भग्नो याम्यो ऽभवन्मार्गो द्वादशादित्यतापितः
द्वादश आदित्यांच्या तापाने यमाचा मार्ग तुटून गेला.
देवा नामपि ये लोकास्ते शून्या ह्यभवंस्तथा
देवतांचे लोकही त्याचप्रमाणे ओस पडले.
मुक्त्वैकां द्वादशीं मर्त्या नान्यं जानन्ति ते व्रतम्
द्वादशी सोडून माणसांना दुसरे कोणतेही व्रत माहीत नाही.
नारदो धर्मराजानं गत्वा चेदमुवाच ह
नारदाने धर्मराजाकडे जाऊन हे शब्द सांगितले.
न चापि क्रियते लेख्यं किञ्चिद्दुष्कृतकर्मणाम्
दुष्कृत्य करणाऱ्यांची कुठलीही नोंद केली जात नाही.
कारणं किं न चायान्ति पापिनो येन ते गृहम्
पापी लोक तुझ्या घरी का येत नाहीत, याचे कारण काय?
एवमुक्ते तु वचने नारदेन महात्मना
महात्मा नारदांनी अशी वचने बोलल्यावर,
यो ऽयं नारद भूपालः पृथिव्यां सांप्रतं स्थितः
हे नारद, हा राजा सध्या पृथ्वीवर उभा आहे,
प्रबोधयति राजेन्द्रः स जनं पटहेन हि
राजाधिराज लोकांना ढोलाच्या आवाजाने जागे करतो,
ये केचिद्भुञ्जते मर्त्यास्ते मे दण्डेषु यान्ति हि
जे कोणी माणसे अन्न खातात, ते माझ्या शिक्षेला पात्र होतात.
व्याजेनापि मुनुश्रेष्ठ द्वादश्यां समुपोषिताः
मुनिश्रेष्ठा, जरी खोट्या कारणाने का होईना, जे लोक द्वादशीला उपवास करतात,
द्वादशीसेवनाल्लोकाः प्रायान्ति हरिमन्दिरम्
द्वादशीचे पालन केल्याने लोकांना हरिमंदिर मिळते.
कृत हि नरकाः शून्या लोकाश्चापि दिवौकसाम्
खरंच, नरक रिकामे झाले आहेत आणि देवांचे लोकही तसेच.
एकादश्युपवासस्य माहात्म्येन द्विजोत्तम
एकादशीच्या उपवासाच्या महिम्यामुळे, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण,
समुपोष्य दिनं विष्णोः प्रयान्ति हरिमन्दिरम्
विष्णूच्या दिवशी उपवास करून, ते हरिमंदिरात जातात.
नेत्रहीनः कर्णहीनः संध्याहीनो द्विजो यथा
जसा डोळे नसलेला, कान नसलेला किंवा संध्यावंदन न करणारा द्विज असतो,
त्यक्तकामस्त्वहं ब्रह्मंल्लोकपालत्वमीदृशम्
मी कामना सोडली आहे, हे ब्रह्मन्, आणि म्हणूनच मी जगपालकाचे कर्तव्य निभावतो.
निर्व्यापारो नियोगी तु नियोगे यस्तु तिष्ठति
जो काही करत नाही पण नेमणूक मिळाली आहे, आणि जो त्या नेमणुकीत राहतो,
एवमुक्त्वा यमो विप्रा नारदेन समन्वितः
अशा प्रकारे बोलून, यम नारदांसह, हे विप्रांनो,
स ददर्श समासीनं मूर्तामूरतजनावृतम्
त्याने एकाला बसलेला पाहिला, जो साकार आणि निराकार जीवांनी वेढलेला होता.
स्वभवं भूतनिलयमोङ्काराख्यमकल्मषम्
तो सर्व जीवांचा निवास, शुद्ध, ओंकार नावाने ओळखला जाणारा, त्याचा स्वतःचा स्वभाव होता.
उपास्यमानं विविधैर्लोकपालैर्दिगीश्वरैः
त्याची विविध लोकपाल आणि दिशांचे अधिपती उपासना करत होते.
मूर्तिमद्भिः समुद्रैश्य नदीभिश्च सरोवरैः
साकार असलेल्या समुद्रांनी, नद्यांनी आणि सरोवरांनीही त्याची पूजा केली.
वापीकूपतडागाद्यैर्मूर्तिमद्भिश्च पर्वतैः
वापी, विहिरी, तळे आणि साकार पर्वतांनीही त्याची उपासना केली.
कलाकाष्ठानिमेषैश्च ऋतुभिश्चायनैर्युगैः
कला, काष्ठ, निमेष अशा वेळेच्या विभागांनी, ऋतू, अयन आणि युगांनी,
ऋक्षैर्योगैश्च करणैः पौर्णमासेंदुसंक्षयैः
नक्षत्रे, ग्रहांची संयोग, तिथी, पौर्णिमा आणि चंद्राचा क्षय यांद्वारे,
सत्यानृतैश्च देवेशो वेष्टितो धर्मपावकः
देवतांचा स्वामी, धर्मरूपी अग्नी, सत्य आणि असत्य यांनी वेढला आहे.
सत्त्वेन रजसा चैव तमसा च पितामहः
सत्त्व, रज आणि तम या तिघांनी पितामह वेढला गेला आहे.
वायुना श्लेष्मपित्ताभ्यां मूर्तैरातङ्कनामभिः
वारा, कफ, पित्त आणि रोगरूपी रूपांनी,
अनुक्तैरपि भूतैश्च संवृतो लोककृत्स्वयम्
अजाणता राहिलेल्या जीवांनीही, जगाचा कर्ता स्वतः वेढला आहे.