कर्तव्यो ह्युपवासस्तु अन्यथा नरकं व्रजेत्
उपवास करायलाच हवा; नाहीतर नरकात जावं लागतं.
संततेस्तु विनाशाय संपदां हरणाय च
यामुळे संततीचा नाश होतो आणि संपत्तीही हातून जाते.
सुराया बिन्दुना स्पृष्ट यथा गङ्गाजलन्त्यजेत्
जसं गंगाजलाला जर दारूचा एक थेंब लागला, तर ते टाकून द्यावं लागतं,
एकादशीं द्विजश्रेष्ठाः पक्षयोरुभयोरपि
द्विजश्रेष्ठांनो, एकादशी दोन्ही पक्षात पाळावी.
दानवेभ्यो द्विजश्रेष्ठाः प्रीणनार्थं महात्मनाम्
द्विजश्रेष्ठांनो, महान आत्म्यांना संतुष्ट करण्यासाठी दानवांना दान द्यावं.
संक्रुद्वैरपि यद्दत्तं यद्दत्तं चाप्यसत्कृतम्
रागात दिलेलं किंवा आदराशिवाय दिलेलं दान,
यदुच्छिष्टेन दत्तं तु यद्दत्तं पतितेष्वपि
शिळ्या अन्नातून दिलेलं किंवा पतितांना दिलेलं दान,
पुनः कीर्तनसंयुक्तं तद्दत्तमसुरेषु वै
जे असुरांना दिलं जातं आणि जिथे कीर्तन केलं जातं, ते पुन्हा दान मानलं जातं.
यथा हन्तिपुरा पुण्यं श्राद्धं च वृषलीपतिः
जसं पूर्वी हंतिपुरात वृषलींच्या नाथाने पुण्यश्लोक श्राद्ध केलं होतं,
तिथौ विद्धे क्षयं याति तमः सूर्योदये यथा
विद्ध तिथीला पुण्य नष्ट होतं, जसं सूर्य उगवल्यावर अंधार नाहीसा होतो.
तथा हि वेधं विबुधास्त्यजन्ति तिथ्यन्तरं धर्मविवृद्धये सदा
म्हणूनच, विद्वान नेहमी धर्म वाढावा म्हणून विद्ध तिथी टाळतात.
यया तोषं समायाति प्रददाति समीहितम्
ज्यामुळे समाधान मिळतं आणि हवं ते मिळू शकतं,
कर्मणा केन स प्रीतो भवेद्यः सचराचरः
कुठल्या कृतीमुळे तो चराचर सर्वस्वी देव प्रसन्न होतो?
भक्त्या संपूजितो विष्णुः प्रददाति मनोरथम्
भक्तीने पूजन केल्यावर विष्णू मनातील इच्छा पूर्ण करतो.
जनेनापि जगन्नाथः पूजितः क्लेशहा भवेत्
सामान्य माणसानेही पूजा केली, तरी जगन्नाथ दुःख दूर करणारा होतो.
अत्रापि श्रूयते विप्रा आख्यानं पापनाशनम्
इथेही, विप्रांनो, पाप नष्ट करणारं एक आख्यान ऐकायला मिळतं.
आसीद्ग्रुक्माङ्गदो राजा सार्वभौमः क्षमान्वितः
गृक्मांगद नावाचा एक सर्व भूमीचा, क्षमाशील राजा होता.
नान्यं पश्यति देवेशात्पद्मनाभान्महीपतिः
तो राजा देवांचा स्वामी पद्मनाभ याच्याशिवाय दुसरा कोणताही देव मानत नव्हता.
अष्टवर्षाधिको यस्तु पञ्चाशीत्यूनवर्षकः
जो मुलगा आठ वर्षांपेक्षा मोठा आणि पंच्याऐंशी वर्षांपेक्षा लहान आहे,
स मे दण्ड्यश्चग वध्यश्च निर्वास्यो नगराद्बहिः
असा मनुष्य शिक्षा, फाशी किंवा शहराबाहेर हाकलण्यास पात्र आहे.
पद्मनाभदिने भोक्ता निग्राह्यो दस्युवद्भवेत्
पद्मनाभाच्या दिवशी जो जेवतो, त्याला चोरासारखे आवरावे.
ममेद वचनं शृत्वा राज्यं भुञ्जीत मामकम्
माझे हे शब्द ऐकून, त्याने माझे राज्य उपभोगावे.
अशुक्ले तु विशेषेण पटहे हेमसंपुटे
विशेषतः पांढऱ्या कापडावर नाही, तर सोन्याच्या झाकणाच्या ढोलावर,
गच्छिद्भिः संकुलो मार्गः कृतो कृतो लोकैर्हरेर्द्विजाः
हरिच्या भक्तांसाठी, द्विजांनो, लोकांनी चालत मार्ग गर्दीने भरून जातो.
ज्ञानात्प्रमादतो वापि ते यान्ति हरिमन्दिरम्
ज्ञानाने किंवा चुकूनसुद्धा, ते हरिमंदिरात जातात.
व्याजेनापि प्रकुर्वाणैर्द्वादशीं पापनाशिनीम्
जे लोक खोटेपणानेही पाप नष्ट करणारी द्वादशी पाळतात,
स प्राप्नोति धराधर्मं यो नाश्नाति हरेर्दिने
जो हरिच्या दिवशी जेवत नाही, त्याला पृथ्वीवरील धर्म मिळतो.
एकादश्यां न भोक्तव्यं पक्षयोरुभयोरपि
एकादशीच्या दिवशी, दोन्ही पक्षांतही, जेवू नये.
लेख्यकर्मणि विश्रान्तश्चित्रगुप्तो ऽभवत्तदा
त्या वेळी चित्रगुप्ताने लिहिण्याचे काम थांबवले.
गच्छन्ति वैष्णवं लोकं स्वधर्मैर्मानवाः क्षणात्
माणसे आपल्या कर्तव्याने क्षणात विष्णुलोकात जातात.