व्रतादीनां च पूर्वो ऽयं विभागः समुदाहृतः
व्रते आणि इतर नियमांचे विभाग सुरुवातीला सांगितले आहेत.
शिवस्य संहितोक्ता वै विस्तरेण मुनीश्वर
शिवसंहिता येथे विस्ताराने सांगितली आहे, हे श्रेष्ठ मुनी.
स तु सर्वात्मना यस्यास्तीरे तिष्ठति संततम्
जो पूर्ण मनाने तिच्या काठी नेहमी उभा असतो,
इदं ब्रह्म निराकारं कैवल्यं नर्मदाजलम्
हे निराकार ब्रह्म, मोक्ष, म्हणजेच नर्मदेचे पाणी आहे.
शक्तिः कापि सरिदृपा रेवेयमवतारिता
कोणत्या तरी अद्भुत शक्तीने ही रेवा नदी पृथ्वीवर आणली आहे.
वसंति याम्यतीरे ये लोकं ते यान्ति वैष्णवम्
जे लोक रेवा नदीच्या दक्षिण काठावर राहतात, त्यांना विष्णूचे लोक मिळतात.
संगमाः पञ्च च त्रिंशन्नदीनां पापनाशनी
इथे पस्तीस नद्यांचे संगम आहेत, जे पापांचा नाश करतात.
पञ्चत्रिंशत्तमः प्रोक्तो रेवासागरसगमः
पस्तीसवा संगम म्हणजे रेवा आणि समुद्राचा संगम असे म्हटले जाते.
चतुःशतानि तीर्थानि प्रसिद्धानि च संति हि
इथे चारशे प्रसिद्ध तीर्थस्थळे आहेत.
संति चान्यानि रेवायास्तीरयुग्मे पदे पदे
रेवा नदीच्या दोन्ही काठावर प्रत्येक ठिकाणी इतरही तीर्थस्थळे आहेत.
नर्मदाचरितं यत्र वायुना परिकीर्तितम्
जिथे वायूने सांगितलेली नर्मदेची कथा ऐकवली जाते.
श्रावण्यां यो ददेद्भक्त्या ब्राह्मणाय कुटुंबिने
जो कोणी श्रावण महिन्यात भक्तीभावाने कुळधारी ब्राह्मणाला काही देतो—
यः श्रावयेद्वा शृणुयाद्वायवीयमिदं नरः
किंवा जो कोणी वायूची ही कथा ऐकतो किंवा इतरांना ऐकवतो—
यश्चानुक्रमणीमेतां शृणोति श्रावयेत्तथा
आणि जो कोणी ही कथा ऐकतो किंवा इतरांना ऐकवतो—
सो ऽपि सर्वपुराणस्य फलं श्रवणजं लभेत्
त्यालाही सर्व पुराणे ऐकण्याचे फळ मिळते.
श्रीमद्भागवतं नाम पुराणं ब्रह्मसंमितम्
श्रीमद्भागवत हे पुराण ब्रह्मदेवाने मान्य केले आहे.
सुरपादपरूपो ऽयं स्कन्धैर्द्वादशभिर्युतः
हे पुराण देवांच्या पायांसारखे असून, त्यात बारा स्कंध आहेत.
तत्र तु प्रथमस्कन्धे सूतर्षीणां समागमे
त्यात पहिल्या स्कंधात सूत ऋषी आणि इतरांच्या सभेत—
परीक्षितमुपाख्यानमितीदं समुदाहृतम्
परीक्षिताची कथा पुढीलप्रमाणे सांगितली आहे.
ब्रह्मनारदसंवादे देवताचरितामृतम्
ब्रह्मा आणि नारद यांच्या संवादात देवांच्या लीळांचे अमृत आहे.
द्वितीयो ऽयं समुदितः स्कन्धो व्यासेन धीमता
हा दुसरा स्कंध बुद्धिमान व्यासांनी रचला आहे.
सृष्टिप्रकरणं पश्चाद्बह्मणः परमात्मनः
यानंतर ब्रह्मा, परमतत्त्व यांच्या सृष्टीचे वर्णन येते.
सत्याश्चरितमादौ तु ध्रुवस्य चरितं ततः
सत्याश्चर्याचा चरित्र सर्वप्रथम, त्यानंतर ध्रुवाचं चरित्र सांगितलं आहे.
इत्येष तुर्यो गदितो विसर्गे स्कन्ध उत्तमः
असा हा चौथा आणि श्रेष्ठ विभाग, सृष्टीविषयक, सांगितला आहे.
ब्रह्माण्डान्तर्गतानां च लोकानां वर्णनं ततः
यानंतर ब्रह्मांडामधील विविध लोकांचं वर्णन येतं.
अजामिलस्य चरितं दक्षसृष्टिनिरूपणम्
अजामिलाचं चरित्र आणि दक्षाच्या सृष्टीचं निवेदन पुढे येतं.
षष्ठो ऽयमुदितः स्कन्धोव्यासेन परिपोषणे
हा सहावा विभाग, पोषणासाठी, व्यासांनी सांगितला आहे.
सप्तमो गदितो वत्स वासनाकर्मकीर्तने
सप्तवा विभाग, प्रिय बालका, वासनां आणि कर्मांच्या कथनासाठी आहे.
समुद्रमथनं चैव बलिवैभवबन्धनम्
समुद्रमंथन आणि बलीच्या सामर्थ्याचं बांधणं यांचंही वर्णन आहे.
सूर्यवंशसमाख्यानं सोमवंशनिरूपणम्
सूर्यवंशाची कथा आणि सोमवंशाचं निवेदन पुढे येतं.