सनत्कुमारनन्दीशसंवादश्च पुनर्मुने
पुन्हा, ऋषी, सनत्कुमार आणि नंदीशाचा संवाद आहे.
सूर्यपूजाविधिश्चैव शिवपूजा च मुक्तिदा
सूर्यपूजेची विधी आणि मुक्तिदायक शिवपूजा सांगितली आहे.
प्रतिष्ठातं त्रमुदितं ततो ऽघोरस्य कीर्तनम्
प्रतिष्ठेची पद्धत सांगितली आहे, मग अघोराचे कीर्तन येते.
त्र्यंबकस्य च माहात्म्यं पुराणश्रवणस्य च
त्र्यंबकाचे आणि पुराण ऐकण्याचे महात्म्य सांगितले आहे.
व्यासेन हि निबद्धस्य रुद्रामाहात्म्यसूचितः
व्यासांनी लिहिलेल्या या ग्रंथात रुद्राचे महात्म्य उघड केले आहे.
फआल्गुन्यां पूर्णिमायां यो दद्याद्भक्त्या द्विजातये
जो कोणी फाल्गुन महिन्यात पौर्णिमेला भक्तीने द्विजाला हे देतो,
यः पटेच्छृणुयाद्वापि लैङ्गं पापापहं नरः
जो मनुष्य पवित्र लिंगाची कथा वाचतो किंवा ऐकतो, त्याचे सर्व पापे नाहीशी होतात.
लिङ्गानुक्रमणीमेतां पठेद्यः शृणुयात्तथा
जो कोणी या लिंगांची यादी वाचतो किंवा ऐकतो,
जायतां गिरिजाभर्तुः प्रसादान्नात्र संशयः
तो गिरिजेच्या पतीच्या कृपेने जन्म घेतो, यात काहीच शंका नाही.
भागद्वययुतं शश्वद्विष्णुमाहात्म्यसूचकम्
दोन भागांनी युक्त, नेहमी विष्णूच्या महिम्याचे वर्णन करणारे,
निबबन्ध पुराणे ऽस्मिंश्चतुर्विंशसहस्रके
हे चोवीस हजार श्लोक असलेल्या पुराणात रचले गेले आहे.
तत्रादौ शुभसंवादः स्मृतोभूमिवराहयोः
त्यात सुरुवातीला भूमी आणि वराह यांचा मंगल संवाद सांगितला आहे.
दुर्जयस्य च तत्पश्चाच्छ्राद्धकल्प उदीरितः
त्याच्या नंतर दुर्जयाच्या श्राद्धविधीचे वर्णन आले आहे.
विनायकस्य नागानां सेनान्यादित्ययोरपि
विनायक, नाग, सेनापती आणि आदित्य यांच्या कथा देखील सांगितल्या आहेत.
आख्यानं सत्यतपसो व्रताख्यानसमन्वितम्
सत्यतपसाची कथा आणि विविध व्रतांच्या गोष्टीही त्यात आहेत.
महिषासुरविध्वंसमाहात्म्यं च त्रिशक्तिजम्
त्रिशक्तीपासून जन्मलेल्या महिषासुराच्या वधाचे महात्म्यही सांगितले आहे.
इत्यादि कृतवृत्तान्तं प्रथमे दर्शितं मया
अशा प्रकारच्या सर्व घडामोडी मी या पहिल्या भागात सांगितल्या आहेत.
द्वात्रिंशदपराधानां प्रायश्चित्तं शरीरगम्
बत्तीस प्रकारच्या शरीराशी संबंधित अपराधांचे प्रायश्चित्त सांगितले आहे.
मथुराया विशेषेण श्राद्धादीनां विधिस्ततः
मथुरेसाठी विशेषतः श्राद्ध व इतर विधी सांगितले आहेत.
विपाकः कर्मणां चैव विष्णुव्रतनिरूपणम्
कर्माचे फळ आणि विष्णूव्रतांचे स्पष्टीकरणही दिले आहे.
इत्येवं पूर्वभागो ऽयं पुराणस्य निरूपितः
असा हा पुराणाचा पहिला भाग सांगितला आहे.
संवादे सर्वतीर्थानां माहात्म्यं विस्तरात्पृथक्
संवादात सर्व तीर्थक्षेत्रांचे महात्म्य वेगवेगळे आणि सविस्तर सांगितले आहे.
इत्येवं तव वाराहं प्रोक्तं पापविनाशनम्
वराह, तुझे पापांचा नाश करणारे चरित्र असे सांगितले आहे.
काञ्चनं गरुड कृत्वा तिलधेनुसमन्वितम्
गंधाने भरलेला सोन्याचा गरुड आणि तीळयुक्त गाय तयार करून—
स लभेद्वैष्णवं धाम देवर्षिगणवन्दितः
तो देवर्षींच्या समूहाने वंदन केलेल्या वैष्णव धामाला पोहोचतो.
सो ऽपि भक्तिं लभेद्विष्णौ संसारोच्छेदकारिणीम्
त्यालाही विष्णूभक्ती मिळते, जी संसाराचा नाश करणारी आहे.
यस्मिन्प्रतिपदं साक्षान्महादेवो व्यवस्थितः
ज्यात प्रत्येक पावलावर महादेव स्वतः उपस्थित आहेत.
लक्षं तस्यार्थं जातस्य सारो व्यासेन कीर्तितः
त्याचा सारांश, जो विशिष्ट हेतूसाठी रचला गेला, तो व्यासांनी सांगितला आहे.
एकाशीतिसहस्रं तु स्कान्दं सर्वोघकृतंनम्
स्कांद पुराण हे एक्याऐंशी हजार श्लोकांचे असून, सर्वांच्या हितासाठी रचले आहे.
यत्र माहेश्वरा धर्माः षण्मुखेन प्रकाशिताः
ज्यात षण्मुख स्कंदाने माहेश्वर धर्म प्रकट केले.