे तुम्हाला नक्कीच अक्षय लोक मिळतील—यात काहीच शंका नाही.
ब्रह्मार्पणक्रियायुक्ता भवन्तु ज्ञानकोविदाः
ज्यांना ज्ञानाची जाण आहे, त्यांनी ब्रह्मार्पणासह कर्मे करावीत.
विशेषो हि मयाख्यातो भवतां ब्रह्मसंस्थितिः
मी तुम्हाला ब्रह्माशी एकरूप होण्याची विशेष स्थिती सविस्तर सांगितली आहे.
यदुपोष्यं हरिदिनं तदवश्यमिति स्थितिः
हरिदिन पाळणं हे नक्कीच आवश्यक आहे, असं ठरलेलं आहे.
न दिवा न च शर्वर्यां शेते धर्मां गदः सदा
धर्मानं व्याकुळ झालेला माणूस कधीच झोपत नाही, ना दिवसा ना रात्री.
पटहो रटते नित्यं मृगारिरिपुमस्तके
मृगांचा शत्रू ज्याच्या डोक्यावर आहे, तिथे ढोल नेहमी वाजत असतो.
त्रिविधेषु च कार्येषु देवेशश्चिन्त्यतां हरिः
तीन प्रकारच्या सर्व कृत्यांमध्ये देवांचा देव हरिचा स्मरण करावं.
सूर्ये यो हि कृशाकाशे विसर्गे जगतां पतिः
सूर्यामध्ये जो सूक्ष्म स्वरूपाचा आहे आणि सृष्टीच्या संहाराच्या वेळी जो जगाचा स्वामी आहे—
स्वजातिविहितो ऽप्येवं सन्मार्गे चैव माधवः
आपल्या जातीने सांगितलेलं असलं तरी, योग्य मार्गावर माधवाचं अनुसरण करावं.
विनियोगस्तु तस्यैव सर्वकर्मसु युज्यते
सर्व कर्मांची अर्पण फक्त त्यालाच करावी लागते.
एवं धर्ममवाप्याथ पितां धर्माङ्गदस्य हि
अशा प्रकारे धर्म मिळवून, धर्मांगदाचा वडील—
उवाच भार्यां संहृष्टः स्थितां लक्ष्मीमिवापराम्
त्याने आनंदाने आपल्या पत्नीला, जी समोर उभी असलेली दुसरी लक्ष्मीच जणू होती, बोललं.
उभयोर्जनितः पुत्रः शशाङ्कधवलः क्षितौ
त्यांना दोघांना एक मुलगा झाला, जो चंद्रासारखा शुभ्र होता.