पुराणानां विभागं मे साकल्ये नानुकीर्तय
माझ्यासाठी पुराणांचे सर्व विभाग पूर्णपणे सांगू नकोस.
यस्मिञ् श्रुते श्रुतं सर्वं ज्ञातं कृते कृतम्
जे ऐकल्यावर सर्व काही ऐकले जाते, जे जाणल्यावर सर्व काही कळते, जे केल्यावर सर्व काही साध्य होते.
कियन्ति च पुराणानि कियत्संख्यानि मानतः
पुराणे किती आहेत, त्यांची संख्या व प्रमाण किती आहे?
चातुर्वर्ण्याश्रया नानाव्रतादीनां कथास्तथा
चार वर्णांशी संबंधित आणि विविध व्रते इत्यादींच्या कथा देखील.
त्वत्तो ऽधिको न चान्यो ऽस्ति पुराणाख्यानवित्प्रभो
हे प्रभो, तुझ्यापेक्षा पुराणकथांचे ज्ञान असलेला दुसरा कोणीही नाही.
ततः सनातनो विप्राः श्रुत्वा नारदभाषितम्
मग, ब्राह्मणांनो, नारदाने सांगितलेले शब्द ऐकून सनातनाने...
साधु साधु मुनिश्रेष्ठ सर्वलोकोपकारिका
छान, छान! मुनीमध्ये श्रेष्ठ, सर्व लोकांचे उपकार करणारे!
तुभ्यं समभिधास्यामि यत्प्रोक्तं ब्रह्मणा पुरा
मी तुला ते सांगतो, जे पूर्वी ब्रह्मदेवांनी सांगितले होते.
एकदा ब्रह्मणः पुत्रो मरीचिर्नाम विश्रुतः
एकदा ब्रह्मदेवांचा सुप्रसिद्ध मुलगा मरीचि,
उपसृत्य स्वपितरं ब्रह्मणं लोकभावनम्
त्याने आपल्या वडिलांना, म्हणजे लोकांचे सर्जन करणाऱ्या ब्रह्मदेवांना, जाऊन भेटले.
पुराणाख्यानममलं यत्त्वं पृच्छसि मानद
मान देणाऱ्या, तू जे निर्मळ पुराणकथा विचारतो आहेस,
सर्वज्ञ सर्वकल्याण सर्वाध्यक्ष नमो ऽस्तु ते
सर्वज्ञ, सर्व शुभाचा मूळ, सर्वांचा देखरेख करणारा — तुला माझा नमस्कार!
लक्षणं च प्रमाणं च प्रमाणं चं वक्तारं पृच्छकं तथा
त्याचे गुण, त्याची प्रमाणता, प्रमाण काय, सांगणारा आणि विचारणारा —
यस्मिञ्ज्ञाते भवेज्ज्ञातं वाङ्मयं सचराचरम्
जे जाणल्यावर सर्व बोल, जिवंत आणि निर्जीव, ओळखता येतात —
चतुर्वर्गस्य बीजं च शतकोटिप्रविस्तरम्
आणि धर्म, अर्थ, काम, मोक्ष या चार पुरुषार्थांचे बीज, जे शंभर कोटीपर्यंत पसरले आहे —
कालेनाग्रहणं दृष्ट्वा पुरामस्य महामतिः
काळानुसार ते लक्षात ठेवले जात नाही असे पाहून, त्या महात्म्याने पूर्वी —
चतुर्लक्षप्रमाणेन द्वापरे द्वापरे सदा
द्वापरयुगात, नेहमीच द्वापरयुगात, ते चार लक्ष ओळींचे होते.
अद्यापि देवलोके तु शतकोटिप्रविस्तरम्
आजही, देवांच्या लोकात, ते शंभर कोटीपर्यंत पसरले आहे.
ब्राह्मं पाद्मं वैष्णवं च वायवीयं तथैव च
ब्राह्म, पाद्म, वैष्णव आणि तसेच वायवीय —
आग्नेयं च भविष्यं च ब्रह्मवैवर्त्तलिङ्गके
आग्नेय, भविष्य, ब्रह्मवैवर्त आणि लिंग,
मात्स्यं च गारुडं तद्वद्ब्रह्माण्डाख्यमिति त्रिषट्
मात्स्य, गारुड आणि तसेच ब्रह्मांड — असे एकूण अठरा आहेत.
प्रवक्ष्यामि समासेन निशामय समाहितः
मी तुला थोडक्यात सांगतो, लक्ष देऊन ऐक.
व्यासेन वेदविदुषा समाख्यातं महात्मना
महात्मा, वेदांचे जाणकार व्यासांनी हे सांगितले.
नानाख्यानेतिहासाढ्यं दशसाहस्रमुच्यते
हे वेगवेगळ्या कथा आणि इतिहासांनी भरलेले, दहा हजार श्लोकांचे आहे असे म्हटले जाते.
प्रजापतीनां च तथा दक्षादीनां मुनीश्वर
मुनिश्रेष्ठा, दक्ष वगैरे प्रजापतींच्या वंशांचंही असंच वर्णन केलं आहे.
वंशानुकीर्तनं पुण्यं महापातकनाशनम्
या वंशांची कथा ऐकणं पुण्यकारक आहे आणि मोठमोठ्या पापांचाही नाश करते.
श्रीमतो रामचन्द्रस्य चतुर्व्यूहावतारिणः
श्रीरामचंद्र, जो चतुर्व्यूहरूपाने अवतरला, त्याचा गौरवशाली चरित्र सांगितलं आहे.
कृष्णस्य जगदीशस्य चरितं कल्मषापहम्
जगाचा स्वामी श्रीकृष्ण याचं सर्व पापं दूर करणारं चरित्रही सांगितलं आहे.
वर्णनं यत्र पातालस्वर्गाणां च प्रदृश्यते
या कथेत पाताळ आणि स्वर्ग या लोकांचंही सुंदर वर्णन आहे.
पार्वत्याश्च तथा जन्म विवाहश्च निगद्यते
पार्वतीचं जन्म आणि तिचा विवाह यांचीही कथा येथे सांगितली आहे.