तेषां मध्ये ऽविशत्सौरिः सव्रीडेव वधूर्यथा
त्यांच्या मध्ये, शौरि लाजाळू वधूसारखा प्रवेशला.
ते प्रविष्टं यमं दृष्ट्वा सकायस्थं सनारदम्
त्यांनी यमाला, देहासह आणि नारदासोबत आलेला पाहिले.
संप्राप्तो हि लोककरं द्रष्टुं देवं पितामहम्
तो तर जगाचा कर्ता, देव, पितामह यांना पाहण्यासाठी आला होता.
सो ऽयमभ्यागतः कस्मात्कञ्चित्क्षेमं दिवौकसाम्
हा येथे आला आहे—तो देवतांसाठी काही कल्याण घेऊन आला आहे का?
लेखकः समनुप्राप्तो दैन्येन महतान्वितः
लेखक मोठ्या दुःखाने भरून, तेथे पोहोचला.
यन्न दृष्टं श्रुन्त वापि तदिहैव प्रदृश्यते
जे पूर्वी कधी पाहिले किंवा ऐकले नव्हते, ते इथेच दिसत आहे.
निपपाताग्रतो विप्रा ब्रह्मणो रविनन्दनः
सूर्यपुत्र ब्रह्मदेवांच्या पुढे पडला, हे विप्रहो,
परिभूतो ऽस्मि देवेश यन्मार्जितपटः कृतः
देवतांच्या स्वामी, माझा लेख मिटवला म्हणून मी अपमानित झालो आहे.
एवं ब्रुवन्स निश्चेष्टो बभूव द्विजसंत्तमाः
असे सांगून तो हलचाल न करता राहिला, हे श्रेष्ठ द्विजांनो.
योर्ऽथं रोदयते लोकान्सर्वान्स्थावरज गमान्
जो सर्व स्थावर-जंगम जीवांना धनासाठी रडवतो,
अथवा सत्यगाथेयं लौकिकी प्रतिभाति नः
किंवा कदाचित ही लोकातील खरी म्हण आपल्याला खरी वाटते:
नहि दुष्कृतकर्मा हि नरः प्राप्नोति शोभनम्
वाईट कर्म करणारा मनुष्य कधीच चांगले फळ मिळवत नाही.
लोकानां समचित्तानां मतं ज्ञात्वा हि वेधसः
सर्व लोकांमध्ये समदृष्टी असणाऱ्यांचं आणि सृष्टीकर्त्याचं मत समजून घेतलं.
भुजाभ्यां साधुपीनाभ्यां लोकमूर्तिरुदारधीः
मजबूत आणि सुडौल भुजा असलेली, उदार मनाची ही लोकांची मूर्ती होती.
सकायस्थमुवाचेदं व्योममूर्तिं रवेः सुतम्
तो आपल्या सोबत्यांसह असताना, आकाशासारख्या रूप असलेल्या, सूर्यपुत्राला असं म्हणाला.
केनापमार्जितो देवपटो लोकपटस्तव
तुझं हे दैवी वस्त्र, म्हणजेच लोकांचं वस्त्र, कोणी स्वच्छ केलं?
अपनेष्यति मार्तण्डे दुःखं हृदयसंस्थितम्
सूर्य तुझ्या हृदयात असलेलं दुःख दूर करील.
विलोक्य वक्त्रं कुशकेतुसूनोः सगद्गदं मन्दमुदीरयन्वचः
कुशकेतूच्या पुत्राचं तोंड पाहून, त्याने हलक्या आणि थरथरत्या आवाजात बोलायला सुरुवात केली.
मरणादधिकं देव यत्प्रतापस्य खण्डनम्
देवा, कीर्तीचं नाश होणं हे मृत्यूपेक्षा जास्त दुःखद आहे.
अन्धकूपे निपतति स चाशु नरके ध्रुवम्
तो अंधाऱ्या विहिरीत पडतो आणि लगेचच नरकात जातो, हे नक्की.
प्रभोर्वित्तं समश्नाति स भवेत्काष्ठकीटकः
जो प्रभूचं धन खातो, तो लाकडातला किडा होतो.
नियोगी नरकं याति यावत्कल्पशतत्रयम्
नियुक्त केलेला मनुष्य तीनशे कल्पांपर्यंत नरकात जातो.
भवेद्वेश्मनि मन्दात्मा आखुः कल्पशतत्रयम्
मंद बुद्धीचा तो मनुष्य, तीनशे कल्पांपर्यंत घरात उंदीर होतो.
भृत्यान्वै कर्मकरणे राज्ञो मार्जारतां व्रजेत्
राजाच्या नोकरांमध्ये, काम करताना, तो माणूस मांजर होतो.
पुण्येन पुण्यकर्तारं पापं पापेन कर्मणा
पुण्य केल्याने पुण्य मिळतं; पाप केल्याने पापाचं फळ मिळतं.
कल्पादौ वर्तमानस्य यावद्यावद्दिनं तव
कल्पाच्या सुरुवातीला, तुझ्या ज्या ज्या दिवसांची गणना आहे, तितके दिवस.
कर्तुं रुक्माङ्गदेनाद्य पराभूतो हि भूभुजा
आज रुक्मांगदाकडून पराभूत झाल्यामुळे, राजा काही करू शकत नाही.
न भुङ्क्ते वासरे विष्णोः सर्वपापप्रणाशने
तो विष्णूच्या दिवशी, जो सर्व पापांचा नाश करतो, काही खात नाही.
विहाय देवपूजां च तीर्थस्नानादिकस्त्रियाम्
एखाद्या स्त्रीसाठी, देवांची पूजा, तीर्थस्नान आणि इतर धार्मिक कृत्ये सोडून देतो.
त्यक्त्वा स्वाध्यायहोमांश्च कृत्वा पापानि भूरिशः
स्वाध्याय आणि होम सोडून, वारंवार पापं करतो.