कूर्मास्थिघर्षता येन पावको जनितो महान्
कुर्माच्या हाडांचा घर्षणामुळे तिथे मोठा अग्नि उत्पन्न झाला.
न देवैर्दानवैर्वापि दृष्टो यो हि द्विजोत्तमाः
द्विजश्रेष्ठ, तो ना देवांनी ना दानवांनी कधीच पाहिला आहे.
केयूरघर्षणे येन कृतं देवस्य चक्रिणः
कंकणांच्या घर्षणातून चक्रधारी देवतेचे अलंकार तिथे घडले.
रत्नानां मन्दिरं ह्येष बहुधातुसमन्वितः
खरंच, हा रत्नांचा निवास असून विविध धातूंनी युक्त आहे.
सुराङ्गनानां रतिवर्द्धनो यो रत्नौषधीनां प्रभवो गिरिर्महान्
हा महान पर्वत रत्नौषधींचा स्रोत असून, स्वर्गांगनांच्या आनंदात भर घालतो.
दैर्घ्येण तावन्ति हि योजनानि त्रैलोक्ययष्टीव समुच्छ्रितो ऽसौ
त्याची लांबी त्रैलोक्याच्या स्तंभाइतकी योजनांनी उंचावलेली आहे.
यस्मिन्गतः कश्य पनन्दनो वै विरश्मितामेति विनष्टतेजाः
कश्यपपुत्रा, जो त्यात प्रवेश करतो त्याचा तेज हरपून जातो.
सूर्यतेजोनिहन्तारं मन्दरं तेजसा स्वयम्
मंदार पर्वत स्वतःच्या तेजाने सूर्याचं तेज कमी करतो.
नीलकान्तिमये दिव्ये सप्तयोजनविरतृते
तो निळ्या कांतीचा, दिव्य असून सात योजनांपर्यंत पसरलेला आहे.
दशहस्त प्रमाणं हि विस्तरादूर्द्ध्वसंख्यया
त्याची रुंदी आणि उंची प्रत्येकी दहा हस्तांची आहे.
तस्मिन्बाला द्विजश्रेष्ठाश्चक्रे संगीतमुत्तमम्
त्या पर्वतावर, द्विजश्रेष्ठ, कन्यांनी उत्तम गाणं केलं.
समीपवर्तिनी तस्य भूत्वा लिङ्गस्य भामिनी
तेथे लिंगाजवळ एक तेजस्विनी स्त्री उभी होती.
तस्मिन्प्रवृत्ते राजेन्द्रगीते मन्मथवर्द्धने
राजेंद्र, त्या गाण्याने प्रेमशक्ती वाढली.
न च दैवं न चादैवं गीतं तादृग्बभूव ह
ना दैवाने, ना प्रयत्नाने, असं गाणं कधीच झालं नव्हतं.
मोहिनीमुखनिर्गीतं गीतं सत्वविमोहनम्
मोहिनीच्या तोंडातून ओघळलेलं गाणं सर्व जीवांचं मन मोहून टाकणारं होतं.
कामातुरो भोक्तुमनाश्चचाल तां मोहिनीं पार्वतिदृष्टिलज्जः
इच्छेने पछाडलेला आणि आनंद घेण्याच्या ओढीने, तो मोहिनीपाशी गेला, पण पार्वतीच्या नजरेमुळे त्याला लाज वाटत होती.
संपूज्य बहुशो देवं पीतांबरधरं हरम्
पिवळ्या वस्त्रातील हराची वारंवार पूजा करून,
कृत्वा शून्यं यमपथं जित्वा वैवस्वतं यमम्
त्याने यमाचा मार्ग रिकामा केला आणि वैवस्वत यमावर विजय मिळवला.
आहूय तनयं काले धर्माङ्गदमभाषत
योग्य वेळी त्याने आपल्या मुलाला बोलावलं आणि धर्मांगदाशी बोलला.
परिपालय वीर्येण स्वधर्मे कृतनिश्चयः
आपल्या धर्माचं धैर्याने आणि ठाम निश्चयाने रक्षण कर.
तस्य धर्मस्तथा कीर्तिर्विनस्यति न संशयः
त्याचा धर्म आणि कीर्ती नष्ट होते—यात काहीच शंका नाही.
अवश्य पातकी सो ऽपि विज्ञेयो भुवनत्रये
तो सुद्धा तिन्ही लोकांत पापी म्हणूनच ओळखला जातो.
मातुरुच्चारवज्जातो द्विजिह्वो विषवर्जितः
तो आईच्या मलासारखा जन्मलेला, दोन जिभांचा, पण विषरहित आहे.
प्रकाशयति सर्वत्र स्वकरैरिव भास्करः
तो आपल्या हातांनी सर्वत्र प्रकाश पसरवतो, जणू काही सूर्यच.
स पुत्रो नरकं याति यावदाभूतसंप्लवम्
तो मुलगा सर्व जीवांचा विनाश होईपर्यंत नरकात जातो.
स याति देव सायुज्यं स्तूयमानो दिवि स्थितैः
तो स्वर्गात राहणाऱ्यांनी स्तुती केली जाऊन देवांशी एकरूप होतो.
न भुक्तं नैव सुप्तं तु स्वेच्छया पालने स्थितः
तो आपल्या इच्छेने ना खातो, ना झोपतो, संरक्षणात कायम ठाम असतो.
विष्णुवासरभोक्तॄणां निग्रहे कृतबुद्धिना
विष्णूच्या दिवसांचे सेवन करणाऱ्यांना रोखण्याचा निर्धार त्याने केला आहे.
विरिञ्चिमार्गगाश्चान्ये पार्वत्याश्च स्थिताः परे
इतर काही विरिंचीच्या मार्गाने जातात, तर काही पार्वतीसोबत राहतात.
बालो युवा वा वृद्धो वा गुर्विणी वा कुमारिका
मुलगा असो, तरुण असो, वृद्ध असो, गरोदर स्त्री असो, किंवा कुमारिका असो,