नेदं व्यवस्थितं देव क्षितौ केनापि भूभुजा
हे देवा, पृथ्वीवर कोणत्याही राजाने असे काही ठरवलेले नाही.
प्रवादमानं पटहं सुघोरं प्रलोपमानं ममविश्ममार्गम्
माझ्या अद्भुत मार्गावर घनघोर आवाज करणारा, घुमणारा तो ढोल वाजत होता.
सद्गुणेषु च संतापः स तापो मरणान्तिकः
सद्गुणी लोकांना होणारे दुःख, हे दुःख शेवटी मृत्यूच आणते.
तमुपोष्य कथं सौरे न गच्छति नरस्त्विति
त्याची सेवा करूनही माणूस सूर्याला का पोहोचत नाही?
दशाश्वमेधी पुनरेति जन्म कष्णप्रणामी न पुनर्भवाय
दहा अश्वमेध यज्ञ करणारा पुन्हा जन्म घेतो, पण कृष्णाला नमस्कार करणारा पुन्हा जन्म घेत नाही.
जिह्वाग्रे वर्तते यस्य हरिरित्यक्षरद्वयम्
ज्याच्या जिभेवर 'हरि' हे दोन अक्षरी नाव वसते,
अन्नमश्नन्सुरापक्वं मरणे यो हरिं स्मरेत्
जो माणूस मद्य मिसळलेल्या अन्नाचा आस्वाद घेताना, मृत्यूसमयी हरिचे स्मरण करतो,
स याति विष्णुसायुज्यं विमुक्तो भवबन्धनैः
तो संसाराच्या बंधनांतून मुक्त होऊन, विष्णूशी एकरूप होतो.
यस्मिन्संगीयते सो ऽपि चिन्त्यते पुरुषोत्तमः
जिथे त्याची कीर्ती गायली जाते, तिथेही परमेश्वराचे चिंतन केले जाते.
गङ्गांभः पूतपुण्यत्वे स नरः समतां व्रजेत्
गंगाजलाच्या पावन पुण्यामुळे तो माणूस समत्व प्राप्त करतो.
कथं शासति दुर्मेधास्तस्य वासरसेविनम्
दुष्ट बुद्धीचे लोक, दिवसाचा सार आस्वादणाऱ्यावर कसे राज्य करू शकतील?
तदस्माकं कृतं मानं मे तत्त्वं नावबुध्यसे
हे सन्मान आम्ही दिले; त्याचे खरे स्वरूप तुला समजले नाही.
कृत्स्नायासेन संयुक्तः स तैर्निग्राह्यते पुनः
जो पूर्ण प्रयत्नाने थकला आहे, त्याला ते पुन्हा बांधून ठेवतात.
स्वामिप्रसादात्सिद्धास्ते विनिन्युर्व्वै नियोगिनम्
स्वामीच्या कृपेने त्या सिद्ध लोकांनी नेमलेल्या व्यक्तीला मार्गदर्शन केले.
कथं संयमिता तेषां बाल्याद्भास्करनन्दन
हे सूर्यपुत्रा, ते लहानपणापासून कसे संयमित राहतात?
करोमि तव साहाय्यं हरिभक्तैर्न भास्करे
मी तुझी मदत करीन, पण हरिभक्तांसोबत नाही, हे सूर्य.
सर्वेषामेव देवानामादिस्तुपुरुषोत्तमः
सर्व देवांमध्ये परमेश्वर हा सर्वश्रेष्ठ आहे.
व्याजेनापि कृता यैस्तु द्वादशी पक्षयोर्द्वयोः
जे लोक अगदी दिखाव्यासाठीसुद्धा, दोन्ही पक्षातील द्वादशी पाळतात,
विपर्ययो ब्रह्मपदात्सुपुण्यात्कृतेव मार्गे सह विष्णुभक्तैः
ब्रह्मपदापासून उलटफेर झाला, तरी मोठ्या पुण्यामुळे, जणू विष्णुभक्तांसोबत मार्गावर केलेल्या कृत्यासारखेच फळ मिळते.
नाहं गच्छामि योगान्तं पुनरेव जगत्पते
मी योगाचा शेवट गाठू शकत नाही, हे जगाच्या अधिपते, पुन्हा पुन्हा.
तमेकं देवताश्रेष्ठं संप्राप्ते हरिवासरे
हरिवासर येताच, मी त्या एकमेव श्रेष्ठ देवतेकडे जातो.
स मे शत्रुर्महान्देव तेन लुप्तः पटो मम
तो माझा मोठा शत्रू आहे, हे देव; त्याच्यामुळे माझा वस्त्र हरवला.
कृतकृत्यो भविष्यामि गयापिण्डप्रदो यथा
मी कृतार्थ होईन, जसा गया येथे पिंडदान करणारा होतो.
उपोषितः स्तुतोवापि न नियम्या मया हि ते
ते उपवास असो वा स्तुती, मी त्यांना कधीच रोखू शकत नाही.
सौतिरुवाच
सूत म्हणाला:
र्चितयामास देवेशो विरिञ्चिः कुशलाञ्छनः
देवतांचा स्वामी विरिंची, सृष्टी करण्यात कुशल, त्याने त्यांना निर्माण केले.
भूतत्रासनमात्रं तु रूपं स जगृहे विभुः
सर्वशक्तिमान परमेश्वराने केवळ भूतांना भय वाटावे म्हणून एक रूप घेतले.
सर्वयोषिद्वरा देवीमनसा निर्भिता बभौ
सर्व स्त्रियांमध्ये श्रेष्ठ असलेली देवी, तिचे मन अढळ राहून, तेजाने चमकत होती.
दृष्ट्वा पितामहस्तां तु रूपद्रविणसंयुताम्
ती रूप आणि संपत्तीने सजलेली आहे हे पाहून पितामह तिला पाहू लागला.
प्रत्यवायभयाद्ब्रह्या चक्षुषी संन्यमीलयत्
पापाची भीती वाटून ब्रह्मदेवाने आपली डोळे मिटली.