मात्स्यं च गारुडं तद्वद्ब्रह्माण्डाख्यमिति त्रिषट्
मात्स्य, गारुड आणि तसेच ब्रह्मांड — असे एकूण अठरा आहेत.
प्रवक्ष्यामि समासेन निशामय समाहितः
मी तुला थोडक्यात सांगतो, लक्ष देऊन ऐक.
व्यासेन वेदविदुषा समाख्यातं महात्मना
महात्मा, वेदांचे जाणकार व्यासांनी हे सांगितले.
नानाख्यानेतिहासाढ्यं दशसाहस्रमुच्यते
हे वेगवेगळ्या कथा आणि इतिहासांनी भरलेले, दहा हजार श्लोकांचे आहे असे म्हटले जाते.
प्रजापतीनां च तथा दक्षादीनां मुनीश्वर
मुनिश्रेष्ठा, दक्ष वगैरे प्रजापतींच्या वंशांचंही असंच वर्णन केलं आहे.
वंशानुकीर्तनं पुण्यं महापातकनाशनम्
या वंशांची कथा ऐकणं पुण्यकारक आहे आणि मोठमोठ्या पापांचाही नाश करते.
श्रीमतो रामचन्द्रस्य चतुर्व्यूहावतारिणः
श्रीरामचंद्र, जो चतुर्व्यूहरूपाने अवतरला, त्याचा गौरवशाली चरित्र सांगितलं आहे.
कृष्णस्य जगदीशस्य चरितं कल्मषापहम्
जगाचा स्वामी श्रीकृष्ण याचं सर्व पापं दूर करणारं चरित्रही सांगितलं आहे.
वर्णनं यत्र पातालस्वर्गाणां च प्रदृश्यते
या कथेत पाताळ आणि स्वर्ग या लोकांचंही सुंदर वर्णन आहे.
पार्वत्याश्च तथा जन्म विवाहश्च निगद्यते
पार्वतीचं जन्म आणि तिचा विवाह यांचीही कथा येथे सांगितली आहे.
पूर्वभागो ऽयमुदितः पुराणस्यास्य नारद
नारद, या पुराणाचा हा पहिला भाग सांगितला गेला आहे.
विस्तरेण समाख्यातं तीर्थयात्राविधानतः
तीर्थयात्रेची सर्व विधी विस्ताराने समजावून सांगितली आहेत.
वर्णनं यमलोकस्य पितृश्राद्धविधिस्तथा
यमलोकाचं वर्णन आणि पितृश्राद्धाच्या विधीचंही स्पष्टीकरण आहे.
विष्णुधर्मयुगाख्यानं प्रलयस्य च वर्णनम्
विष्णुधर्मयुगाची कथा आणि प्रलयाचं वर्णनही येथे आहे.
ब्रह्मवादसमुद्देशः पुराणस्य प्रशंसनम्
ब्रह्मवादा या तत्त्वज्ञानाचा भाग आणि या पुराणाची स्तुतीही येथे आहे.
वर्णितं सर्वपापघ्नं सर्वसौख्यप्रदायकम्
हे सर्व वर्णन पापांचा नाश करणारं आणि सर्व सुख देणारं आहे.
लिखित्वेतत्पुराणं यो वैशाख्यां हेमसंयुतम्
जो कोणी वैशाख महिन्यात सोन्याने सुशोभित हे पुराण लिहितो,
पौराणिकाय संपूज्य वस्त्रभोज्यविभूषणैः
आणि पुराण वाचणाऱ्याला वस्त्र, अन्न, दागिने देऊन आदराने अर्पण करतो,
यः पठेच्छृणुयाद्वापि ब्राह्मानुक्रमणीं द्विज
किंवा द्विजा, जो कोणी ब्राह्मणांच्या अनुक्रमणिकेचं वाचन किंवा श्रवण करतो,
शृणोति यः पुराणं तु ब्रह्मं सर्वं जितेन्द्रियः
जो कोणी आपली इंद्रिये जिंकून हे पुराण ऐकतो, तो सर्व ब्रह्म प्राप्त करतो.
तत्सर्वं लभते वत्स पुराणस्यास्य कीर्तनात्
मुला, या पुराणाच्या कीर्तनाने ते सर्व काही मिळतं.
महत्पुण्यप्रदं नॄणां शृण्वतां पठतां मुदा
हे ऐकणाऱ्यांना किंवा आनंदाने वाचणाऱ्यांना मोठं पुण्य मिळतं.
तथेदं पञ्चभिः खण्डैरुदितं पापनाशनम्
असे हे पाच विभागांत सांगितले गेले आहे, जे पापांचा नाश करणारे आहे.
नानाख्यानेतिहासाद्यैर्यत्रोक्तो धर्मविस्तरः
इथे विविध कथा, आख्यायिका आणि इतिहास यांद्वारे धर्माचा विस्तार सांगितला आहे.
ब्रह्मयज्ञविधानं च वेदपाठादिलक्षणम्
ब्रह्मयज्ञ कसा करावा हेही येथे सांगितले आहे, ज्यात वेदपठण वगैरे मुख्य आहेत.
विवाहः शैलजायाश्चतारकाख्यानकं महत्
शैलराजकन्येचे लग्न आणि तारक नावाच्या मोठ्या कथाही येथे आहेत.
कालकेयादिदैत्यानां वधो यत्र पृथक्पृथक्
काळकेय वगैरे दैत्यांचा वेगळा-वगळा वध कसा झाला, हे येथे सांगितले आहे.
तत्सृष्टिखण्डमुद्दिष्टं व्यासेन सुमहात्मना
सृष्टीचा हा विभाग महात्मा व्यासांनी सांगितला आहे.
सुव्रतस्य कथा पश्चाद्वृत्रस्य च वधस्तथा
नंतर सुव्रताची कथा आणि वृत्राचा वधही येथे सांगितला आहे.
सुकलाख्यानकं चैव धर्माख्यानं ततः परम्
यानंतर सुकला हिची कथा आणि पुढे धर्माची गोष्ट सांगितली आहे.